UBND phường Phú Yên vừa phối hợp với Đồn Biên phòng Tuy Hòa, TAND và Viện KSND khu vực 11 - Đắk Lắk tổ chức phiên tòa giả định xét xử vụ án hình sự về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” theo Khoản 1, Điều 348 Bộ luật Hình sự.

Theo cáo trạng (giả định), ngày 13/1/2026 Võ Duy Khánh làm thuyền trưởng, cùng 4 thuyền viên đã điều khiển tàu cá PY-96896-TS xuất bến tại cảng cá Đông Tác. Đến ngày 21/1/2026, khi điều khiển tàu đến tọa độ khoảng 17 độ Bắc, 116 độ Đông thuộc vùng biển Việt Nam, Khánh tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình tàu cá PY-96896-TS gửi qua tàu cá PY-90479-TS do em ruột Khánh làm thuyền trưởng. Đến ngày 2/2/2026, tàu cá của Khánh đến đánh bắt cá ngừ đại dương tại tọa độ trên 18 độ Bắc, 118 độ Đông, thuộc vùng biển Philippines.

Khoảng 4 giờ ngày 9/2/2026, khi tàu cá của Khánh đang đánh bắt tại vùng biển Philippines thì phát hiện tàu Cảnh sát biển Philippines. Khánh điều khiển tàu cá bỏ chạy nhưng bị lực lượng Cảnh sát biển Philippines bắt giữ, lai dắt tàu về cảng Salomague (Philippines) để xử lý.

Tháng 4/2026, Ủy ban Tư pháp thuộc Bộ Nông nghiệp, Cộng hòa Philippines ra quyết định dàn xếp việc 5 công dân trên tàu cá PY-96896-TS đánh bắt trái phép trong vùng biển Philippines, vi phạm Điều 91 Đạo luật Cộng hòa số 8550 của Philippines; xử phạt hành chính 500.000 peso (tương đương 230 triệu đồng) và tịch thu tàu cá PY-96896-TS. Gia đình Khánh gửi tiền sang nộp phạt. Khoảng hơn 1 tháng sau, Khánh cùng 4 thuyền viên được đưa về lại cảng Salomague. Đến ngày 2/5/2026, Khánh cùng 4 thuyền viên được đưa đến trại nhập cư ở thủ đô Manila để làm thủ tục chờ trục xuất. Ngày 5/7/2026, Khánh cùng 4 thuyền viên được đưa lên máy bay trục xuất về Việt Nam. Sau đó, Khánh tự nguyện làm đơn xin đầu thú, khai nhận toàn bộ sự việc.

Tại phiên tòa giả định, Khánh thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội như nội dung bản cáo trạng đã truy tố. Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu trong hồ sơ đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Võ Duy Khánh 1 năm 6 tháng tù về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”.

Phiên tòa giả định xét xử vụ án tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép.

Không chỉ theo dõi diễn biến xét xử, tại phiên tòa, gần 200 ngư dân còn được tiếp cận quy trình tố tụng, nghe phân tích các tình tiết liên quan và hiểu rõ hơn trách nhiệm pháp lý của chủ tàu, thuyền trưởng khi tổ chức hoạt động khai thác trên biển. Những hành vi tưởng chừng chỉ nhằm đối phó với việc kiểm tra, giám sát như tháo gỡ hoặc vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình (VMS), đưa tàu cá sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép đều kéo theo những hậu quả nghiêm trọng.

Ông Huỳnh Kín, ngư dân ở khu phố Phú Đông 4 (phường Phú Yên) cho biết phiên tòa giúp ông hiểu rõ hơn mức độ nghiêm trọng của việc đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài và những hệ lụy mà người vi phạm phải gánh chịu. “Được trực tiếp theo dõi một vụ án cụ thể giúp bà con nhận thức rõ hơn rằng vi phạm pháp luật trên biển không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động đánh bắt mà còn tác động đến cuộc sống của bản thân, gia đình”, ông Kín chia sẻ.

Từ thực tế địa bàn có số lượng tàu cá lớn, trong đó nhiều phương tiện thường xuyên khai thác xa bờ, Đồn Biên phòng Tuy Hòa đã đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hướng gần gũi, dễ tiếp cận và gắn với những tình huống thực tế. Đại úy Nguyễn Minh Hoàng, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tuy Hòa cho biết, kịch bản phiên tòa được xây dựng dựa trên vụ án điển hình đã xảy ra, qua đó tăng tính thực tế và sức thuyết phục đối với người tham dự. Mục tiêu không dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà hướng đến chuyển biến trong nhận thức và hành động, nhất là đối với các hành vi can thiệp, vô hiệu hóa thiết bị VMS và đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Hiệu quả từ các phiên tòa giả định còn trở thành đòn bẩy quan trọng để chính quyền địa phương hiện thực hóa các mục tiêu quản lý nghề cá bền vững trên địa bàn. Phó Chủ tịch UBND phường Phú Yên Nguyễn Thái Thịnh cho hay, địa phương xác định tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác chống khai thác IUU. Từ những kiến thức chuyển tải tại phiên tòa, mỗi ngư dân được kỳ vọng không chỉ tự giác chấp hành mà còn trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong tổ đội sản xuất và cộng đồng nghề cá, góp phần nâng cao ý thức chấp hành quy định pháp luật khi đánh bắt trên biển, chung tay cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của EC (cảnh báo của Ủy ban châu Âu).

Tuyết Hương