Suốt hơn 25 năm qua, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Đội K51 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) vẫn bền bỉ băng rừng, vượt suối, đi qua những vùng đất từng in hằn dấu tích chiến tranh để thực hiện một lời hứa thiêng liêng: Còn thông tin, còn hy vọng thì còn lên đường đưa đồng đội trở về đất mẹ!

Dấu chân trên đất bạn

Mỗi mùa khô, khi những cánh rừng ở Mondulkiri (Vương quốc Campuchia) bước vào mùa khắc nghiệt, cũng là lúc cán bộ, chiến sĩ Đội K51 bắt đầu hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên đất bạn.

Đó là hành trình mà phía sau mỗi hài cốt được đưa về là biết bao gian lao không thể đong đếm. Nhiều ngày, các anh men theo những con đường mòn cheo leo giữa đại ngàn, vượt qua những cánh rừng già, những con suối. Có những tuần lễ chỉ sống bằng cơm nắm, đồ hộp, mì tôm và rau rừng. Mưa rừng bất chợt, sốt rét ác tính luôn là những hiểm nguy rình rập. Nhưng chưa bao giờ những khó khăn ấy làm chùn bước những người lính mang sứ mệnh đặc biệt.

Đào xẻ từng lớp đất đá để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Trung tá Lê Bá Tuân vẫn nhớ như in chuyến tìm kiếm bên suối Ô Pốt thuộc huyện Betchanđa trong mùa khô 2024 - 2025. Thông tin người dân cung cấp chỉ vỏn vẹn rằng trên ngôi mộ có một chiếc xe đạp và một bình tông. Từ manh mối ấy, tổ công tác miệt mài tìm kiếm nhiều ngày giữa rừng sâu. Khi lớp đất dần được bóc tách, các anh lặng người trước những di vật còn sót lại: một hộp thuốc tiêm, bông hoa tai... Những kỷ vật ấy cho thấy người nằm lại là một nữ y tá.

Thượng tá Nguyễn Văn Từ, Đội trưởng Đội K51 cũng không quên kỷ niệm của mùa khô vừa qua. Ngày 23/5/2026, khi mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất và đơn vị dự kiến trở về nước vào ngày 25/5, bất ngờ có người dân báo tin về một vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ tại núi Nậm Nia. Không chần chừ, tổ công tác lập tức lên đường. Mưa lớn trút xuống khiến đường rừng trơn trượt, việc tìm kiếm ban đầu không mang lại kết quả. Dẫu vậy, không ai nghĩ đến chuyện quay về. Rồi đúng ngày 25/5, hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, niềm vui vỡ òa giữa đại ngàn. Đó là niềm vui lớn lao cho những người lính dày công tìm kiếm.

Nâng niu, trân trọng từng di vật của liệt sĩ được tìm thấy.

Tính từ năm 2000 đến nay, Đội K51 đã tìm kiếm, quy tập được 769 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại tỉnh Mondulkiri đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh. Mỗi hài cốt trở về là thêm một gia đình được nguôi ngoai, thêm một lời tri ân được thực hiện trọn vẹn.

Dốc sức trong Chiến dịch 500 ngày đêm

Khép lại mùa khô trên đất bạn, cán bộ, chiến sĩ K51 tiếp tục rong ruổi làm nhiệm vụ trên chính quê hương mình.

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, các tổ công tác của Đội K51 tỏa đi khắp 102 xã, phường của tỉnh, miệt mài xác minh từng nguồn tin, khảo sát từng địa điểm nghi có mộ liệt sĩ.

Ông Võ Văn Chương ở thôn Phước Trạch 1 (xã Ea Phê) kể rằng, vào năm 1979, khi phát rẫy ông đã phát hiện một số mẩu xương người nên vun thành một ụ đất nhỏ và đều đặn thắp hương vào mỗi ngày rằm, mồng một suốt hàng chục năm qua. Tiếp nhận nguồn tin, ngày 7/7, Ban Chỉ huy Quân sự xã lập tức có mặt để xác minh, nắm tình hình.

 Trung tá Ngô Minh Hoàng, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Ea Phê cho biết, dù thông tin ban đầu còn nhiều điểm chưa rõ, nhưng đây là khu vực từng diễn ra chiến sự ác liệt. Ban Chỉ huy Quân sự xã sẽ tiếp tục phối hợp với Đội K51 rà soát, xác minh kỹ lưỡng, quyết không bỏ sót bất kỳ nguồn tin nào do nhân dân cung cấp.

Các lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại xã biên giới Buôn Đôn.

Ở xã biên giới Buôn Đôn, từ một nguồn tin của người dân, Đội K51 cùng chính quyền địa phương đã băng rừng khảo sát, nắm thực tế. Cuộc tìm kiếm chưa phát hiện được hài cốt liệt sĩ nhưng dưới lớp đất đỏ bazan, nhiều di vật của chiến sĩ cách mạng lần lượt hiện lên: ngôi sao trên mũ, quai dép cao su và túi tử sĩ… Đối với Đội K51, mỗi di vật được phát hiện là thêm một dấu mốc để tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, thêm một hy vọng đưa liệt sĩ sớm trở về.

Hơn một tháng nay, Thiếu tá Vũ Xuân Đoàn, cán bộ Đội K51 cùng đồng đội hầu như có mặt khắp các buôn làng. Hễ ở đâu có thông tin về liệt sĩ là các anh lập tức lên đường xác minh. Điều khiến những người lính thêm vững tin chính là sự đồng hành của nhân dân. Bà con sẵn sàng chỉ đường, gìn giữ từng dấu tích suốt nhiều chục năm qua và luôn nhiệt thành tham gia tìm kiếm cùng đơn vị.

Chặng đường phía trước còn rất dài và gian truân. Thế nhưng, đối với những người lính Đội K51, chỉ cần còn một nguồn tin, dù nhỏ nhất, các anh vẫn sẽ lên đường. Đó là lời hứa trước lịch sử, lời thề của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Quỳnh Anh