Từng có thời điểm nhiều làng nghề truyền thống ở Đắk Lắk đứng trước nguy cơ mai một khi sản phẩm thủ công khó cạnh tranh với hàng công nghiệp, người trẻ rời buôn làng đi làm ăn xa, còn những nghệ nhân thì ngày một già đi. Tuy nhiên, từ khi du lịch cộng đồng phát triển đã mang đến luồng sinh khí mới cho nghề truyền thống...

Nghệ nhân H’Yam Bkrông - người nặng lòng với việc bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Êđê ở buôn Tơng Jú (phường Ea Kao) chia sẻ, do thời trang hiện đại và sự phát triển của công nghiệp dệt, may, trang phục thổ cẩm dần ít xuất hiện trong đời sống hằng ngày. Nhiều phụ nữ, đặc biệt là giới trẻ, không còn mặn mà với nghề dệt. Trước thực trạng đó, hơn 20 năm trước, bà đã mạnh dạn đứng ra thành lập Hợp tác xã (HTX) Dệt thổ cẩm Tơng Bông. Tuy nhiên, thời điểm đó nghề dệt cũng chỉ được xem là khôi phục vì sản phẩm làm ra không được tiêu thụ rộng rãi.

Nghệ nhân H’Yam Bkrông (ngoài cùng bên phải) giới thiệu sản phẩm thổ cẩm do các hội viên trong HTX dệt.

Đến khoảng ba năm trở lại đây, khi du lịch cộng đồng bắt đầu phát triển, du khách ngày càng thích thú với những hoạt động trải nghiệm, nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở buôn Tơng Jú đã thực sự hồi sinh. Dệt thổ cẩm được đưa vào trong tour trải nghiệm của du khách. “Đến tham quan, trải nghiệm du lịch cộng đồng ở buôn Tơng Jú, du khách không chỉ được tìm hiểu về nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Êđê mà còn được các nghệ nhân trực tiếp hướng dẫn từng công đoạn dệt để tạo nên những tấm vải, tấm khăn, chiếc túi... Trải nghiệm này đã tạo sự hứng thú, thu hút với nhiều du khách”, bà H’Yam chia sẻ.

Ở xã Ô Loan, làng nghề dệt chiếu cói Phú Tân có tuổi đời trăm năm cũng đang dần trở thành điểm du lịch trải nghiệm đặc sắc của vùng ven biển của tỉnh.

Một ngày mới ở làng nghề Phú Tân bắt đầu trên cánh đồng cói khoảng 30 ha, người dân tất bật thu hoạch cói (lác) đưa về chẻ, nhuộm, phơi để có nguyên liệu sản xuất chiếu và phục vụ nhu cầu trải nghiệm của du khách. Hơn 200 gia đình với khoảng 500 lao động nơi đây vẫn ngày ngày giữ nghề bằng sự cần mẫn và khéo léo truyền từ đời này sang đời khác.

Đến làng chiếu cói Phú Tân, du khách được đi giữa đồng cói xanh mướt, nghe người dân kể chuyện về nghề, tận mắt chứng kiến từng công đoạn làm ra một chiếc chiếu truyền thống rồi trực tiếp ngồi vào khung dệt để thử tay nghề. Cụ Bùi Thị Gió là người có tuổi nghề, tuổi đời cao nhất ở làng, chia sẻ: "Nhiều năm trước, bà con từng lo nghề dệt chiếu sẽ mai một vì lớp trẻ không còn mặn mà. Nhưng từ khi khách du lịch đến ngày càng đông, không khí làng nghề đã khác trước rất nhiều. Họ xem dệt chiếu rồi cùng học đan những sản phẩm thủ công nho nhỏ. Có đoàn khách nước ngoài ngồi hàng giờ để nghe kể về nghề. Nhìn khách quý trọng nghề truyền thống của mình, bà con trong làng thấy vui và có thêm động lực giữ nghề”.

Du khách quốc tế trải nghiệm dệt chiếu và chụp hình cùng các nghệ nhân làng nghề chiếu cói Phú Tân.

Làng nghề chiếu cói không chỉ dừng ở việc cho khách xem mà chủ động xây dựng sản phẩm phục vụ du lịch, mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề. Ông Nguyễn Anh Quân, Giám đốc HTX Sản xuất dịch vụ chiếu cói An Cư, cho biết: "Khi nhận thấy nhu cầu mua quà lưu niệm và trải nghiệm của du khách tăng lên, HTX đã đổi mới, cho ra đời nhiều sản phẩm thủ công từ lác phục vụ khách du lịch như giỏ xách, túi, mũ, đệm lót, móc khóa…

Chị Laura Bennett, du khách đến từ Australia cho biết, điều chị thích nhất ở làng nghề dệt chiếu Phú Tân là mọi thứ vẫn còn rất tự nhiên. “Chúng tôi không chỉ đến để chụp hình mà thật sự được tham gia vào cuộc sống của người dân. Đó là điều khiến chuyến đi đáng nhớ hơn rất nhiều”, chị Laura nói.

Thúy Hồng - Tuyết Hương