Vương quốc Na Uy từ lâu được nhắc đến như một vùng đất với núi non và vịnh biển rất hùng vĩ, xứ sở của những thủy thủ chiến binh Viking dũng cảm ngang dọc trên biển một thời ở châu Âu.
Na Uy là vương quốc nằm ở phía Tây và Bắc của bán đảo Scandinavia, có diện tích hơn 385.000 km2 và dân số khoảng 5,6 triệu người. Trước khi phát hiện ra trữ lượng dầu khí khổng lồ vào những năm 1960 thì thủy sản là lĩnh vực kinh tế quan trọng nhất của đất nước này với các sản phẩm cá tuyết, cá hồi nổi tiếng. Hiện nay, theo bình quân đầu người, Na Uy là nước sản xuất dầu mỏ và khí đốt lớn nhất thế giới ngoài Trung Đông, đóng góp đến 25% GDP. Na Uy hiện cũng là nước xuất khẩu thủy sản lớn thứ hai trên thế giới. Thu nhập đầu người tính theo PPP đứng top 5 thế giới, chỉ số phát triển con người đứng hàng đầu. Na Uy có quỹ đầu tư quốc gia lớn nhất thế giới, hơn 1.000 tỷ USD, gần gấp đôi GDP hằng năm, chủ yếu là từ nguồn thu dầu khí.
Tên gọi Na Uy bắt nguồn từ một từ cổ, có nghĩa là “Con đường đến phương Bắc”. Từ năm 872, vua Harald Fairhair đã thống nhất các tiểu quốc nhỏ để lập nên nước Na Uy.
Nền kinh tế Na Uy ngày nay là sự kết hợp kinh tế thị trường tự do với kinh tế nhà nước trên một số lĩnh vực quan trọng (như dầu khí, thủy điện, viễn thông…), hình thành một kiểu nhà nước phúc lợi thịnh vượng. Y tế công cộng được miễn phí, mức lương trung bình của người lao động thuộc hàng cao nhất thế giới. Na Uy tham gia thỏa thuận Schengen của Liên minh châu Âu, nhưng không dùng đồng Euro, đồng tiền lưu hành là Krone Na Uy. Na Uy cũng là nước sử dụng năng lượng từ nguồn thủy điện cao nhất thế giới (98 - 99%).
Bergen - cố đô và là thành phố lớn thứ hai Na Uy
Bergen là cảng biển quan trọng và là thành phố lớn thứ hai ở Na Uy, nằm phía Tây Nam nước này, với diện tích 445 km2, và dân số khoảng 250.000 người. Thành phố cảng này nằm ở trung tâm của 7 ngọn núi, là cố đô của Na Uy thế kỷ 12 - 13, từng là nơi mua bán cá tuyết, cá hồi lớn nhất châu Âu. Hiện nay, Bergen vẫn là một trung tâm ngư nghiệp, đóng tàu biển và là trung tâm văn hóa lớn của Na Uy.
Buổi sáng trời lạnh khoảng 5 - 60C. Chúng tôi rời khách sạn đi thăm cảng cá và khu chợ cá Mathallen nổi tiếng của Bergen. Hiện nay, do lượng cá tự nhiên giảm và chủ trương hạn chế đánh bắt, nên vai trò của chợ cá này cũng giảm nhiều. Đứng trên bến nhìn qua bên kia cảng là khu phố cổ Bryggen nhà cửa san sát kéo dài lên lưng chừng núi, với những ngôi nhà 3 - 4 tầng, mái dốc, tường sơn các màu nâu, trắng, vàng, khung cửa sơn trắng… nhìn như một bức tranh rực rỡ. Xa xa là các tàu vận tải, tàu cá, tàu khách đang neo đậu hoặc lui tới trong vịnh Vagen.
![]() |
| Thành phố cảng Bergen nhìn từ đỉnh núi Floyen. |
Chợ cá Mathallen là một khu nhà lớn một tầng có mái cao, bên trong là các gian hàng bày bán cá tuyết, cá hồi phơi khô hoặc phi lê sẵn, có tôm, cua, sò, cầu gai cùng nhiều sản phẩm thủy sản chế biến đa dạng, và có cả khu ẩm thực thủy sản cho khách du lịch. Mặc dù biết hầu hết du khách nước ngoài sẽ không mua thủy sản, nhưng nhân viên ở đây cũng rất niềm nở chào mời.
Từ cảng và khu chợ cá, chúng tôi đi bộ theo những con đường lát đá, có vỉa hè rộng và đường xe đạp riêng, đến ga tàu trượt do cáp kéo Floibanen để lên đỉnh núi Floyen. Đây là một loại tàu trượt trên đường sắt dốc trên 300 do cáp kéo, từ ga đầu tuyến đến ga cuối tuyến trên đỉnh núi cao 320 m chỉ mất 6 phút, dọc đường tàu còn dừng khoảng 1 phút ở lưng chừng núi để tránh tàu ngược chiều. Từ đỉnh núi Floyen có thể nhìn bao quát thành phố cảng Bergen từ những khu phố nhiều màu với những mái nhà đỏ cam, đến bến cảng nhộn nhịp trên vịnh Vagen. Trên đỉnh còn có một quán cà phê nhỏ ngay trong nhà ga, có sân rộng nhiều bậc để du khách đi lại tham quan chụp hình và cả một công viên nhỏ có bức tượng mụ phù thủy to hơn người thật.
