Sau những mùa lũ phải chật vật tìm nơi trú tránh, người dân vùng trũng ở xã Đồng Xuân và Tuy An Bắc nay có thêm một điểm tựa để chủ động ứng phó thiên tai. 50 căn nhà phao vừa được bàn giao không chỉ là nơi tránh lũ, mà còn mở thêm cơ hội bảo toàn tính mạng, tài sản cho người dân mỗi khi nước dâng.

Trong căn nhà phao mới hoàn thành, ông Đặng Thanh Điền (69 tuổi, ở xã Tuy An Bắc) vẫn chưa quên trận lũ năm 2025. “Suốt hai ngày ròng rã, vợ chồng tôi ngồi trên thanh đà ngôi nhà. Nhìn nước cứ dâng lên mà run sợ. Lương thực không có, hai vợ chồng già lúc đó chỉ uống nước để chờ người tới ứng cứu”, ông Điền nhớ lại. Ký ức về trận lũ ấy khiến ông Điền càng trân trọng căn nhà phao vừa được trao tặng. Nhà chỉ gần 20 m², nhưng đã mang đến cho gia đình ông một phương án chủ động hơn nếu lũ lại về.

Bà Nguyễn Thị Kim Thủy ở xã Đồng Xuân cũng không giấu được sự phấn khởi khi bước vào căn nhà phao vừa hoàn thành. Với gia đình bà, đây không chỉ là món quà thiết thực trước mùa mưa lũ mà còn là nơi để chủ động bảo vệ người và tài sản khi nước dâng.

Bà Nguyễn Thị Kim Thủy ở xã Đồng Xuân, yên tâm hơn trước mùa mưa lũ với căn nhà phao vừa được trao tặng.

Trước đây, mỗi khi mưa lớn kéo dài, gia đình bà phải tất tả kê cao đồ đạc, chuẩn bị lương thực, nước uống và tính toán nơi tránh trú. Nay, căn nhà phao được dựng ngay bên cạnh nhà ở. Những vật dụng cần thiết có thể được sắp xếp sẵn để khi lũ dâng, người và tài sản nhanh chóng được đưa lên nơi an toàn.

Nhìn bên ngoài, những căn nhà phao không khác nhiều so với một căn nhà nhỏ bình thường. Mỗi căn rộng gần 20 m², mái và vách lợp tôn lạnh, có cửa sổ thoát hiểm. Điểm đặc biệt nằm phía dưới sàn nhà, nơi 8 - 12 thùng phuy rỗng được bố trí để tạo lực nổi. Những cột định hướng cao 6 - 8 m được cố định xuống mặt đất. Khi nước lũ dâng, căn nhà nổi lên theo mực nước nhưng vẫn được giữ trong phạm vi định hướng; khi nước rút, nhà trở về vị trí ban đầu.

Cách thiết kế này giúp người dân chủ động đưa người thân, lương thực, nước uống... lên nhà phao trước khi nước dâng cao. Căn nhà khi ấy không còn đơn thuần là nơi cất giữ đồ đạc, mà trở thành không gian trú tránh trong những thời điểm khẩn cấp.

Những căn nhà phao ở Đồng Xuân và Tuy An Bắc được xây dựng theo mô hình đã được nghiên cứu, triển khai tại nhiều địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ ở miền Trung.

Theo ông Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập Báo Dân trí, trước khi đến với người dân Đắk Lắk, Báo Dân trí đã phối hợp xây dựng nhà phao tại địa bàn Quảng Bình trước đây, nay thuộc tỉnh Quảng Trị. Qua nhiều năm sử dụng, những căn nhà phao đã phát huy hiệu quả, giúp người dân có thêm nơi trú tránh, bảo vệ tính mạng và tài sản khi lũ về. Từ kết quả đó, mô hình tiếp tục được nhân rộng đến xã Đồng Xuân và Tuy An Bắc.

Sau hơn hai tháng thi công, 50 căn nhà phao đã hoàn thành và được bàn giao cho người dân trước mùa mưa lũ. Trong đó, xã Tuy An Bắc được hỗ trợ 30 căn, xã Đồng Xuân 20 căn. Tổng kinh phí thực hiện 2 tỷ đồng, gồm 1,75 tỷ đồng do bạn đọc Báo Dân trí đóng góp; xã Đồng Xuân đối ứng 100 triệu đồng và xã Tuy An Bắc đối ứng 150 triệu đồng. Với những gia đình từng chứng kiến nước lũ nhấn chìm nhà cửa, tài sản, một căn nhà có thể nổi theo mực nước không còn là câu chuyện của một mô hình ứng phó thiên tai, mà là một nơi để tìm đến khi tình huống xấu nhất xảy ra.

Như Thanh