Chiều 10/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận, các đại biểu nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng lần này có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế, tạo động lực thúc đẩy phát triển và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Để Luật phát huy hiệu quả trong thực tiễn, đại biểu đề nghị các quy định cần được thiết kế theo hướng rõ ràng, cụ thể, có tính khả thi cao và phù hợp với điều kiện triển khai, nhất là tại cấp cơ sở.

Đại biểu Bế Trung Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Phát biểu thảo luận tại hội trường, đại biểu Bế Trung Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) bày tỏ ủng hộ sửa đổi Luật theo hướng dịch chuyển cách tiếp cận khen thưởng mang tính hình thức sang quan tâm nhiều hơn đến giá trị thực tế.

Theo đại biểu, khi bàn về việc sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng, yếu tố cần xem xét trước tiên không phải là tiêu chí hay thủ tục, mà là cách hệ thống nhận diện và định giá các giá trị.

Để luật loại bỏ được những bất cập, tránh “bệnh thành tích” trong thi đua, khen thưởng, đại biểu đề nghị điều chỉnh ba nội dung căn bản:

Thứ nhất, cần chuyển từ tư duy phân bổ danh hiệu sang tư duy công nhận giá trị. Bất kỳ cá nhân, tổ chức nào đạt chuẩn giá trị đều phải được xem xét ghi nhận, không bị ràng buộc bởi các tỷ lệ hành chính cố định.

Thứ hai, cần giảm sự phụ thuộc vào việc tích lũy thành tích trong quá khứ và tăng cường vai trò của các giá trị hiện tại, đặc biệt là những đóng góp có tác động thực tế.

Thứ ba, cần mở rộng căn cứ đánh giá bằng cách đưa vào các yếu tố phản ánh trực tiếp giá trị xã hội như phản hồi của người dân, dữ liệu thực tiễn và hiệu quả phục vụ.

Các đại biểu của Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk tham dự phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đại biểu Bế Trung Anh nhấn mạnh: “Khi hệ thống khen thưởng dịch chuyển theo hướng đó, thi đua sẽ không còn là cuộc vận động hình thức mà trở thành cơ chế giải phóng năng lực sáng tạo. Khi mọi đóng góp có giá trị, dù ở Trung ương hay cơ sở, đều được ghi nhận công bằng, thi đua sẽ trở lại đúng ý nghĩa sâu xa của nó: làm cho cái tốt được lan tỏa, cái mới được khích lệ và cái có ích được nhân lên. Khi đó, thi đua khen thưởng không còn là câu chuyện của danh hiệu, mà là câu chuyện về một quốc gia tự lựa chọn con đường phát triển thông qua những giá trị mà mình tôn vinh”.

Góp ý hoàn thiện dự án luật, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk cho rằng, dự thảo luật đã được bổ sung, điều chỉnh rất nhiều nội dung phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi nhiệm vụ mới, đảm bảo nguyên tắc yêu cầu khen thưởng thực chất, ghi nhận đúng mức những đóng góp, thành tích của tập thể, cá nhân.

Tuy nhiên, dự thảo luật sửa đổi lần này tiếp tục thiết kế các hình thức, đối tượng, tiêu chuẩn khen thưởng theo tình tự từ thấp đến cao, gắn với quá trình tích lũy thành thành tích và điều kiện phải được khen ở mức hình thức khen thấp trước khi xem xét ở mức thành tích cao hơn.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt cho rằng với cách tiếp cận trên thực tế rất dễ mâu thuẫn trong áp dụng, bởi có những trường hợp thành tích nổi trội, đột xuất, có giá trị đóng góp vượt bậc phải chờ đủ quy trình, đủ bước mới được xem xét, đồng thời quy định trên khó đảm bảo đầy đủ tình tinh thần của nguyên tắc khen thưởng.

Do vậy, đại biểu đề nghị ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện theo hướng vẫn giữ nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống thứ bậc trong khen thưởng, nhưng cần quy định rõ hơn cơ chế linh hoạt đối với các trường hợp thành tích đặc biệt xuất sắc có thể xem xét khen thưởng vượt cấp mà không nhất thiết phải tuần tự, tuần tự qua tất cả các mức khen thưởng liền kề.

Đồng thời, cần lượng hóa rõ tiêu chí với thành tích đặc biệt, tránh áp dụng cảm tính đã đảm bảo công bằng, minh bạch và nâng cao giá trị thực chất của công tác thi đua khen thưởng.

Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình thông tin: Luật Thi đua, khen thưởng số 06/2022/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2024, sau hai năm triển khai với nhiều điểm mới và quy định cụ thể đã tạo ra những chuyển biến tích cực, rõ nét trong công tác thi đua, khen thưởng.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình phát biểu giải trình. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Trong thời gian qua, công tác khen thưởng đã đảm bảo tính kịp thời, đúng người, đúng việc; các thủ tục hồ sơ cũng được đơn giản hóa tối đa nhằm tạo thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Việc đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật lần này chủ yếu nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị và vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Đồng thời, việc sửa đổi cũng nhằm thể chế hóa các yêu cầu về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chỉ đạo của Đảng, tạo sự linh hoạt, chủ động và tự chịu trách nhiệm trong công tác thi đua, khen thưởng.

Đặc biệt, việc thể chế hóa các nghị quyết trụ cột của Đảng vào Luật sẽ tạo đột phá cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó, nổi bật là Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việc sửa đổi cũng nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, khắc phục những bất cập của luật hiện hành và đảm bảo tính đồng bộ với các văn bản pháp luật liên quan.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự án Luật theo đúng quy định, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đồng thời bám sát các chủ trương lớn của Đảng về tổ chức bộ máy, phân cấp phân quyền và phát triển khoa học công nghệ. Nguyên tắc chủ đạo là chú trọng khen thưởng những cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu, mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số…

Lan Anh