Khi được kể bằng cách thức mới và đặt trong những cuộc gặp gỡ rộng mở, văn hóa có thêm cơ hội bước vào đời sống, kết nối cộng đồng và tạo dấu ấn riêng cho vùng đất.

Đổi mới cách kể để di sản vươn xa

Trong thời đại số, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn đối với việc giới thiệu văn hóa địa phương. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, những hình ảnh về cảnh sắc quê hương, nhịp sống buôn làng, phong tục, tập quán hay các sản phẩm thủ công truyền thống có thể được chia sẻ rộng rãi đến công chúng. Cách tiếp cận này đang mở ra phương thức quảng bá văn hóa gần gũi, linh hoạt, trong đó người dân không chỉ là chủ thể gìn giữ mà còn trực tiếp kể câu chuyện về vùng đất mình sinh sống.

Chương trình Giao lưu văn hóa nghệ thuật Chungbuk - Đắk Lắk tại tỉnh Chungbuk, Hàn Quốc. Ảnh: Anh Quỳnh

Từ những thước phim giản dị ghi lại cuộc sống buôn làng, chị H’Lôs Buôn Yă (xã Ea Ktur) đã xây dựng trang cá nhân “H’Lôs kể chuyện buôn”, thu hút hơn 6.000 lượt theo dõi. Không lựa chọn cách giới thiệu theo lối thuyết minh, chị để chính những hình ảnh đời thường tự kể câu chuyện về quê hương. Chị H’Lôs chia sẻ: “Tôi không muốn giới thiệu quê hương theo kiểu thuyết minh mà để mọi người tự cảm nhận. Những gì tôi quay đều là cuộc sống thật của buôn làng, không dàn dựng, sắp đặt cầu kỳ”.

Cách làm của chị H’Lôs cho thấy người trẻ có thể trở thành cầu nối đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng bằng tri thức, trải nghiệm và phương thức truyền thông hiện đại. Khi người kể hiểu văn hóa và biết lựa chọn cách thể hiện phù hợp, nền tảng số không đơn thuần là nơi đăng tải thông tin mà còn mở ra cơ hội để công chúng tìm hiểu, mong muốn khám phá vùng đất.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lớp truyền dạy cồng chiêng tại xã Ea Phê. Ảnh: Anh Quỳnh

Nếu nền tảng số mở rộng không gian quảng bá thì giao lưu quốc tế tạo cơ hội để văn hóa Đắk Lắk được giới thiệu trực tiếp với bạn bè năm châu. Trong chương trình giới thiệu văn hóa Đắk Lắk tại tỉnh Chungbuk (Hàn Quốc) diễn ra từ ngày 30/9 đến 6/10/2026, với chủ đề “Cưỡi lên những con sóng, vượt qua những đám mây”, các nghệ sĩ Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Sao Biển phối hợp với Đoàn Ca múa dân tộc Đắk Lắk giới thiệu nhiều tiết mục đặc sắc, kết hợp những sắc thái nghệ thuật của không gian rừng và biển trong diện mạo văn hóa Đắk Lắk sau sáp nhập.

Cùng với hoạt động biểu diễn, đoàn công tác của tỉnh giới thiệu 40 tác phẩm nhiếp ảnh và 30 tranh mỹ thuật tại Nhà hát nghệ thuật Cheongju, phản ánh cảnh sắc thiên nhiên, đời sống và văn hóa địa phương. Phía tỉnh Chungbuk cũng trưng bày 70 tác phẩm mỹ thuật, mỹ thuật truyền thống, thư pháp và nghệ thuật sắp đặt. Không gian trưng bày tạo điều kiện để công chúng hai bên tìm hiểu, cảm nhận những nét đặc trưng trong đời sống và sáng tạo nghệ thuật của mỗi địa phương.

Tham gia chương trình, họa sĩ Trương Văn Linh, Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tỉnh Đắk Lắk, Trưởng Khoa Mỹ thuật, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Đắk Lắk đã tặng nước bạn hai bức tranh về đề tài voi Tây Nguyên mang tên “Về nhà” và “Hạnh phúc”. Theo họa sĩ, nghệ thuật có khả năng vượt qua rào cản ngôn ngữ, giúp người xem cảm nhận vẻ đẹp và sức sống của một vùng đất thông qua màu sắc, hình khối. 

Định vị thương hiệu, tạo sức hút

Với họa sĩ Trương Văn Linh, chuyến đi còn mang đến những trải nghiệm đáng suy ngẫm về cách một cộng đồng gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa; bảo tồn văn hóa phải bắt đầu từ sự thấu hiểu không gian văn hóa, tạo đồng cảm giữa con người với con người.

Nhận định ấy gợi mở một vấn đề có ý nghĩa đối với Đắk Lắk trong quá trình hội nhập: muốn giới thiệu văn hóa ra bên ngoài, trước hết cần hiểu sâu sắc những giá trị đang sở hữu và tìm được cách chuyển tải phù hợp. Tại tỉnh Đắk Lắk hôm nay, từ văn hóa cồng chiêng, nhà dài, nhạc cụ dân tộc, nghề thủ công truyền thống đến những sắc thái văn hóa biển, mỗi vùng đất đều mang những giá trị riêng được hình thành qua lịch sử và đời sống cộng đồng. Sự hội tụ ấy tạo nên nguồn chất liệu phong phú để địa phương xây dựng hình ảnh nhận diện văn hóa có chiều sâu, vừa phản ánh nét đặc trưng của từng vùng, vừa thể hiện diện mạo chung của Đắk Lắk trong không gian phát triển mới.

Chị H’Lôs Buôn Yă giới thiệu về đời sống, vẻ đẹp buôn làng trên nền tảng số. Ảnh: Anh Quỳnh

Theo ông Lê Trung Hiền, Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Du lịch tỉnh, khi xây dựng chương trình giao lưu với các quốc gia, đơn vị thường lựa chọn hình thức biểu đạt có khả năng vượt qua rào cản ngôn ngữ. Các tiết mục hòa tấu nhạc cụ dân tộc, múa, trình diễn nghệ thuật truyền thống hoặc tái hiện lễ hội thường được ưu tiên bởi khán giả có thể cảm nhận bằng âm thanh, hình ảnh và ngôn ngữ hình thể. Quá trình dàn dựng cũng cần tạo sự hài hòa giữa việc giữ gìn bản sắc và cách thể hiện sinh động, phù hợp với thị hiếu người xem. Đặc biệt, giao lưu văn hóa cần có sự tương tác, trao đổi giữa các bên để chương trình trở thành dịp tìm hiểu, chia sẻ những giá trị riêng của mỗi dân tộc.

Đây cũng là gợi ý quan trọng trong định hướng quảng bá văn hóa địa phương. Một chương trình nghệ thuật không nên chỉ dừng lại ở việc giới thiệu những gì mình có, mà cần tạo được sự kết nối, để công chúng có cơ hội cảm nhận, tìm hiểu và chia sẻ. Thông qua sự tương tác và trao đổi, những giá trị bản địa không chỉ được giới thiệu như nét riêng của một cộng đồng mà còn có cơ hội kết nối, đối thoại với các nền văn hóa khác.

Lan Phương - Quỳnh Như