Thâm Quyến tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm thu hút nhân tài hàng đầu Trung Quốc, thông qua việc triển khai đồng bộ các chính sách mới nhằm tạo lập môi trường phát triển thuận lợi, bền vững cho lực lượng lao động chất lượng cao.

Để thu hút nhân tài, Thâm Quyến thực hiện gói giải pháp toàn diện hỗ trợ nhân tài trẻ, bao gồm công nhận nhân tài, bảo đảm nhà ở, hỗ trợ khởi nghiệp và cải cách thủ tục hành chính. Chính sách hướng tới mục tiêu giảm thiểu rào cản ban đầu, đồng thời tạo điều kiện phát triển lâu dài cho người lao động.

Những tòa nhà chọc trời trải dài trên một khung cảnh xanh tươi mát ở khu trung tâm thương mại của Thâm Quyến. Ảnh: global.chinadaily.com.cn

Một trong những điểm nổi bật là hệ thống đánh giá nhân tài đa chiều, dựa trên ba trụ cột gồm “giáo dục, đổi mới, đóng góp”, với 16 nhóm tiêu chí cụ thể và được điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Cơ chế này cho phép công nhận nhân tài thông qua nhiều kênh khác nhau như thành tích nghiên cứu khoa học, tham gia dự án trọng điểm, giải thưởng chuyên môn, hoạt động khởi nghiệp hoặc ảnh hưởng xã hội. Cách tiếp cận linh hoạt giúp mở rộng đáng kể phạm vi thu hút, phù hợp với đặc thù nền kinh tế đổi mới sáng tạo.

Nhằm giải quyết “nút thắt” về chi phí sinh hoạt, Thâm Quyến triển khai hệ thống hỗ trợ nhà ở nhiều tầng nấc. Theo đó, sinh viên mới tốt nghiệp có thể đăng ký chỗ ở miễn phí tối đa 15 ngày trong giai đoạn tìm việc. Đối với nhân tài đã được công nhận, thành phố cung cấp nhà ở chuyển tiếp với giá thuê khoảng 60% thị trường, thời hạn tối đa 3 năm, hoặc trợ cấp thuê nhà khoảng 1.000 Nhân dân tệ (NDT)/tháng trong vòng 24 tháng. Chính quyền Thâm Quyến còn phát triển mô hình “cộng đồng thân thiện với thanh niên”, tích hợp các tiện ích như không gian sinh hoạt chung, khu thể thao, thư viện, qua đó nâng cao chất lượng sống và tăng mức độ gắn bó của người lao động.

Bên cạnh đó, Thâm Quyến đặc biệt chú trọng xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp. Các cá nhân khởi nghiệp có thể được cấp không gian làm việc miễn phí trong 6 tháng, trong khi các nhóm khởi nghiệp được hỗ trợ lên tới 12 tháng. Ngoài ra, chính quyền thành phố cung cấp nhiều gói hỗ trợ tài chính như trợ cấp khởi nghiệp, hỗ trợ tạo việc làm, các chương trình tài trợ nghiên cứu giá trị lên tới 1 triệu NDT và các sản phẩm tín dụng linh hoạt với hạn mức lên tới 3 triệu NDT. Cách tiếp cận “kết hợp không gian, vốn và chính sách” được đánh giá là yếu tố then chốt giúp Thâm Quyến duy trì vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, việc tích hợp toàn bộ dịch vụ liên quan đến nhân tài trên nền tảng số “i Shenzhen” cho phép thực hiện thủ tục theo cơ chế “một cửa trực tuyến”. Quy trình nhập hộ khẩu được rút ngắn mạnh mẽ, có thể hoàn tất trong vòng 24 phút. Đồng thời, các khoản trợ cấp trực tiếp cho nhân tài có trình độ cao (tối đa 100.000 NDT đối với tiến sĩ) tiếp tục nâng cao sức cạnh tranh của chính sách. Nhờ hệ thống chính sách toàn diện và môi trường đổi mới năng động, Thâm Quyến nhiều năm liên tiếp đứng đầu các bảng xếp hạng về sức hút đối với lao động trẻ tại Trung Quốc, đồng thời hình thành lực lượng nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành mũi nhọn như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất thông minh.

Trong bối cảnh đó, các mô hình giáo dục, ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng.

