Một nhóm trên mạng xã hội mang tên “Con ghét bố mẹ” nhanh chóng thu hút hàng trăm nghìn thành viên tham gia.

Những dòng tâm sự của trẻ về cha mẹ, từ chuyện học hành, điện thoại, bạn bè đến những mâu thuẫn trong sinh hoạt gia đình khiến nhiều phụ huynh không khỏi giật mình. Nhưng trước khi trách con hay lo lắng vì một “làn sóng” chống đối cha mẹ, có lẽ người lớn cần dừng lại ở một câu hỏi khác: Đằng sau câu “con ghét bố mẹ” là gì?

Ở tuổi vị thành niên, trẻ bắt đầu có nhu cầu mạnh mẽ về sự độc lập, được tôn trọng và tự quyết định. Vì thế, những bất đồng với cha mẹ có thể xuất hiện thường xuyên hơn. Người lớn không nên vội kết luận trẻ nói “con ghét bố mẹ” là hỗn hào, chống đối hay nổi loạn mà quan trọng là tìm hiểu cảm xúc và trải nghiệm phía sau câu nói ấy. Đó có thể là sự tức giận vì vừa bị cha mẹ cấm đoán; sự thất vọng vì mong muốn không được đáp ứng; cảm giác bị kiểm soát hoặc đơn giản là phản ứng bộc phát trong một cuộc tranh luận.

Nhưng cũng có thể, câu nói ấy là tín hiệu của một sự tổn thương đã tích tụ lâu ngày bởi trẻ thường xuyên bị so sánh, không được lắng nghe, bị phủ nhận cảm xúc hoặc cảm thấy mình không có quyền được nói lên suy nghĩ của mình. Hai trường hợp ấy không giống nhau và cũng không thể được giải quyết bằng cùng một cách.

Phụ huynh đợi con mình ngoài điểm thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm học 2026 - 2027 tại một trường học ở Đắk Lắk.

Một trong những điều đáng suy nghĩ từ những chia sẻ trên mạng xã hội là có những đứa trẻ lựa chọn kể chuyện gia đình với người xa lạ thay vì nói trực tiếp với cha mẹ. Vì sao?

Có thể bởi các em cảm thấy an toàn hơn khi nói với những người không biết mình là ai. Cũng có thể, sau nhiều lần mở lời với bố mẹ nhưng thay vì sự tiếp nhận, động viên, chia sẻ thì trẻ nhận lại lời mắng, sự phán xét hoặc một bài học đạo lý khiến trẻ dần hình thành suy nghĩ: “Có nói cũng không thay đổi được gì”.

Khi đó, vấn đề không còn nằm ở một câu nói “con ghét mẹ/bố" mà ở khoảng cách giao tiếp giữa cha mẹ và con cái.

Người lớn thường hỏi: “Tại sao con không nói với bố mẹ?”. Nhưng một câu hỏi khác có thể đáng suy nghĩ hơn: “Điều gì khiến con không muốn nói với bố mẹ?”.

Thực tế cho thấy, lắng nghe cảm xúc của trẻ không có nghĩa là cha mẹ phải đáp ứng mọi mong muốn của con. Trẻ vẫn cần được rèn tính kỷ luật, trách nhiệm và biết tôn trọng những giới hạn cần thiết. Một đứa trẻ có thể không đồng ý với mẹ nhưng cần học cách bày tỏ sự bất đồng mà không xúc phạm; có thể tức giận nhưng không được phép làm tổn thương người khác.

Ở chiều ngược lại, cha mẹ cũng cần phân biệt giữa đặt giới hạn và kiểm soát, giữa kỳ vọng và gây áp lực, giữa uốn nắn hành vi và làm tổn thương lòng tự trọng của trẻ. Một lời nhắc nhở về việc học có thể là sự quan tâm. Nhưng nếu mọi cuộc trò chuyện đều bắt đầu bằng điểm số, sự so sánh hoặc trách móc, trẻ có thể chỉ còn cảm nhận được áp lực thay vì tình yêu thương phía sau.

Sự xuất hiện của nhóm “Con ghét bố mẹ” cũng khiến nhiều người lo ngại về tác động của mạng xã hội. Lo ngại ấy có cơ sở khi một cộng đồng chỉ củng cố sự tức giận mà không hướng trẻ đến đối thoại và giải quyết vấn đề. Nhưng nếu chỉ tịch thu điện thoại hay cấm trẻ tham gia mạng xã hội, những khúc mắc phía sau có thể vẫn còn đó.

Một câu “con ghét mẹ” có thể chỉ là cơn giận của một đứa trẻ sau một cuộc tranh luận. Nhưng cũng có thể là cách một đứa trẻ đang cố nói rằng: “Con đang rất buồn”, “Con cảm thấy mẹ không hiểu con”, hoặc “Con không biết phải nói với mẹ thế nào nữa”... Vì thế, điều người lớn cần làm trước tiên không phải là vặn lại: “Sao con lại nói thế?” mà là dừng lại để tự hỏi: Đằng sau câu “con ghét bố mẹ” là gì? Từ đó, cha mẹ có thể hiểu con hơn và đồng hành cùng con trên chặng đường phát triển quan trọng, nhiều thay đổi và cũng dễ lạc lối này. Bởi trong hành trình lớn lên của con, học cách lắng nghe, thấu hiểu và điều chỉnh cách đồng hành cũng là một bài học mà người lớn cần học!

Nhật Minh