Chiều 9/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Đảm bảo các điều kiện cho Hội đồng phối hợp cấp xã hoạt động hiệu quả

Nhiều ý kiến thảo luận nhất trí cao với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) nhằm chuyển phương thức từ chủ yếu cung cấp thông tin sang xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.

Để nâng cao tính khả thi tại cơ sở, đa số đại biểu ủng hộ phương án bắt buộc thành lập Hội đồng phối hợp PBGDPL ở cấp xã, do Chủ tịch UBND cấp xã làm Chủ tịch Hội đồng, thành viên là đại diện công an, quân sự, tư pháp, MTTQ và các đoàn thể địa phương. 

Các đại biểu phân tích, cấp xã là địa bàn sát dân nhất, trực tiếp diễn ra mọi hoạt động sinh hoạt và ứng xử hằng ngày. Việc thành lập Hội đồng là thiết chế điều phối liên ngành thiết yếu để phân công rõ trách nhiệm, kết hợp hài hòa giữa quy định pháp lý với chuẩn mực đạo đức và văn hóa địa phương. 

Quang cảnh phiên làm việc. Ảnh: quochoi.vn

Thực tiễn cho thấy dù luật hiện hành chưa quy định bắt buộc, cả nước đã có hơn 1.300 đơn vị cấp xã chủ động thành lập và duy trì hiệu quả mô hình này. Hơn nữa, cán bộ tư pháp cấp xã hiện đảm nhận khối lượng công việc rất lớn (hộ tịch, chứng thực, hòa giải cơ sở, theo dõi thi hành án, tham mưu văn bản...). Nếu không có Hội đồng phối hợp, công tác tham mưu PBGDPL sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào cá nhân công chức, rất khó bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ. 

Để Hội đồng cấp xã hoạt động thực chất, các ý kiến đề nghị thay đổi tư duy làm việc, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, giảm thiểu công việc sự vụ cho công chức tư pháp. Quy chế làm việc cần phân công rõ ràng để huy động các tổ chức, đoàn thể phối hợp nhịp nhàng. 

Các thành viên Hội đồng hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, không làm phát sinh bộ máy chuyên trách, biên chế hay tăng ngân sách. Bên cạnh đó, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng cấp xã cần được thiết kế thống nhất với cấp tỉnh và Trung ương. 

Hoàn thiện cơ chế phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng đặc thù

Thảo luận về các quy định dành cho nhóm đối tượng đặc thù tại dự thảo Luật, các đại biểu đánh giá việc thiết kế riêng các quy định này là điểm mới có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Tuy nhiên, việc thiết kế chính sách cần chuyển từ tư duy "ưu tiên", "hỗ trợ" sang xây dựng cơ chế bảo đảm có tính bắt buộc, rõ chủ thể chịu trách nhiệm và điều kiện thực hiện. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Đối với người lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, đại biểu đề nghị nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động. Thay vì chỉ dừng ở mức "phối hợp, hỗ trợ", doanh nghiệp cần có trách nhiệm pháp lý trực tiếp trong việc tổ chức hoặc phối hợp tổ chức PBGDPL, bảo đảm người lao động có thời gian và điều kiện phù hợp để tiếp cận pháp luật.

Ngoài ra, cần bổ sung tiêu chí bắt buộc về tiếp cận pháp luật đối với các đối tượng đặc thù trong các chương trình mục tiêu quốc gia và đề án liên quan, xem PBGDPL là một "hạ tầng mềm" của các chương trình chính sách xã hội. 

Về phạm vi nhóm đối tượng đặc thù, có đại biểu chỉ ra rằng 07 nhóm quy định tại dự thảo hiện chiếm khoảng 25 - 30% dân số cả nước. Việc xác định quá rộng sẽ khiến khái niệm đặc thù bị mở rộng thành đại trà, gây phân tán nguồn lực Nhà nước. 

Vì vậy, cơ quan soạn thảo được đề nghị thu gọn, chuẩn hóa danh mục, chỉ tập trung vào những nhóm thực sự có rào cản nghiêm trọng về địa lý, ngôn ngữ, thể chất hoặc bị hạn chế quyền. Đối với nhóm người vi phạm pháp luật, cần cân nhắc thu hẹp để tránh chồng chéo trách nhiệm và nguồn kinh phí với các luật chuyên ngành như Luật Thi hành án hình sự hay Luật Xử lý vi phạm hành chính…

Lan Anh (tổng hợp)