Bài 3: Strasbourg - Những lớp thời gian bên dòng Ill

Từ Paris, chuyến tàu cao tốc đưa tôi về phía Đông, lướt qua những cánh đồng lúa mì, những mảng rừng xanh nối tiếp nhau ngoài ô cửa kính.

Vùng quê nước Pháp hiện lên trong nhịp chuyển động của cảnh vật: những ngôi làng nhỏ nép bên triền đồi, những mái nhà thấp thoáng giữa đồng cỏ, những con đường chạy dài rồi khuất sau hàng cây. Và rồi Strasbourg hiện ra, thành phố bên dòng Ill, vùng đất từng nhiều lần chuyển mình giữa những biến động lịch sử...

Vừa bước xuống tàu, tôi đặc biệt ấn tượng trước vẻ bề thế của ga Strasbourg. Sau lớp kính cong hiện đại là mặt tiền nhà ga cũ với những đường nét kiến trúc Tân Phục hưng.

Từ nhà ga, tôi đi về phía trung tâm, nơi dòng Ill len qua những cây cầu, những dãy nhà cổ. Là thủ phủ vùng Alsace, ở phía Đông Bắc nước Pháp, gần biên giới Đức, Strasbourg mang một diện mạo văn hóa khá đặc biệt, nơi ảnh hưởng Pháp và Đức cùng hiện diện trong kiến trúc, nhịp sống đô thị thường ngày.

Nhà thờ Saint-Paul mang phong cách Tân Gothic bên dòng Ill, một dấu ấn kiến trúc của khu Neustadt, Strasbourg.

Ở khu Petite France, dòng Ill chia thành nhiều nhánh, len qua những cây cầu, ôm lấy những dãy nhà cổ với khung gỗ, mái dốc, những ô cửa sổ nhỏ với sắc màu rực rỡ và những chậu hoa bên hiên. Phần lớn những ngôi nhà này được xây từ thế kỷ 16 - 17, khi Petite France còn là nơi sinh sống và làm việc của những người thợ thuộc da, ngư dân và thợ xay bột. Những mái nhà dốc, có khoảng mở phía trên, từng được sử dụng để phơi da.

Nơi dòng sông Ill tách thành nhiều nhánh là cụm cầu Ponts Couverts với ba cây cầu đá và những tháp canh từng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống phòng thủ Strasbourg thời Trung cổ. Gần đó, đập Vauban cũng là một công trình phòng thủ quan trọng được xây dựng vào cuối thế kỷ 17. Ngày nay, phần mái của công trình được sử dụng như một đài quan sát ngoài trời, từ đây có thể nhìn xuống khu phố Petite France với những dòng kênh uốn quanh, xa hơn là nhà thờ chính tòa Strasbourg.

Xuống khỏi đập Vauban, tôi đi giữa những con đường lát đá bên sông, ngắm nhìn những con thuyền nối nhịp trên mặt nước, khách bộ hành dừng lại bên lan can, những quán ven phố nhộn nhịp. Một Strasbourg xưa cũ cứ thế hòa quyện trong nhịp sống sinh động bên dòng Ill.

Đi sâu vào trung tâm Grande-Île (đảo lớn), những con phố hẹp dẫn về phía nhà thờ chính tòa Strasbourg (Cathédrale Notre-Dame). Công trình Gothic bằng đá sa thạch hồng vùng Vosges nổi bật với mặt tiền dày đặc những đường nét chạm khắc tinh tế và ngọn tháp cao 142 mét. Bước vào bên trong, ánh sáng xuyên qua những ô kính màu có niên đại từ thế kỷ 12 - 14, đổ xuống không gian cao rộng của thánh đường làm nổi bật hoa văn trang trí hình cánh hoa hồng đặc trưng ở các ô cửa sổ. Từ bên trong nhà thờ, tôi theo cầu thang xoắn ốc lên đài quan sát. Qua hơn 300 bậc đá dẫn lên độ cao 66 mét, từ đây, có thể ngắm trọn những mái nhà san sát của khu phố cổ, dòng Ill uốn qua thành phố, những ngọn tháp nhà thờ vươn cao và xa xa là dãy Vosges cùng Rừng Đen bên kia biên giới Đức.

Dòng người xếp hàng vào tham quan nhà thờ chính tòa Strasbourg.

Rời những con phố nhỏ của Grande-Île, không gian dần mở rộng khi tôi sang Neustadt với những đại lộ, quảng trường và các công trình quy mô lớn. Ở ngã ba sông, nhà thờ Saint-Paul mang đậm dấu ấn kiến trúc Đức nổi bật với hai ngọn tháp nhọn vươn cao, soi bóng xuống mặt nước.

Nếu những ngôi nhà bên dòng Ill gợi về Strasbourg thời Trung cổ và Phục hưng thì Neustadt cho thấy diện mạo của đô thị cuối thế kỷ 19. Các công trình nơi đây mang đậm ảnh hưởng của kiến trúc Đức, trong khi cách tổ chức đường phố, đại lộ và không gian công cộng chịu ảnh hưởng của mô hình Haussmann - kiểu quy hoạch đô thị từng làm thay đổi mạnh mẽ diện mạo Paris. Những lớp kiến trúc và quy hoạch đan xen ấy tạo nên diện mạo đặc biệt của Neustadt. Năm 2017, UNESCO mở rộng phạm vi Di sản thế giới Grande-Île bao gồm cả Neustadt, ghi nhận một không gian đô thị lưu giữ những dấu ấn Pháp - Đức qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Strasbourg còn có một vị trí đặc biệt trong lịch sử châu Âu hiện đại. Không xa khu phố cổ là khu phố châu Âu (Quartier Européen), nơi đặt Nghị viện châu Âu, Hội đồng châu Âu và Tòa án Nhân quyền châu Âu. Từ một thành phố từng nằm giữa những tranh chấp, Strasbourg ngày nay trở thành biểu tượng của hòa giải Pháp - Đức, đồng thời là một trong những trung tâm quan trọng của đời sống chính trị và hợp tác châu Âu.

Bài 4: Eguisheim - Men say giữa miền nho

Hương Lê