Trong thể thao thành tích cao, thể hình và thể lực là những yếu tố rất quan trọng, tạo lợi thế cực lớn cho vận động viên (VĐV) khi thi đấu. Tùy từng môn, chiều cao, cân nặng, sải tay quyết định trực tiếp đến kết quả, thành tích. Ở những môn mang tính đối kháng càng cao như bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, các môn võ, điền kinh, bơi lội…, lợi thế về thể hình càng thể hiện rõ qua những pha tranh chấp.

So với nhiều quốc gia châu Á, người Việt Nam vẫn có những hạn chế nhất định về thể hình. Đây là bất lợi không dễ khắc phục trong ngày một ngày hai, nhất là khi bước ra đấu trường ASIAD hay Olympic, nơi quy tụ những VĐV hàng đầu thế giới.

Song, hạn chế về thể hình không đồng nghĩa với việc VĐV thể thao Việt Nam không có cơ hội cạnh tranh. Trong khi chờ thời gian để cải thiện thể hình, tầm vóc bằng các biện pháp khoa học, vấn đề quan trọng trước mắt là chúng ta phải biết lựa chọn môn thể thao phù hợp với tố chất của VĐV, thay vì dàn trải, phân tán nguồn lực, đầu tư cho nhiều môn.

Đa số các mô thể thao, trong đó có môn bóng chuyền, rất cần lợi thế về thể hình. Ảnh: Đăng Triều

Thực tế thể thao châu Á cho thấy nhiều quốc gia đã tìm cách khai thác tối đa đặc điểm thể hình của VĐV. Không phải ngẫu nhiên những quốc gia Đông Nam Á như Indonesia, Malaysia, Thái Lan có truyền thống mạnh ở môn cầu lông, cầu mây, đòi hỏi tốc độ, sự khéo léo và khả năng phối hợp nhờ phản xạ linh hoạt của các VĐV khiêm tốn về thể hình. Họ tìm ra những môn mà VĐV trong nước có khả năng phát huy tối đa thế mạnh, sau đó đầu tư theo hướng chuyên sâu.

Điều đó đặt ra “bài toán” cho thể thao Việt Nam là phải tìm đúng môn, đúng VĐV và đúng phương pháp đào tạo chứ không nhất thiết “chạy đua” về thể hình so với những quốc gia mà VĐV sở hữu ngoại hình lý tưởng.

Câu chuyện bắn cung là một ví dụ đáng suy nghĩ. Trong một lần tổ chức tập huấn cho đội ngũ trọng tài tại Đắk Lắk, ông Park Chae - soon, chuyên gia Hàn Quốc, từng huấn luyện đội tuyển bắn cung Việt Nam đặt câu hỏi: Tại sao Việt Nam không tập trung phát triển mạnh môn này? Theo ông, tố chất của VĐV Việt Nam khá phù hợp với bắn cung - nội dung nằm trong chương trình thi đấu của Olympic. Ông phân tích, Hàn Quốc từng có những hạn chế nhất định về thể hình nếu so với một số cường quốc ở các môn đòi hỏi chiều cao, sức mạnh và trọng lượng cơ thể. Thay vì cố gắng cạnh tranh ở tất cả các môn, họ xây dựng thế mạnh ở những môn phù hợp, trong đó có bắn cung. Từ một hướng đi chiến lược, Hàn Quốc đã trở thành cường quốc bắn cung hàng đầu thế giới.

Đây là bài học đáng để thể thao Việt Nam suy ngẫm, nghiên cứu học hỏi. Bắn cung không đòi hỏi VĐV phải có tầm vóc vượt trội như bóng rổ hay bóng chuyền. Thành tích phụ thuộc rất lớn vào kỹ thuật, khả năng kiểm soát cơ thể, sự ổn định, sức mạnh phù hợp, khả năng tập trung và tâm lý thi đấu.

Bắn súng cũng là một môn không yêu cầu về thể hình mà Việt Nam từng có thế mạnh và cần tiếp tục được quan tâm. Những môn thể thao như vậy có thể mở ra cơ hội cạnh tranh huy chương nếu được đầu tư bài bản, từ tuyển chọn VĐV, huấn luyện, trang thiết bị đến khoa học thể thao và rèn luyện tâm lý thi đấu.

Vì vậy, nếu tìm được đúng môn thể thao phù hợp với thể hình, thể lực với VĐV và đầu tư có chiều sâu thì những bất lợi về tầm vóc sẽ không còn là rào cản tuyệt đối. Ngược lại, đó có thể trở thành động lực để thể thao Việt Nam tìm ra những hướng đi riêng trên con đường chinh phục đấu trường châu lục và Olympic.

Thảo Nhi