Bà Vu Doanh (Yu Ying), Phó Viện trưởng Viện Đổi mới Khoa học và Công nghệ Thâm Quyến, cho biết cách tiếp cận của đơn vị này mang tính “dài hạn”, kết hợp ba trụ cột gồm đào tạo, ươm tạo và tăng tốc doanh nghiệp. Học viện hợp tác với hơn 20 trường đại học để triển khai chương trình “tân công khoa”, tổ chức lớp học quy mô 30-60 học viên, thiết kế lại toàn bộ chương trình theo hướng giải quyết vấn đề thực tiễn, áp dụng phương pháp học theo dự án và tăng cường tương tác giữa giảng viên và sinh viên. Sau giai đoạn đào tạo, học viên tham gia “trại huấn luyện khoa học, công nghệ”, thu hút khoảng 1.300-1.500 đơn đăng ký mỗi kỳ từ trong và ngoài nước, sàng lọc ra khoảng 80-90 dự án và lựa chọn 30-50 cá nhân tiếp tục phát triển thành doanh nhân khởi nghiệp toàn thời gian.

Mô hình này không dựa vào ưu đãi tài chính để thu hút nhân tài, mà tập trung xây dựng một nền tảng “trao quyền” toàn diện, bao gồm cơ sở dữ liệu nhân lực, các khóa học tư duy thiết kế và kỹ thuật hệ thống, cùng mạng lưới chuỗi cung ứng và nguồn lực đưa sản phẩm ra thị trường. Hiện học viện đã hỗ trợ khoảng 100 nhóm khởi nghiệp, trong đó 80% dự án hướng đến thị trường tiêu dùng, 80% có định hướng quốc tế ngay từ đầu và 80% hoạt động trong lĩnh vực AI kết hợp phần cứng.

Một ví dụ điển hình là dự án thiết bị massage phục hồi cơ bắp bằng con lăn, do một sinh viên năm ba đến từ một vùng nông thôn tỉnh Quý Châu khởi xướng. Từ khi chưa có ý tưởng, đội nhóm và kinh nghiệm, nhóm này đã tìm ra hướng đi phù hợp trong lĩnh vực phục hồi thể thao, đưa sản phẩm ra thị trường và đạt doanh thu vượt 100 triệu NDT sau ba năm.

Từ thực tiễn này, bà Vu Doanh đưa ra một số khuyến nghị đối với Việt Nam nếu muốn xây dựng mô hình tương tự, cần triển khai theo hình thức hợp tác công – tư, trong đó Nhà nước đóng vai trò định hướng và hỗ trợ ban đầu; cần kiên định với cách tiếp cận dài hạn vì quá trình từ đào tạo cá nhân đến hình thành doanh nghiệp và niêm yết có thể kéo dài tới 10 năm; thành công phải dựa trên “kết quả theo lô”, tức là hình thành đồng loạt nhiều doanh nghiệp có khả năng thương mại hóa sản phẩm.

Điều này đòi hỏi chính phủ có đủ kiên nhẫn và niềm tin để đầu tư trong giai đoạn đầu, dù chi phí thực tế không quá lớn so với đầu tư cho các trường đại học hay phòng thí nghiệm quốc gia. Mỗi năm học viện có khoảng 15 sản phẩm được đưa ra thị trường, con số này dự kiến tăng lên hơn 20 trong các năm tiếp theo, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để xuất khẩu kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Nhờ hệ thống chính sách toàn diện và môi trường đổi mới năng động, Thâm Quyến nhiều năm liên tiếp đứng đầu các bảng xếp hạng về sức hút đối với lao động trẻ tại Trung Quốc. Thành phố này cũng hình thành được lực lượng nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành mũi nhọn như công nghệ thông tin, AI và sản xuất thông minh.

Từ thực tiễn trên cho thấy, kinh nghiệm thu hút nhân tài của Thâm Quyến tập trung vào xây dựng cơ chế đánh giá nhân tài dựa trên hiệu quả và đóng góp thực tế; kết hợp đồng bộ giữa chính sách an sinh và môi trường phát triển nghề nghiệp; đẩy mạnh hỗ trợ khởi nghiệp để thu hút nguồn lực sáng tạo; ứng dụng công nghệ số trong quản lý và cung cấp dịch vụ công.

Với việc tiếp tục hoàn thiện chính sách và gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển các ngành công nghệ cao, Thâm Quyến sẽ duy trì vai trò là “điểm đến hàng đầu” của nhân tài tại Trung Quốc.

Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp thành phố này nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế chất lượng cao của Trung Quốc trong giai đoạn tới.

Theo TTXVN