Sáng 31/10, tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại hội trường về phát triển kinh tế - xã hội.

Đóng góp ý kiến, đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành; tập trung phân tích sâu những nút thắt và đề xuất giải pháp thúc đẩy liên kết vùng.

Theo đại biểu, Trung ương, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đổi mới về phát triển vùng, đặc biệt Nghị quyết 27-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định, phát triển vùng là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia. Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt điều chỉnh quy hoạch của các vùng.

Đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Tuy nhiên, liên kết vùng vẫn là khâu yếu. Từ thực tiễn, đại biểu chỉ rõ ba bất cập hiện nay: 

Bất cập đầu tiên là tổ chức chuỗi giá trị và phối hợp đầu tư giữa các địa phương chưa tương xứng với không gian vùng mới, còn nặng tư duy phát triển theo từng địa phương. Dẫn chứng từ vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên: Sau hợp nhất, nhiều tỉnh có điều kiện tự nhiên, lợi thế tương đồng, có rừng, biển, biên giới, cao nguyên, duyên hải nên tất yếu cùng hướng tới những lĩnh vực phát triển tương tự nhau. Đây là điều kiện để hình thành các cụm liên kết ngành, nhưng cũng đòi hỏi phải đánh giá tổng thể về thị trường, quy mô đầu tư, khả năng dùng chung hạ tầng. Nếu mỗi nơi chỉ xem xét dự án trong phạm vi của mình thì sẽ có nguy cơ đầu tư phân tán và kém hiệu quả. 

Bất cập thứ hai nằm ở phương thức giao và đánh giá chỉ tiêu tăng trưởng chưa phản ánh yêu cầu liên kết vùng. Mỗi tỉnh đều phải hoàn thành mục tiêu GRDP được giao, trong khi những hoạt động tạo lợi ích cho toàn vùng thì chưa được ghi nhận tương xứng. Ví dụ trường hợp một địa phương bảo vệ rừng đầu nguồn, phát triển vùng nguyên liệu, hạ tầng kết nối phục vụ cho các doanh nghiệp ở địa phương lân cận sản xuất, xuất khẩu, lợi ích mang lại cho toàn vùng có thể rất lớn nhưng không được phản ánh đầy đủ trong GRDP của chính địa phương đó.

Bất cập thứ ba là cơ chế điều phối vùng chưa được thể chế hóa và vận hành tương xứng với yêu cầu mới. Các hội đồng điều phối vùng chưa phát huy đầy đủ vai trò, cần được kiện toàn sau sắp xếp đơn vị hành chính. Các vấn đề như lựa chọn dự án liên vùng, phân công chức năng các trung tâm, phát triển chuỗi sản xuất hay quản lý nguồn nước, bảo vệ môi trường liên tỉnh rất cần các đầu mối điều phối hiệu quả. 

Các đại biểu tham dự phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Từ những phân tích trên, để thực hiện đầy đủ tinh thần Nghị quyết 27-NQ/TW, đại biểu kiến nghị Chính phủ bổ sung tiêu chí đánh giá hiệu quả liên kết vùng, từng bước đổi mới cách giao và đánh giá chỉ tiêu tăng trưởng, kết hợp kết quả GRDP với trách nhiệm và đóng góp của từng tỉnh vào mục tiêu chung của vùng. 

Song song đó, cần kiện toàn hội đồng điều phối vùng với thẩm quyền thực chất như là đánh giá các vấn đề liên tỉnh, xử lý xung đột quy hoạch, điều phối danh mục đầu tư gắn với các hành lang kinh tế, đề xuất phân bổ nguồn lực. 

Đối với vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đại biểu đề nghị quan tâm hơn, bổ sung thêm vốn đầu tư hạ tầng liên kết vùng, nhất là các trục Đông - Tây. Cơ chế phân bổ vốn đầu tư công cần ưu tiên những kết nối thiết yếu và địa bàn còn khó khăn, tránh để nguồn lực chỉ tập trung vào những nơi có cơ chế hấp dẫn. Đặc biệt cần thiết phải ban hành cơ chế, chính sách đột phá cho những khu vực giữ vai trò trung tâm trong chiến lược vùng nhưng còn gặp nhiều khó khăn, trong đó có đô thị Buôn Ma Thuột của tỉnh Đắk Lắk.

Đại biểu Lê Đào An Xuân nêu rõ: Buôn Ma Thuột là hạt nhân kết nối phía Tây của vùng, có khả năng tổ chức luồng hàng, hậu cần nông sản, công nghiệp chế biến và nông nghiệp công nghệ cao; có khả năng cung cấp dịch vụ cấp vùng về y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, thương mại, tài chính, văn hóa; có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh. 

Đây là đô thị thuộc tỉnh duy nhất trong cả nước được Bộ Chính trị (Kết luận 67) và Quốc hội (Nghị quyết 72) cho thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù từ năm 2023. Tỉnh Đắk Lắk đã sơ kết cho thấy nhiều kết quả khả quan bước đầu. Ngày 30/10, tỉnh vừa công bố Quy hoạch chung khu vực đô thị Buôn Ma Thuột theo định hướng là trung tâm vùng.

Để phát huy kết quả đó, đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát, bổ sung các chính sách phù hợp, vượt trội cho Buôn Ma Thuột nhằm thúc đẩy vai trò đô thị cấp vùng như nêu trên, đồng thời phát huy những điểm rất đặc trưng không chỉ của vùng Duyên hải Nam trung bộ và Tây Nguyên mà còn là của quốc gia như vai trò “Thủ phủ cà phê Robusta số 1 thế giới”.

Đại biểu nhấn mạnh, thước đo cuối cùng của phát triển vùng là năng suất, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng nguồn lực, chất lượng cuộc sống của người dân và sức cạnh tranh chung của toàn vùng. Do vậy, đề nghị Chính phủ nghiên cứu, sớm cụ thể hóa các giải pháp trên trong tổ chức thực hiện thời gian tới.

Lan Anh