Chiều 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận ở Tổ về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Tại Tổ số 14 (gồm Đoàn ĐBQH hai tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ Trưởng Tổ thảo luận chủ trì và điều hành nội dung thảo luận. 

Đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ Trưởng Tổ thảo luận chủ trì phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Thu gọn đầu mối cơ quan điều tra

Thảo luận về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), đại biểu Đỗ Khắc Hưởng, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội bày tỏ sự đồng thuận với mô hình tổ chức tinh gọn bộ máy.

Đại biểu phân tích, việc không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra ở Viện KSND, chỉ tập trung đầu mối trong CAND và QĐND là phù hợp với thực tiễn; bởi khác với tính chất hoạt động nghiệp vụ của Viện KSND hay TAND, hoạt động điều tra mang tính “động”, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, tức thì của trinh sát, kỹ thuật hình sự, giám định pháp y và cơ quan quản lý hành chính. Đồng thời, do cấp khu vực không có cơ quan hành chính và các đơn vị kỹ thuật, nghiệp vụ tương ứng, việc không tổ chức cơ quan điều tra cấp khu vực bảo đảm tính khả thi cao.

Đại biểu Đỗ Khắc Hưởng, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Về quy định phân công Trưởng, Phó Trưởng Công an cấp xã là điều tra viên trung cấp, cao cấp thực hiện một số hoạt động điều tra tại Điều 39 là chủ trương đúng đắn, hướng mạnh về cơ sở trong lộ trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, để tránh phát sinh cách hiểu thiếu thống nhất trong áp dụng, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo chỉnh lý khoản 1 Điều 39 theo hướng xác định rõ thẩm quyền phân công thuộc về “Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra cấp tỉnh”. 

Góp ý về dự thảo luật này, đại biểu Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị đối với các đạo luật tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân và tố tụng tư pháp.

Đại biểu cho rằng tổ chức bộ máy cơ quan điều tra gắn liền trực tiếp với phân định thẩm quyền tố tụng và kiểm soát tính hợp pháp. Do đó, luật cần quy định rõ mô hình tổ chức và nguyên tắc phân định thẩm quyền ngay trong văn bản luật thay vì giao văn bản dưới luật quy định chi tiết, nhằm bảo đảm tính ổn định, minh bạch tối đa, nhất là khi phân định thẩm quyền thụ lý các vụ án xảy ra trên địa bàn liên tỉnh.

Đại biểu Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội thảo luận tại phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đồng thuận với quan điểm cần duy trì và tăng cường thẩm quyền xử lý khẩn trương, kịp thời cho các lực lượng chuyên trách tại vùng rừng sâu, biên giới, hải đảo xa xôi như kiểm lâm, hải quan, biên phòng, Đại tá Trần Quang Tâm, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk đề nghị bổ sung vào Điều 22 dự thảo luật thẩm quyền điều tra của Bộ đội Biên phòng đối với 4 tội danh trong Bộ luật Hình sự gồm: Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190); Tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản (Điều 232); Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm (Điều 244) và Tội sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256a). 

Đại tá Trần Quang Tâm nhấn mạnh, đề xuất này nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Phòng, chống ma túy năm 2025; tháo gỡ trực tiếp các vướng mắc thực tiễn do Bộ Quốc phòng tổng kết. 

Đại tá Trần Quang Tâm, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk đóng góp ý kiến thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đại biểu kiến nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 23 dự thảo luật thẩm quyền khởi tố vụ án, điều tra ban đầu của Cảnh sát biển đối với Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190) và Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm (Điều 191). Việc bổ sung thẩm quyền giúp lực lượng kịp thời trưng cầu giám định, xác định bản chất hàng cấm ngay tại hiện trường trên biển mà không làm phát sinh chồng chéo nhiệm vụ hay bộ máy tổ chức. 

Bảo đảm tính nghiêm minh, nhân văn, hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế

Đóng góp ý kiến vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Đại tá Trần Quang Tâm phân tích tình trạng trốn tránh nghĩa vụ quân sự ngay từ khâu đầu như nhận lệnh gián tiếp rồi giấu đi hoặc cố tình cản trở công dân tiếp cận lệnh gọi nhập ngũ.

Nhằm bảo đảm tính đồng bộ với khoản 8 Điều 3 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 324 (Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự) hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự và quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Đồng thời, kiến nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 326 và khoản 1 Điều 327 chế tài xử lý nghiêm minh đối với hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái hoặc cố ý cản trở việc sơ tuyển, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. 

Quang cảnh phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Ở góc độ thể chế hóa Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đại biểu Ngô Trung Thành đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát chính sách ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế và hành chính, tạo điều kiện cho doanh nhân, doanh nghiệp chủ động khắc phục hậu quả, hạn chế tối đa việc hình sự hóa các quan hệ kinh tế. 

Bên cạnh đó, đại biểu Ngô Trung Thành bày tỏ đồng thuận với việc bổ sung cơ chế khoan hồng cho người tự nguyện nhận tội và chấp hành hình phạt, coi đây là bước tiến bộ, nhân văn giúp giảm áp lực cho các cơ quan tiến hành tố tụng; đồng thời lưu ý cần tăng cường vai trò, trách nhiệm của luật sư nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người phạm tội, hạn chế triệt để nguy cơ làm sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Đại biểu cũng tán thành định hướng dự thảo không coi pháp nhân thương mại là chủ thể của tội phạm, mà chỉ là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự đồng thời với cá nhân đại diện theo pháp luật…

Lan Anh