Tinh gọn từ cơ sở, mở đường phát triển

Sau 10 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”, Đắk Lắk đã thực hiện thành công các đợt sắp xếp thôn, tổ dân phố. Qua đó, các cộng đồng dân cư mới được hình thành có quy mô phù hợp, nguồn lực cũng được tập trung cho sự phát triển. Thực tiễn đó đã tạo nền tảng vững chắc cho những bước đi tiếp theo trong giai đoạn mới.

Năm 2021, thôn 1 và thôn 2 (xã Ea Bung) đã tiến hành sáp nhập theo Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 35/NQ-HĐND, ngày 18/11/2019 của HĐND tỉnh Đắk Lắk cũ. Sau 5 năm, bộ máy cơ sở được kiện toàn, khối đại đoàn kết toàn dân được củng cố, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới và bảo đảm an ninh biên giới.

Lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành, địa phương kiểm tra thực tế khu vực Dự án đầu tư xây dựng Bến cảng Bãi Gốc trên địa bàn thành thôn Phước Tân, xã Hòa Xuân. Ảnh: Hà My

Đường giao thông trên địa bàn thôn 1, xã Ea Bung do người dân hiến đất mở rộng và Nhà nước đầu tư bê tông hóa. Ảnh: Nguyễn Xuân

Ông Đỗ Duy Toại, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ea Bung cho biết, sau sắp xếp, sáp nhập thôn, xã không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế mà còn nâng cao hiệu quả bảo đảm quốc phòng, an ninh. Trung đội dân quân thường trực và chốt dân quân thường trực phát huy vai trò nòng cốt, phối hợp với lực lượng biên phòng, công an tuần tra, giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới; đồng thời, hệ thống chính trị cơ sở đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ an ninh biên giới cho người dân.

Tại xã Hòa Xuân, việc sáp nhập thôn Đồng Bé và thôn Phước Tân thành thôn Phước Tân là một trong những minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chủ trương sắp xếp đơn vị dân cư ở cơ sở. Sau gần 10 năm triển khai, thực tiễn đã cho thấy đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn là bước đi tạo nền tảng cho một cộng đồng dân cư gắn kết hơn, nguồn lực được tập trung hơn và mở ra nhiều cơ hội phát triển mới.

Sau sáp nhập với thôn Đồng Bé, hạ tầng giao thông ở khu vực thôn Phước Tân (xã Hòa Xuân) được đầu tư khang trang hơn. Ảnh: Lê Hảo

Ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân cho biết, sau khi sáp nhập hai thôn Đồng Bé và Phước Tân, bộ máy cơ sở được tinh gọn, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành; công tác tuyên truyền, vận động nhân dân và triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội được thực hiện đồng bộ hơn. Đồng thời, địa phương thuận lợi trong tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng, công trình dân sinh, nâng cấp giao thông nông thôn và thiết chế văn hóa, góp phần đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Điều đáng chú ý là sau sáp nhập, thôn Phước Tân có những cơ hội phát triển rất lớn từ các dự án động lực của khu vực. Trên địa bàn hiện đang triển khai Dự án Đầu tư xây dựng Bến cảng Bãi Gốc và Dự án đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Tâm - giai đoạn 1 thuộc Khu kinh tế Nam Phú Yên. Trong đó, riêng khu vực quy hoạch hơn 42,6 ha dành cho khu dịch vụ - công cộng và hành chính cảng Bãi Gốc được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm dịch vụ hậu cần quan trọng trong tương lai. Đây sẽ là động lực quan trọng để Phước Tân phát huy lợi thế của một thôn ven biển nằm trong khu vực phát triển năng động của Khu kinh tế Nam Phú Yên.

Ông Võ Xuân Thế (phải), Trưởng thôn Phước Tân, xã Hòa Xuân trao đổi với người dân về các dự án lớn trên địa bàn và vận động người dân đồng thuận sớm bàn giao mặt bằng để triển khai. Ảnh: Lê Hảo

Chủ trương lớn từ yêu cầu phát triển mới

Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ được ban hành trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp.

Theo số liệu thống kê từ hệ thống quản lý dân cư, đến hết năm 2025, cả nước có 89.574 thôn, tổ dân phố, bình quân khoảng 27 đơn vị trên mỗi xã. Tuy nhiên, kết quả rà soát cho thấy sự chênh lệch rất lớn về quy mô dân cư giữa các vùng miền. Tại khu vực miền núi phía Bắc hiện có 21.199 thôn quy mô đặc biệt nhỏ, dưới 150 hộ gia đình. Trong khi đó, tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nhiều tổ dân phố có quy mô rất lớn, vượt ngưỡng 1.000 hộ dân, gây áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý ở cơ sở.

Tại Đắk Lắk, theo Sở Nội vụ, toàn tỉnh hiện có 2.801 thôn, buôn, tổ dân phố, khu phố. Trong số này, có 68,9% tổng số đơn vị hiện có, chưa đáp ứng tiêu chí. Toàn tỉnh phải sắp xếp 1.834 thôn, buôn, tổ dân phố, khu phố; 97 thôn, buôn, khu phố có yếu tố đặc thù chưa sắp xếp.

Đồ họa: Hà My

Giám đốc Sở Nội vụ Trương Ngọc Tuấn cho biết, khi quy mô dân số và số hộ gia đình giữa các địa bàn có sự chênh lệch lớn, việc duy trì mô hình tổ chức cũ dễ dẫn đến tình trạng nơi quy mô quá nhỏ, nguồn lực phân tán; nơi lại quá lớn, gây khó khăn cho công tác quản lý, điều hành ở cơ sở. 

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại các cộng đồng dân cư theo hướng phù hợp hơn với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, góp phần tinh gọn đầu mối, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng lực quản trị ngay từ cấp gần dân nhất. 

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ hướng tới tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn nhằm xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, cung cấp dịch vụ công và triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở. Nghị định 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã đặt ra khung tổ chức mới cho thôn, tổ dân phố, trong đó quy mô dân cư được nâng lên, trình tự sắp xếp được quy định rõ hơn, đồng thời gắn với chế độ, chính sách cho người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.

    Hương Xuân - Hảo My