Mục tiêu không còn người tử vong do bệnh dại vào năm 2030 đặt ra yêu cầu kiểm soát tốt nguồn lây từ động vật, nâng tỷ lệ tiêm phòng và bảo đảm người bị phơi nhiễm được điều trị dự phòng kịp thời.

Nguy cơ hiện hữu
Mới đây, tại phường Thành Nhất, một con chó nuôi bất ngờ tấn công nhiều người. Kết quả xét nghiệm sau đó xác định con vật dương tính với vi rút dại. Trước đó, tại nhiều địa phương trong tỉnh cũng xảy ra vụ việc tương tự. Trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 14 con chó mắc bệnh dại. 
Những vụ việc xảy ra ở các địa bàn khác nhau cho thấy nguồn lây bệnh dại vẫn tồn tại trong đàn chó, mèo nuôi tại cộng đồng. Khi vật nuôi chưa được quản lý chặt, tỷ lệ tiêm phòng còn thấp, tình trạng chó thả rông vẫn phổ biến thì nguy cơ phơi nhiễm đối với người dân vẫn hiện hữu.

Diễn tập tiêm vắc xin phòng dại cho người sau phơi nhiễm tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026.

Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, đến tháng 9/2026, tổng đàn chó, mèo trên địa bàn tỉnh khoảng 234.842 con, trong khi số vắc xin dại đã tiêm là 66.586 liều. Tỷ lệ tiêm vắc xin dại giai đoạn 2022 - 2026 chưa đạt mục tiêu 70% tổng đàn.
Thực tế cho thấy, tình trạng chó thả rông, không đeo rọ mõm vẫn phổ biến tại khu vực nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nhận thức của một bộ phận người nuôi còn hạn chế. Trong khi đó, địa bàn rộng, lực lượng thú y cấp xã còn mỏng khiến việc quản lý đàn vật nuôi, tổ chức tiêm phòng và kiểm soát chó thả rông gặp nhiều trở ngại.

Đồng bộ các giải pháp
Báo cáo đánh giá giữa kỳ Chương trình quốc gia phòng, chống bệnh dại cho thấy, giai đoạn 2022 - 2026, cả nước ghi nhận 373 trường hợp tử vong do bệnh dại, chỉ giảm 27 trường hợp so với giai đoạn 2017 - 2021. Riêng Đắk Lắk, trong 9 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 3 trường hợp tử vong do bệnh dại.
Đáng lưu ý, số liệu đánh giá giai đoạn 2022 - 2026 cho thấy 99,5% trường hợp tử vong do bệnh dại không tiêm vắc xin phòng dại. Nguyên nhân chủ yếu là tâm lý chủ quan, cho rằng chó nhà cắn hoặc tại thời điểm cắn con vật vẫn bình thường nên không đi tiêm; một số trường hợp thiếu hiểu biết về bệnh dại hoặc trẻ nhỏ bị chó cắn nhưng không nói với gia đình.
Trong khi đó, số người điều trị dự phòng sau phơi nhiễm ở mức cao. Nếu giai đoạn 2017 - 2021 trung bình có 510.913 người/năm điều trị dự phòng thì giai đoạn 2022 - 2026 con số này tăng lên 822.656 người/năm. Riêng năm 2025, số người điều trị dự phòng vượt 1,04 triệu người.

Tuyên truyền lưu động góp phần nâng cao nhận thức của người dân về phòng, chống bệnh dại.

Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn, một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là bảo đảm khả năng cung ứng, tiếp cận vắc xin phòng dại cho người và động vật, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; tăng cường giám sát, phát hiện sớm và cảnh báo nguy cơ. Cùng với đó, sự phối hợp giữa ngành y tế và nông nghiệp, môi trường cần được củng cố theo cách tiếp cận “Một sức khỏe”, bảo đảm thông tin về người bị phơi nhiễm, ca bệnh trên người và ổ dịch trên động vật được chia sẻ kịp thời để cùng điều tra, giám sát và xử lý nguy cơ.
Một “khoảng trống” khác cần được lấp đầy là nhận thức và hành vi của cộng đồng. Truyền thông phòng, chống bệnh dại cần hướng mạnh hơn đến thay đổi hành vi của người nuôi chó, mèo và người bị phơi nhiễm. Người bị chó, mèo cắn cần đến cơ sở y tế để được tư vấn, điều trị dự phòng kịp thời, không chủ quan vì cho rằng chó nhà cắn hoặc chờ đến khi con vật có biểu hiện bất thường mới đi tiêm.
Giai đoạn 2026 - 2030, Đắk Lắk đặt mục tiêu quản lý trên 90% số hộ nuôi và tổng đàn chó, mèo; tiêm vắc xin dại đạt trên 80% tổng đàn thuộc diện tiêm; trên 90% cấp xã thực hiện giám sát bệnh dại hiệu quả và phấn đấu không có người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030.
Để đạt được mục tiêu đó, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn, công tác phòng, chống bệnh dại cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và cộng đồng. Đắk Lắk xác định tiếp tục tăng cường quản lý đàn chó, mèo, nâng tỷ lệ tiêm phòng và trách nhiệm của chủ vật nuôi; giám sát, phát hiện, xử lý kịp thời nguy cơ dịch bệnh ngay từ cơ sở.

Bằng Giang