Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin (Nghị định 174) có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước chuyển lớn khi tăng nặng mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm trên không gian mạng như: cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang dư luận; xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng; phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, chủng tộc; tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật đời tư cá nhân... 

Thực tế cho thấy, sự phát triển của mạng xã hội khiến tốc độ lan truyền của thông tin giả, nội dung kích động, độc hại càng nhanh và rộng rãi hơn, gây ra những hệ lụy khôn lường đến an ninh trật tự và quyền lợi hợp pháp của các tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, với mức xử phạt chỉ từ 5-10 triệu đồng dường như chưa đủ sức răn đe. Thậm chí, một số người còn chấp nhận bị xử phạt để đổi lấy sự nổi tiếng, xem nhẹ trật tự xã hội. Do đó, việc nâng mức phạt tại Nghị định 174 là hoàn toàn đúng đắn, đáp ứng đòi hỏi bức thiết từ thực tiễn.

Tuy nhiên, ngay sau khi nghị định được ban hành, các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị lập tức xuyên tạc bản chất của quy định pháp luật. Trên các trang mạng như "Việt Tân", "Chân Trời Mới Media"... đăng tải nhiều bài viết cố tình đánh tráo khái niệm giữa quyền tự do ngôn luận với hành vi vi phạm pháp luật, vu cáo Nhà nước “bịt miệng người dân”, “siết quyền tự do ngôn luận”, “cấm phản biện xã hội”.

Đây là những luận điệu sai trái, xuyên tạc và hoàn toàn không có cơ sở. Đảng và Nhà nước luôn tôn trọng, bảo đảm quyền tự do ngôn luận của công dân. Cụ thể, Hiến pháp năm 2013 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 203/2025/QH15) khẳng định rõ quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và quyền tiếp cận thông tin của công dân (Điều 25).

Luận điệu xuyên tạc Nghị định 174 của tổ chức phản động Việt Tân. Ảnh chụp màn hình

Ngoài ra, hệ thống pháp luật hiện hành cũng tạo điều kiện để người dân tham gia góp ý, phản biện và giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15) quy định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tham gia góp ý kiến đối với chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (khoản 3, Điều 6). Trên mạng Internet, người dân có thể tham gia đóng góp ý kiến về dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật tại các cổng thông tin điện tử như duthaoonline.quochoi.vn, chinhphu.vn.

Thực tế đó cho thấy Việt Nam không cấm phản biện xã hội mà luôn khuyến khích phản biện mang tính xây dựng, vì lợi ích chung của đất nước và nhân dân.

Nhưng cũng cần hiểu rõ rằng, quyền tự do ngôn luận đều phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Tự do ngôn luận không đồng nghĩa với bịa đặt, vu khống, xuyên tạc, kích động chống phá hoặc xâm hại lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. 

Nghị định 174 chỉ xử lý những hành vi vi phạm, không nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận, càng không phải công cụ để “trấn áp tiếng nói phản biện” như các đối tượng chống đối xuyên tạc. Mục đích của nghị định nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; ngăn chặn thông tin giả, thông tin độc hại; bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và làm sạch không gian mạng.

Phản biện xã hội đúng nghĩa phải dựa trên tinh thần xây dựng, khách quan, đúng pháp luật. Việc lợi dụng danh nghĩa “góp ý”, “đấu tranh chống tiêu cực”, “phản biện xã hội” để phát tán thông tin sai sự thật, kích động chia rẽ dân tộc, chống phá Đảng và Nhà nước là hành vi vi phạm pháp luật, cần bị xử lý nghiêm minh.

Không gian mạng không thể là vùng ngoài pháp luật. Mỗi người dân cần tỉnh táo nhận diện các luận điệu xuyên tạc liên quan đến Nghị định 174; nâng cao trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội; không tiếp tay cho tin giả, thông tin xấu độc; góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh và thượng tôn pháp luật.

Anh Dũng