Trước thềm năm học mới 2026 - 2027, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh đã tiến hành đợt khảo sát thực tế công tác chuẩn bị đưa vào hoạt động các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới. 

Kết quả ghi nhận tại cơ sở là căn cứ thực tiễn quan trọng để HĐND tỉnh xem xét, ban hành nghị quyết đặc thù tại Kỳ họp chuyên đề lần thứ Hai.

Nỗi lo nguồn lực vận hành

Đoàn khảo sát đã kiểm tra tiến độ và làm việc với chính quyền các xã Buôn Đôn, Ia Rvê, Ia Lốp và Ea Rốk.

Tại thời điểm khảo sát, các dự án cơ bản được triển khai theo tiến độ, có nhiều hạng mục công trình chính hoàn thành và đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Tuy nhiên, tại một số trường, khối lượng công việc còn lại tương đối lớn trong khi thời gian hoàn thành không nhiều; việc hoàn thiện các hạng mục phụ trợ và lắp đặt trang thiết bị đang được đẩy nhanh để bảo đảm đưa trường vào hoạt động đúng kế hoạch.

Đoàn khảo sát Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh kiểm tra thực tế tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Buôn Đôn.

Tại các buổi làm việc, lãnh đạo chính quyền cơ sở và các nhà trường đã thẳng thắn chỉ ra những khó khăn về tổ chức bộ máy và nhân sự. Dù các địa phương đã chủ động hợp nhất trường lớp, kiện toàn bộ khung quản lý song tình trạng thiếu hụt giáo viên các môn chuyên biệt (Tiếng Anh, Tin học, Mỹ thuật...) và nhân viên phục vụ nội trú vẫn còn nan giải.

Ông Nguyễn Văn Hoa, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ia Rvê cho biết: Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của xã chiếm gần 60%. Với mức phụ cấp hợp đồng nhân viên cấp dưỡng, bảo vệ hiện chỉ khoảng 4,7 - 4,8 triệu đồng/tháng rất khó thu hút và giữ chân người lao động. Khuôn viên trường rộng 5,1 ha, quản lý học sinh ăn ở 24/24 giờ đòi hỏi lực lượng phục vụ đông, nếu không có cơ chế hỗ trợ kinh phí từ tỉnh thì ngân sách cấp xã không thể kham nổi.

Đơn vị thi công Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ia Rvê đang gấp rút hoàn thiện.

Ông Hồ Sĩ Cát, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ia Rvê chia sẻ: Xã Ia Rvê chưa có hệ thống cấp nước sạch tập trung, trường bắt buộc phải dùng máy bơm giếng khoan công suất lớn nên chi phí điện vận hành tăng cao, vượt định mức tiền điện được giao, trong khi tiền nước lại không thể quyết toán vì không có hóa đơn của đơn vị cung cấp. Nhà trường kiến nghị tỉnh cho phép quy đổi định mức chi trả tiền nước sang tiền điện vận hành hệ thống bơm lọc…

Tương tự, tại xã Buôn Đôn, năm học 2026 - 2027 trường nội trú liên cấp của xã có 41 lớp với hơn 1.100 học sinh. Việc huy động học sinh về trường trung tâm giúp nâng cao chất lượng dạy học nhưng lại tạo áp lực lên hệ thống quản sinh, bảo vệ, cấp dưỡng và nguồn kinh phí chi trả điện, nước sinh hoạt.

Ngoài ra, bài toán đưa đón học sinh bán trú diện nhà xa cũng là thách thức lớn. Tại buôn Đrăng Phốk (xã Buôn Đôn), học sinh phải di chuyển quãng đường 22 km đến trường. Học sinh lớp 1, lớp 2 còn quá nhỏ chưa thể ở nội trú nhưng việc đưa đón bán trú hằng ngày lại vượt sức đối với phụ huynh có hoàn cảnh khó khăn. Định mức hỗ trợ phương tiện hiện quá thấp khiến các nhà xe từ chối hợp đồng. Các địa phương đề xuất tỉnh ban hành cơ chế hỗ trợ riêng kinh phí xe đưa đón cho học sinh bán trú tiểu học diện nhà xa.

Riêng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ea Rốk, nhu cầu phụ huynh đăng ký học tập cho các em học tại trường là khá cao, có 2.636/4.833 em (chiếm 54,54% trên tổng số học sinh toàn xã) nhưng khả năng đáp ứng của trường chỉ có 530 em. Vì vậy, UBND xã đang phối hợp với Sở GD-ĐT để xây dựng tiêu chí, nguyên tắc tuyển sinh tại trường đảm bảo sự công bằng, công khai, đúng đối tượng…

Hoàn thiện nghị quyết đặc thù

Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, Trưởng đoàn khảo sát Lê Văn Cường khẳng định: Những ghi nhận qua đợt khảo sát là căn cứ thực tiễn để Ban phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, học sinh và trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS tại xã Ea Rốk trình HĐND tỉnh thông qua tại Kỳ họp chuyên đề lần thứ Hai (dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 6/8/2026).

Đồng chí Cao Thị Hòa An, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh chỉ đạo về nội dung xây dựng, thẩm tra tờ trình, dự thảo Nghị quyết cho Kỳ họp chuyên đề lần thứ Hai.

Theo đó, để giải quyết triệt để những khó khăn trên, dự thảo Nghị quyết đề xuất quy định chính sách hỗ trợ học sinh và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền gồm Buôn Đôn, Ia Rvê, Ia Lốp, Ea Bung và xã đặc biệt khó khăn Ea Rốk, với dự kiến tổng nguồn ngân sách tỉnh bố trí khoảng 20,605 tỷ đồng mỗi năm học.

Những chính sách bổ sung này mang tính đột phá, bổ khuyết đúng và trúng các bất cập thực tế từ cơ sở; trong đó sẽ hỗ trợ tiền ăn cho học sinh bán trú, nội trú, hỗ trợ tiền đi lại cho học sinh bán trú buổi trưa. Đồng thời, để giải bài toán lương hợp đồng quá thấp khó giữ chân lao động, tỉnh hỗ trợ kinh phí phục vụ nấu ăn, tạo nguồn tài chính nâng cao thu nhập cho đội ngũ nhân viên cấp dưỡng, bảo vệ, quản sinh…

Nghị quyết được thông qua sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng, tạo hành lang vững chắc cho các trường nội trú liên cấp vùng biên chính thức vận hành ổn định ngay từ năm học 2026 - 2027.

Lan Anh