Quay xuống thành phố, tôi thăm nhà thờ Tin Lành trung tâm sơn màu trắng với cửa gỗ nâu bình dị trên con đường đá, thăm khu phố cổ sơn nhiều màu sặc sỡ như muốn tái hiện các cửa hiệu, nhà kho của một thời hưng thịnh, với các hàng quán bày trước mặt đang có khách náo nhiệt.
Du lịch bằng tàu trên vịnh hẹp là di sản thiên nhiên thế giới
Đoàn tiếp tục lên xe đến địa điểm tham quan vịnh hẹp Naeroyfjord từ đầu phía Nam tại bến Gudvangen. Naeroyfjord là một trong những vịnh hẹp đẹp nhất Na Uy và là một nhánh của vịnh hẹp Sognefjord, đã được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.
Sognefjord là vịnh hẹp (tiếng Na Uy gọi vịnh hẹp là Fjord) lớn nhất và sâu nhất tại Na Uy, nằm ở phía Tây nước này, chiều dài khoảng 205 km, rộng trung bình 4 - 5 km, phần lớn hai bên là núi đá dựng đứng cao hơn 800 m, chiều sâu tối đa của vịnh là 1.308 m dưới mực nước biển, phân ra thành 3 nhánh lớn với nhiều nhánh nhỏ, được xem là “Vua của các vịnh hẹp” (King of Fjords).
![]() |
| Tượng chiến sĩ Viking tại bến Gudvangen. |
Từ Bergen đi theo đường E16 dọc theo núi đá, qua nhiều khe suối và hầm xuyên núi độ hơn 2 giờ rưỡi bằng ô tô vượt qua 120 km để đến Gudvangen. Đường E16 từ Bergen đi đến Oslo ngang qua các thị trấn Gudvangen, Flam, Gol… đều là các thị trấn du lịch nổi tiếng của Na Uy. Đường đạt tiêu chuẩn châu Âu, chỉ có 2 làn xe cho hai chiều nhưng mặt đường rất tốt, qua rất nhiều hầm dài, có hầm hơn 15 km. Hai bên đường thỉnh thoảng có những xóm nhỏ 4 - 5 nhà, với những khoảnh đồng cỏ nhỏ xanh ngắt đang thả cừu hoặc bò. Hầu hết nhà cửa đều xinh xắn, màu sắc khá sặc sỡ. Phần lớn dọc đường đi là núi đá dốc đứng, lưa thưa có những cây vân sam, bạch dương nhỏ lá ngả vàng. Xe chúng tôi dừng lại nghỉ chân ở cạnh thác Tvindefossen ở hạt Voss, là một thác nhiều tầng có độ cao hơn 110 m buông xuống thành màn nước trắng xóa.
Đoàn đến thị trấn Gudvangen gần 12 giờ trưa, ăn trưa ở nhà hàng Kongshallen với món súp cá và đùi gà chiên khá ngon miệng. Sau đó mọi người tản ra khu vực bến tàu chụp hình với tượng chiến binh Viking bằng gỗ, tham quan cầu gỗ bắc qua sông Naeroy và những ngôi nhà nhỏ có mái lợp cỏ. Gần thị trấn có làng du lịch Viking Valley nổi tiếng, tái hiện chỗ ở và cuộc sống của người Viking, du khách có thể đến thuê phòng ở, trang phục quần áo và mũ sừng, ăn các món ăn truyền thống của người Viking, thuê thuyền chèo trên vịnh hẹp.
Hơn 14 giờ, cả đoàn lên tàu đi trải nghiệm trên vịnh hẹp nổi tiếng của Na Uy. Tàu có 2 tầng không kể sân thượng, có thể chở khoảng 150 khách, chạy bằng động cơ điện (tại bến tàu có bố trí một trạm sạc lớn). Đi tàu trên vịnh hẹp Na Uy mới thấy thiên nhiên ở đây hùng vĩ và đẹp đẽ biết chừng nào. Những dãy núi đá cao vút cả nghìn mét đang vào thu, có nhiều vạt cây nhỏ mọc chen trên đá đã chuyển lá vàng. Tôi thấy có những con suối đổ thành thác như dải lụa trắng bay trên không trung ở độ cao 700 - 800 m. Loáng thoáng tại mép chân núi có đôi ba ngôi nhà sơn màu vàng, đỏ, trắng mà tôi cũng không hình dung được việc cấp điện, nước sẽ giải quyết thế nào.
Hào hứng đứng trước mũi tàu gần 1 giờ thì ai nấy trong đoàn đều thấy lạnh vì gió và hơi nước nên hầu hết đều vào trong tầng 2 cho ấm, ở đây có thể mua chút đồ uống tại quầy. Tàu chạy trên nhánh vịnh Naeroyfjord theo hướng Đông Bắc độ hơn 1 giờ, gặp nhánh vịnh Aurlandsfjord thì đi theo hướng Đông Nam rồi chuyển hướng Nam khoảng 1 giờ rưỡi mới đến thị trấn Flam.
(Còn nữa)
Đào Tấn Lộc


