Nhịp sống đô thị ngày càng hối hả đã định hình lại thói quen tiêu dùng của người dân. Thay vì dành hàng giờ ngồi quán xá, nhiều người chọn giải pháp “mua nhanh bán gọn” trên đường đi làm, đi học.

Nắm bắt xu hướng này, mô hình cà phê mang đi (take away) đang nở rộ tại Đắk Lắk, mở ra cơ hội khởi nghiệp hấp dẫn nhưng cũng đặt ra không ít câu hỏi về tính bền vững cho người trẻ.

Nở rộ quầy cà phê di động

Dạo quanh các tuyến đường lớn tại phường Buôn Ma Thuột như Lê Duẩn, Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp… hay dọc theo các trục quốc lộ qua địa bàn tỉnh, không khó để bắt gặp những chiếc xe đẩy, quầy nước nhỏ gọn bài trí bắt mắt. Chỉ với một máy xay sinh tố, máy pha cà phê mini, vài loại sốt tạo hương vị, cùng tấm biển menu niêm yết giá rõ ràng, những quầy hàng di động này đã sẵn sàng phục vụ lượng lớn khách hàng bận rộn.

Xe cà phê take away nhỏ trên đường Lê Duẩn thu hút đông đảo khách hàng mỗi sáng.

Do không mất chi phí thuê mặt bằng lớn, không cần nhiều nhân sự, giá các loại đồ uống tại đây khá “mềm”, dao động từ 10.000 đến 25.000 đồng/ly, phù hợp với học sinh, sinh viên, công nhân và người lao động.

Đơn cử như tại Quốc lộ 27 (đoạn qua xã Dray Bhăng), mô hình đồ uống mang đi của chị L.T.T. mới hoạt động chưa đầy ba tháng nhưng đã thu hút lượng khách ổn định. Chị T. chia sẻ: “Ban đầu tôi cũng lo ngại rủi ro nhưng nhận thấy nhu cầu lớn mà vốn đầu tư thấp nên quyết định thử sức. Nhờ chất lượng ổn định và giá hợp lý, trung bình mỗi ngày quán bán được gần 100 ly, đặc biệt đắt hàng vào mùa hè”.

Giá phải chăng lại tiện lợi cũng là lý do cà phê "take away" được giới trẻ đặc biệt ưa chuộng. Bạn Hồng Hạnh, sinh viên Trường Đại học Tây Nguyên cho biết: “Tôi thường chọn xe cà phê take away trên đường đến trường vì sự nhanh gọn. Không mất công gửi xe, chỉ cần gọi món theo menu, khoảng 5 phút là đã có ngay ly nước trên tay, tiết kiệm được rất nhiều thời gian”.

Để mô hình phát triển bền vững

Xu hướng cà phê lưu động vốn có nguồn gốc từ nước ngoài, du nhập vào Việt Nam từ lâu nhưng mới thực sự bùng nổ mạnh mẽ vào những năm gần đây, khi nhịp sống và hành vi tiêu dùng chuyển dịch sang tính thực tế và nhanh chóng.

Nhiều bạn trẻ tại Đắk Lắk đã chọn mô hình này để khởi nghiệp. Sau khi hoàn thành các khóa học pha chế và đầu tư khoảng 60 triệu đồng cho quầy kệ, dụng cụ cùng Chứng nhận về an toàn vệ sinh thực phẩm để tạo uy tín, chị D. (phường Buôn Ma Thuột) đã tự tin khởi nghiệp với quầy cà phê lưu động đặt bên lề đường. Chị D. nhìn nhận: “Chi phí thấp, ít rủi ro, dễ quản lý và nhanh thu hồi vốn là ưu điểm lớn nhất. Dù thị trường cạnh tranh nhưng nếu sản phẩm có điểm nhấn, biết “bắt trend” các loại đồ uống mới, bạn vẫn sẽ giữ chân được khách hàng cũ và thu hút khách mới”.

Một quầy cà phê take away trên Quốc lộ 27.

Đánh giá về tiềm năng này, ThS. Nguyễn Kiên Nhẫn, đồng sáng lập Cộng đồng Design Thinking, Techfest VN, Trưởng vùng Tây Nguyên Dự án “Bản lĩnh doanh nhân”, Giám đốc Công ty Truyền thông và Hướng nghiệp Happy Key phân tích: Đắk Lắk có nền tảng rất thuận lợi khi thương mại - dịch vụ đang tăng trưởng mạnh, tỉnh cũng đẩy mạnh ứng dụng thanh toán số và thương mại điện tử. Đặc biệt, tại khu vực Buôn Ma Thuột, văn hóa thưởng thức cà phê take away có tiềm năng phát triển rõ nét nhờ lợi thế giá hợp lý, tính tiện lợi cao và tối ưu chi phí mặt bằng.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực như đáp ứng đúng nhu cầu thực tế của đông đảo học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng và người lao động; tạo sinh kế và cơ hội thử sức thị trường với vốn nhỏ cho người khởi nghiệp, mô hình cà phê take away tại Đắk Lắk cũng đối diện với không ít rủi ro do rào cản gia nhập thị trường thấp, số lượng xe đẩy, quầy lưu động mọc lên ngày càng nhiều sẽ tạo nên sự cạnh tranh khốc liệt. Hơn nữa, nhiều người kinh doanh dễ nhầm lẫn giữa “đông khách” với “có lợi nhuận thực tế” khi biên lợi nhuận trên mỗi ly nước mỏng và chi phí hao hụt không nhỏ. Đây chính là áp lực tài chính ẩn giấu sau mô hình khởi nghiệp này.

Bên cạnh đó, sai lầm phổ biến của nhiều startup là ôm đồm quá nhiều món trong một menu nhỏ hẹp, dẫn đến chất lượng dàn trải, mất dấu ấn riêng. Quan trọng hơn nữa đó là vấn đề an toàn thực phẩm bởi nguy cơ từ nguồn gốc nguyên liệu chưa được kiểm định chặt chẽ tại các quầy hàng lưu động tự phát.

Đắk Lắk được mệnh danh là “thủ phủ cà phê” của cả nước - nơi đa số người thưởng thức vẫn trân trọng chiều sâu của hương vị và trải nghiệm. Vì vậy, để mô hình cà phê take away không chỉ là một trào lưu ngắn hạn mà trở thành bước đệm kinh doanh bền vững, các startup cần chú trọng xây dựng chất lượng cốt lõi, minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và tạo ra dấu ấn riêng thay vì chạy theo số lượng hay sao chép lẫn nhau.

Khả Lê