Để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xã Ea Phê vừa tổ chức phục dựng Lễ hội Nàng Hai (lễ hội cầu mùa) theo tinh thần nguyên bản.

Đây không chỉ là dịp để cộng đồng người Tày, Nùng hướng về cội nguồn mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của di sản trên vùng đất đỏ bazan.

Theo tín ngưỡng dân gian của người Tày, Nùng trên trời có Mẹ Trăng và 12 nàng tiên là con của Mẹ Trăng (gọi là các Nàng Hai) chuyên lo việc đời sống, mùa màng cho người dân dưới trần gian. Lễ hội Nàng Hai gồm hai phần lễ và hội. Trong phần lễ, có 3 phần: Lễ đón Hai, lễ cầu Hai và lễ đưa Hai. Lễ hội Nàng Hai là cuộc hành trình lên trời đón Mẹ Trăng và các nàng tiên xuống vui hội trần gian, giúp dân việc đồng áng, cầu mong mùa màng bội thu, muôn nhà hạnh phúc.

Bắt đầu nghi lễ, thầy tào (thầy cúng) mặc áo đen viền đỏ, hoa văn đỏ, đội mũ màu đỏ khấn bài cúng bằng tiếng Tày. Phía sau thầy tào là 14 cô gái trẻ, xinh đẹp được người dân trong làng chọn ra, tay cầm chiếc quạt giấy; trong đó, có hai cô gái trẻ đóng vai Nàng Gường mặc áo đỏ, Nàng Sở mặc áo vàng tượng trưng cho Nàng Hai (con gái Mẹ Trăng), 12 cô gái còn lại mặc áo chàm đen đi giày vải thô, trên đầu có buộc dẻ vải màu đỏ hoặc màu vàng, xếp ngay ngắn thành hai hàng đứng liền ngay sau đó.

Thầy tào thực hiện nghi lễ nhập hồn trăng vào hai cô gái đóng vai Nàng Gường và Nàng Sở.

Sau khi thầy tào đọc bài khấn, Nàng Gường và Nàng Sở cầm quạt che mặt và sẽ được nhập "hồn trăng" để đại diện cho Nàng Hai xuống vui hội và giúp đỡ dân làng. Trong quá trình diễn ra các nghi lễ, Nàng Gường và Nàng Sở cầm quạt múa và hát để cầu cho mùa màng bội thu, gia súc đầy chuồng...

Chị Ngọc Thị Tâm (thôn 7D) phấn khởi nói: “Theo bố mẹ rời quê hương Cao Bằng vào Đắk Lắk sinh sống, lập nghiệp từ lúc mới sinh đến nay đã 40 năm, đây là lần đầu tiên tôi được tham dự Lễ hội Nàng Hai. Lễ hội văn hóa mang giá trị tâm linh, truyền thống đậm nét của dân tộc mình. Cảm xúc thật khó tả khi được hóa thân thành một trong 14 cô gái để thực hiện các nghi lễ, điều mà bao nhiêu năm qua tôi chỉ nghe người lớn tuổi trong làng kể lại. Mong rằng, Lễ hội Nàng Hai sẽ được duy trì và tổ chức thường xuyên để những người con xa quê và các thế hệ con cháu đồng bào Tày, Nùng sau này luôn nhớ về nguồn cội, văn hóa của dân tộc”.

Trải qua những năm tháng vất vả, nhọc nhằn dựng xây cuộc sống trên vùng đất mới, Lễ hội Nàng Hai được tái hiện trên vùng đất xã Ea Phê hôm nay không chỉ nhắc nhở cộng đồng người Tày, Nùng nhớ về nguồn cội, bảo tồn văn hóa của dân tộc, đây còn là lễ hội đặc sắc tổng hòa các hình thức văn hóa văn nghệ dân gian, có giá trị về văn hóa, lịch sử sâu sắc rất cần được bảo tồn và lưu giữ.

Ông Hoàng Ngọc Sông, người thực hiện lễ cúng chia sẻ: “Đồng bào Tày, Nùng từ các tỉnh phía Bắc vào xã Ea Phê sinh sống, lập nghiệp từ thập niên 80 thế kỷ trước. Bao nhiêu năm qua, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, vất vả nhưng trong tâm thức mỗi người vẫn luôn hướng về nguồn cội. Ở các gia đình vẫn luôn lưu giữ những thói quen, nếp sống từ trang phục, lễ cúng đến văn hóa, ẩm thực... Năm nay, được chính quyền địa phương tổ chức tái hiện Lễ hội Nàng Hai, bà con người Tày, Nùng rất vui mừng, phấn khởi”.   

Thầy tào thực hiện nghi thức lễ đưa Hai.

Lễ hội Nàng Hai là lễ hội mang tính diễn xướng dân gian tập thể mà không phải lễ hội nào cũng có. Ngoài ý nghĩa là lễ hội cầu mùa còn phản ảnh tục thờ Mẹ trong tín ngưỡng của người Tày, Nùng; đây là nét văn hóa đặc sắc cần được bảo tồn và phát huy để góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc các dân tộc trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. 

Thúy Hồng