Kỳ 2:  Tự tin bước vào không gian số

Những ứng dụng, bài học giản dị về công nghệ đã mang đến đổi thay không nhỏ trong đời sống. Chỉ từ một chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán hóa đơn, bán nông sản hay kết nối với thị trường. Không gian số đã không còn xa lạ mà đang dần trở thành một phần của cuộc sống thường ngày.

Chính sự chủ động bước vào không gian số của mỗi người là động lực nội sinh quan trọng, thúc đẩy kinh tế số Đắk Lắk phát triển.

Từ công nghệ đến công dân số

Không còn e dè hay đứng ngoài cuộc trước làn sóng công nghệ, người dân từ thành thị đến nông thôn Đắk Lắk đang từng ngày thay đổi thói quen lao động, sinh hoạt. 

Câu chuyện của chị Đoàn Thị Tâm, chủ cửa hàng vật liệu Tâm Hương (thôn Phú Sơn, xã Quảng Phú), là một minh chứng cho hành trình biến công nghệ thành công cụ làm kinh tế. Bên cạnh bán hàng truyền thống, chị Tâm còn dùng Zalo, Facebook để giới thiệu, tiêu thụ hàng hóa. Trực tiếp quản lý 3 ha cà phê, hồ tiêu và sầu riêng, chị cũng thay đổi tư duy canh tác. Thay vì phụ thuộc vào kinh nghiệm hay thời tiết, chị chủ động lên mạng tra cứu kỹ thuật, ứng dụng tiến bộ khoa học để tối ưu năng suất. "Đặc biệt, tôi tìm đầu ra cho nông sản bằng cách công khai quy trình chăm sóc, cập nhật hình ảnh thực tế lên mạng xã hội để kết nối đối tác. Ba năm nay, tôi cũng tự quay, dựng video ngắn và vận hành gian hàng TikTok bán hàng gia dụng, thu hút gần 8.000 lượt theo dõi", chị Tâm cho biết.

Không chỉ phục vụ phát triển kinh tế gia đình, công nghệ còn mở ra không gian học tập và làm việc mới. Cô Nguyễn Thị Trà My, giáo viên Trường Phổ thông Duy Tân (phường Bình Kiến), dù thành thạo máy tính trong dạy học trực tuyến nhưng vẫn lúng túng khi thực hiện dịch vụ công hay thủ tục cư trú trên môi trường số. Nhờ sự tận tình của các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng, cô không chỉ hoàn thành thủ tục mà còn khai thác công nghệ hiệu quả hơn trong công việc: tra cứu tài liệu, đổi mới phương pháp giảng dạy và tương tác với phụ huynh.

Cô Nguyễn Thị Trà My ứng dụng kỹ năng số để giảng dạy, tra cứu tài liệu trực tuyến.

Theo cô My, “bình dân học vụ số” không chỉ dành cho những người lần đầu tiếp cận điện thoại thông minh hay các dịch vụ số. Ngay cả những người thường xuyên sử dụng công nghệ trong công việc cũng cần được trang bị thêm kỹ năng để thích ứng với sự thay đổi không ngừng của môi trường số. "Khi biết khai thác đúng cách, công nghệ không chỉ giúp giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn mà còn trở thành công cụ hỗ trợ lao động, học tập và kết nối cuộc sống", cô My chia sẻ.

Những trường hợp như chị Tâm, cô My đến hàng nghìn người dân khác, quá trình chuyển đổi đang đi từ “được hướng dẫn” đến “tự giác tìm hiểu” và cuối cùng là “chủ động sáng tạo”. Đây chính là nền tảng để hình thành lực lượng công dân số - những chủ thể trực tiếp tạo ra giá trị trên môi trường số.

Tạo sức bật cho nền kinh tế số

Sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của mỗi công dân số không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả từ sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền địa phương thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”.

Bà Lê Thị Bích Hậu, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tuy Hòa cho biết: "Ngay từ khi triển khai phong trào, chính quyền địa phương xác định phổ cập kỹ năng số phải bắt đầu từ cơ sở. Phường đã tổ chức tập huấn cho các Tổ công nghệ số cộng đồng; phối hợp với Đoàn thanh niên và VNPT hướng dẫn người dân kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên VNeID, đăng ký chữ ký số, sử dụng Cổng dịch vụ công quốc gia, cài đặt ứng dụng Đắk Lắk Số, tích hợp thẻ bảo hiểm y tế và thanh toán không dùng tiền mặt... Song song đó, phường triển khai các đợt tuyên truyền lưu động, hướng dẫn trực tiếp tại khu dân cư và duy trì các kênh thông tin trên nền tảng số để hỗ trợ người dân khi cần".

Theo Sở KH-CN, sau một năm triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, 102 xã, phường trên địa bàn tỉnh đã phủ sóng Tổ công nghệ số cộng đồng tại 100% thôn, buôn, tổ dân phố. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, lực lượng này trở thành cầu nối đưa kỹ năng và tiện ích số đến gần hơn với người dân. Từ những thao tác ban đầu như sử dụng tài khoản định danh điện tử, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán qua chuyển khoản, người dân từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ để giải quyết những nhu cầu thiết thực trong cuộc sống. Khi những thói quen ấy trở nên phổ biến, công nghệ số cũng không còn bó hẹp trong giải quyết thủ tục hành chính hay giao dịch cá nhân mà từng bước đi vào sản xuất, kinh doanh và nhiều lĩnh vực của đời sống.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Phú Hòa 1 hướng dẫn người dân nộp thủ tục hành chính trên nền tảng số.

Năm 2025, kinh tế số đóng góp 7,67% vào GRDP của tỉnh. Kinh tế số bước đầu hình thành rõ nét trong những lĩnh vực thế mạnh như nông nghiệp số, với ứng dụng IoT, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử đối với cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, thủy sản; du lịch số với các nền tảng quảng bá điểm đến, du lịch cộng đồng, sinh thái; cùng hoạt động của các doanh nghiệp số và khởi nghiệp sáng tạo.

Để tiếp tục tạo đột phá, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đề ra các nhiệm vụ cụ thể: tăng cường nhân lực số để tạo lợi thế thu hút đầu tư; ưu tiên nguồn lực phát triển kinh tế số ở các ngành chủ lực; hỗ trợ đưa sản phẩm địa phương lên sàn thương mại toàn cầu và xây dựng các nền tảng số liên ngành.

Đắk Lắk đặt mục tiêu nâng tỷ trọng kinh tế số lên 14% GRDP vào năm 2026 và 30% vào năm 2030. Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh đang tập trung xây dựng Đề án phát triển kinh tế số giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045; đồng thời xác định đây là lộ trình then chốt để chuyển đổi mô hình tăng trưởng, khai thác tối đa lợi thế địa phương thông qua công nghệ số và đổi mới sáng tạo.

Với đặc điểm địa bàn rộng, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ cao, Đắk Lắk đang triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy hạ tầng dữ liệu, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, nhân rộng các mô hình kinh doanh số và hoàn thiện cơ chế đo lường; trong đó, phổ cập kỹ năng số từ gốc thông qua “Bình dân học vụ số” chính là chìa khóa, động lực quan trọng để bứt phá trong kỷ nguyên số.

Kỳ cuối: “Bình dân học vụ số” không chỉ là phong trào

Đỗ Lan