Giữa cao nguyên Buôn Ma Thuột, có một ngôi trường đã đi qua 10 năm theo cách rất riêng. Trường Tiểu học, THCS và THPT Hoàng Việt (Trường Hoàng Việt), ngôi trường tư thục, đã kiên trì với một cách làm giáo dục thực chất, bắt đầu từ những điều nhỏ nhất.

Trường Hoàng Việt gồm 3 cấp học phổ thông, với gần 3.700 học sinh, đạt nhiều kết quả giáo dục đáng mơ ước. Hiện diện trong khuôn viên rộng khoảng 11 ha, bao quanh bởi cây xanh và những khoảng sân thoáng đãng, là các dãy phòng học được trang bị hiện đại, các khu thể chất, khu vườn thực nghiệm, khu nội trú... Không xa là khu trải nghiệm giáo dục rộng hơn 14 ha, nơi học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm, thực hành, học tập ngoài lớp học.

Bắt đầu từ những điều rất nhỏ

Những ngày đầu thành lập, Trường Hoàng Việt cũng đối diện với những khó khăn chung của một ngôi trường ngoài công lập: cơ sở vật chất hạn chế, đội ngũ nhân sự vừa làm vừa hoàn thiện, học sinh và phụ huynh còn nhiều băn khoăn.

Thay vì đi tìm những điều khác biệt lớn lao, nhà trường bắt đầu từ những thay đổi rất cụ thể trong lớp học. Học sinh được yêu cầu chuẩn bị bài trước khi đến lớp và được trao quyền như một chủ thể trung tâm. Thời gian trên lớp, các em không chỉ nghe giảng, mà để trao đổi, đặt câu hỏi, thảo luận và làm rõ vấn đề. Học sinh được tham gia điều hành hoạt động học tập, tổ chức lớp học theo mô hình "lớp học đảo ngược".

Cô Trịnh Thị Thảo, Phó Hiệu trưởng nhà trường nhớ lại: Nghe thì đơn giản, nhưng thực tế, đó là một sự thay đổi không hề dễ dàng. Có những thời điểm, cả thầy và trò đều lúng túng. Cách dạy cũ - quen thuộc và “an toàn” - luôn có sức hút quay trở lại. Nhưng nếu quay lại, mọi nỗ lực thay đổi sẽ dừng lại.

Một tiết học theo mô hình "lớp học đảo ngược" ở Trường Hoàng Việt. Ảnh: Quỳnh Mai

Chính trong những giằng co ấy, Hội đồng trường, Ban Giám hiệu quyết tâm đi đúng định hướng đã đề ra.

Khi lớp học trở thành nơi học sinh được “tự học” thông qua mô hình "lớp học đảo ngược", học sinh được trao quyền: tự quản - tự chủ - tự tin - tự chịu trách nhiệm, chỉ sau một thời gian ngắn ghi nhận những chuyển biến rõ ràng. Học sinh không còn thụ động chờ thầy cô truyền đạt, mà chủ động hơn trong việc tiếp cận kiến thức. Lớp học có nhiều tương tác hơn, nhiều câu hỏi hơn, nhiều tranh luận và phản biện hơn. Giáo viên, từ vai trò truyền đạt, dần chuyển sang vai trò hướng dẫn và đồng hành.

Theo Nhà giáo ưu tú Trần Đức Huyên, Hiệu trưởng nhà trường, đó không phải là một sự thay đổi hình thức, mà là thay đổi trong cách tiếp cận cốt lõi: học sinh trở thành trung tâm thực sự của quá trình học. Từ những lớp học như vậy, nhà trường dần hình thành một hệ thống giải pháp mang tính tổng thể: lớp học tự quản, lớp học đảo ngược, các hoạt động trải nghiệm, dự án học tập và nghiên cứu khoa học.

Công nghệ là công cụ,không phải đích đến

Trong hành trình ấy, công nghệ được đưa vào lớp học như một trợ lực quan trọng. Mỗi em có laptop riêng để phục vụ việc học. Nhà trường trang bị phòng máy hiện đại để đáp ứng chương trình dạy và học; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong dạy học. Các phần mềm như Microsoft, Canvas… giúp giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ và hỗ trợ học sinh tự học theo nhịp riêng. Trí tuệ nhân tạo (AI) bước đầu được sử dụng như một công cụ hỗ trợ.

Tuy nhiên, theo nhà trường, công nghệ không phải là mục tiêu, mà chỉ là công cụ phục vụ cho việc học. Lãnh đạo nhà trường chia sẻ, điều quan trọng không phải là học sinh sử dụng công nghệ như thế nào, mà là các em suy nghĩ và làm việc ra sao. Chính cách tiếp cận này giúp Trường Hoàng Việt tránh được “cái bẫy hình thức” - khi công nghệ được sử dụng nhiều nhưng không tạo ra giá trị thực chất.

Kết quả của quá trình 10 năm mà Trường Hoàng Việt đạt được không phải là những con số để phô diễn, mà là những chuyển biến thật sự có thể cảm nhận rõ. Học sinh chủ động hơn trong học tập. Kỹ năng làm việc nhóm, khả năng tự học và ý thức trách nhiệm được cải thiện rõ rệt. Em Hà Tuấn Anh, lớp 9A3, bộc bạch: “Lúc đầu chúng em khá bỡ ngỡ vì phải tự chuẩn bị bài trước khi đến lớp. Nhưng sau đó chúng em quen dần. Chúng em được nói lên ý kiến của mình, được tranh luận và tìm cách giải quyết vấn đề. Em thấy mình tự tin hơn rất nhiều”.

Tiếp nối một hành trình

10 năm nhìn lại, Trường Hoàng Việt không tự nhận mình đã có một mô hình giáo dục hoàn chỉnh. Như cách nói khiêm tốn của Chủ tịch Hội đồng trường Lê Đình Hiền, những việc Trường Hoàng Việt đang thực hiện vẫn là một quá trình thử nghiệm và điều chỉnh liên tục. Bởi giáo dục, suy cho cùng, không phải là một công thức cố định. “Trường Hoàng Việt không bắt đầu từ một kế hoạch hoàn hảo, mà từ một trăn trở lớn: làm sao để có một môi trường, nơi học sinh không chỉ học để thi, mà học để trưởng thành. Mục tiêu cuối cùng là đào tạo những con người tự tin hội nhập và trở thành công dân toàn cầu”, ông Hiền nói.

Lớp học dã ngoại ở khu trải nghiệm Trường Hoàng Việt. Ảnh: Quỳnh Mai

Trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh, vấn đề đặt ra không còn là học sinh biết bao nhiêu kiến thức, mà là các em có đủ năng lực để tự học, tự thích nghi và tự đứng vững hay không. Đó cũng chính là điều mà Trường Hoàng Việt đang hướng tới.

10 năm - một dấu mốc để nhìn lại, nhưng cũng là một điểm bắt đầu hành trình mới. Bởi con đường mà nhà trường đã chọn, chưa bao giờ là con đường ngắn. Đó là con đường của sự kiên trì, của những thay đổi nhỏ tích lũy qua từng ngày.

Lặng lẽ, nhưng bền bỉ. Chính hành trình đó đã tạo nên những giá trị lâu dài cho giáo dục.

Trần Quới