Kỳ cuối:  Doanh nghiệp cần liên kết để vươn xa

Trong không gian phát triển mới, doanh nghiệp (DN) có thêm cơ hội mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị. Mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân của Đắk Lắk không chỉ là gia tăng số lượng mà còn phải xây dựng một cộng đồng DN có năng lực, sức cạnh tranh và khả năng liên kết.

Từ lợi thế nguyên liệu đến giá trị gia tăng

Không gian phát triển mới đang mở thêm cơ hội để DN Đắk Lắk khai thác các ngành, lĩnh vực có thế mạnh, từ nông nghiệp, công nghiệp chế biến, đến thương mại, dịch vụ, du lịch và logistics. Trong đó, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng với nhiều sản phẩm chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, mắc ca và các loại thủy hải sản. Giá trị của những sản phẩm này không chỉ nằm ở khâu sản xuất nguyên liệu mà còn ở tiềm năng chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và hình thành các chuỗi cung ứng có giá trị cao hơn.

Nắm bắt cơ hội đó, một số DN đã chuyển từ thu mua, sơ chế và xuất khẩu nguyên liệu sang đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ chế biến, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2/9 Đắk Lắk (Simexco DakLak) là một trong những DN chuyển đổi theo hướng này. Theo ông Lê Thanh Sơn, Giám đốc Khối kinh doanh Simexco DakLak, đơn vị tập trung xây dựng vùng nguyên liệu thông qua liên kết với DN, hợp tác xã và nông dân, từng bước hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 - Vòng địa phương Đắk Lắk, trao đổi về những giải pháp thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển.

Trên nền tảng vùng nguyên liệu, Simexco DakLak đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), hệ thống thông tin địa lý (GIS) và dữ liệu lớn để quản lý vùng trồng, tối ưu hóa chuỗi cung ứng. DN cũng nghiên cứu phát triển trung tâm logistics nông nghiệp với hệ thống kho lạnh, đóng gói và kiểm định chất lượng nhằm giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh.

Trong lĩnh vực thủy sản, Công ty TNHH Nguyễn Hưng đã xây dựng chuỗi liên kết từ khai thác, thu mua, chế biến đến tiêu thụ và xuất khẩu cá ngừ. Theo ông Nguyễn Hưng Hòa, Giám đốc Công ty TNHH Nguyễn Hưng, việc liên kết với ngư dân giúp DN chủ động nguồn nguyên liệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Công ty thực hiện bao tiêu sản lượng trong chuỗi theo mức giá ổn định hoặc giá thị trường. Đồng thời phối hợp với các chủ tàu ứng dụng công nghệ vào khai thác, bảo quản nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch. Từ nhà máy tại địa phương, sản phẩm cá ngừ từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Hai câu chuyện ở hai khu vực nhưng cùng một hướng đi chung đó là lợi thế về nguyên liệu chỉ có thể chuyển hóa thành sức cạnh tranh khi DN đủ năng lực tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ, kiểm soát chất lượng và đưa sản phẩm vào những thị trường có giá trị cao hơn.

Nâng sức cạnh tranh

Nội lực của từng DN là nền tảng, nhưng để nâng cao sức cạnh tranh ở cấp độ chuỗi giá trị, các DN cần tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực, công nghệ và thị trường.

Yêu cầu này đặc biệt rõ đối với Đắk Lắk khi nông nghiệp vẫn là một trong những ngành kinh tế chủ lực, trong khi phần lớn DN có quy mô nhỏ và vừa. Từ xây dựng vùng nguyên liệu đến chế biến, logistics, thương mại và xuất khẩu, các khâu cần được kết nối chặt chẽ để hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Trong chuỗi đó, DN lớn có thể giữ vai trò dẫn dắt; hợp tác xã và hộ sản xuất tạo nền tảng cung ứng; DN nhỏ và vừa tham gia các khâu chế biến, dịch vụ, công nghiệp hỗ trợ và phân phối. Khi mỗi chủ thể phát huy được thế mạnh và cùng tham gia chuỗi, những lợi thế riêng lẻ mới có thể hợp thành sức cạnh tranh chung.

Sự liên kết càng trở nên cấp thiết khi các thị trường xuất khẩu đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và trách nhiệm xã hội. Các hiệp định thương mại tự do mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường nhưng cũng buộc DN phải đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng quản trị và tổ chức lại chuỗi cung ứng.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, khi tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế, DN tư nhân phải nâng cao khả năng thích ứng với những yêu cầu mới. Cùng với xây dựng thương hiệu, DN cần chú trọng chuyển đổi xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) để nâng cao khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng quốc tế.

Sản xuất cá ngừ đóng hộp tại Công ty TNHH Nguyễn Hưng.

Tuy nhiên, để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường, không phải DN nào cũng có đủ nguồn lực để tự thực hiện toàn bộ quá trình. Vì vậy, mở rộng liên kết giữa DN tư nhân với DN nhà nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài, hợp tác xã, cơ sở nghiên cứu, trường đại học và chính quyền địa phương là hướng đi cần thiết. Thông qua liên kết, DN có thể bổ sung những nguồn lực còn thiếu về vốn, công nghệ, nhân lực và thị trường; đồng thời chia sẻ chi phí, giảm rủi ro trong quá trình đầu tư, đổi mới.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, liên kết chỉ phát huy hiệu quả khi DN có nền tảng quản trị và năng lực tổ chức phù hợp. Mỗi DN trước hết phải củng cố năng lực tự thân, từ chuẩn hóa sản phẩm, minh bạch tài chính đến nâng cao chất lượng quản trị. Đồng thời chủ động xác định đối tác, xây dựng các mối liên kết phù hợp để mở rộng quy mô, tiếp cận nguồn lực và nâng cao sức cạnh tranh.

Khi chính sách tạo hành lang thuận lợi, quy hoạch và hạ tầng mở rộng không gian phát triển, còn DN chủ động thích ứng, các nguồn lực sẽ có điều kiện bổ trợ và phát huy hiệu quả. Qua đó, các lợi thế của Đắk Lắk có thể được kết nối thành những chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao hơn.

Khả Lê - Hồ Như