Không ồn ào, không cần những lời lẽ lớn lao, các già làng, người uy tín ở xã Ea Nuôl vẫn ngày ngày góp sức giữ bình yên cho buôn làng. Bằng sự gương mẫu, chân thành và am hiểu phong tục, họ đi từng nhà, nghe từng câu chuyện, hóa giải những khúc mắc, vận động bà con đoàn kết, chăm lo làm ăn và chấp hành pháp luật.

Lấy mình làm gương để bà con noi theo

Ở buôn Knia 2, nhắc đến già làng, người uy tín Y Hơ Êban, người dân buôn làng đều dành sự quý trọng. Không chỉ đau đáu với việc gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Êđê, ông còn là người thường xuyên gần gũi, nắm bắt tâm tư và vận động bà con chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Buôn Knia 2 được hình thành trên cơ sở sáp nhập buôn Knia 3 và Knia 4, hiện có 422 hộ với hơn 2.100 khẩu, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 95%. Một cộng đồng đông dân, đời sống và hoàn cảnh mỗi gia đình có những khác biệt, để tạo được sự đồng thuận không thể chỉ dựa vào những cuộc họp hay lời tuyên truyền chung chung.

Già làng, người uy tín Y Hơ Êban (thứ 2, từ phải qua) chuyện trò, nhắc nhở bà con chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Với ông Y Hơ Êban, muốn bà con nghe và làm theo thì trước hết mình phải làm gương. Ông tâm tình: “Để bà con nghe theo, trước tiên bản thân mình, gia đình mình phải làm gương trước. Khi bản thân đủ ăn, đủ mặc nói bà con mới nghe”.

Quan niệm ấy được ông bắt đầu từ chính cuộc sống của mình. Từ chuyện chăm lo phát triển kinh tế gia đình đến giữ gìn nếp sống, phong tục tốt đẹp, ông đều cố gắng đi đầu. Bởi theo ông, lời vận động chỉ thực sự có sức thuyết phục khi người nói làm được điều mình khuyên bà con.

Không chỉ vận động phát triển kinh tế, ông Y Hơ Êban còn dành nhiều tâm huyết gìn giữ những nét đẹp văn hóa của dân tộc Êđê. Với ông, gìn giữ truyền thống không phải là giữ lại những điều đã cũ, mà là biết chắt lọc những giá trị tốt đẹp để tiếp tục nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng trong đời sống hôm nay.

Ở buôn làng, ông cũng là người được bà con tìm đến khi có những khúc mắc trong cuộc sống. Mỗi khi xảy ra mâu thuẫn giữa các gia đình hay những bất đồng có nguy cơ ảnh hưởng tình làng nghĩa xóm, ông thường kiên trì lắng nghe từng bên, tìm hiểu nguyên nhân, phân tích phải trái trên tinh thần công tâm, thấu đáo.

Chị H Yun Adrơng, người dân buôn Knia 2 cho biết, bà con trong buôn ai cũng quý trọng già làng Y Hơ Êban. Ông thường xuyên nhắc nhở, động viên mọi người chăm chỉ làm ăn, phát triển kinh tế và cùng nhau giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng.

Nghe dân nói để hóa giải những khúc mắc

Còn ở buôn Knia 1, người uy tín Y Jăk Kbua lại có cách riêng để đóng góp cho cộng đồng. Ngoài thời gian chăm lo nương rẫy, ông thường dành thời gian đến từng gia đình, trò chuyện, hỏi han, lắng nghe tâm tư của bà con.

Là người Êđê, sinh ra và lớn lên ở buôn làng, ông hiểu tiếng nói, phong tục và hoàn cảnh bà con nơi đây. Chính sự gần gũi ấy giúp ông có thêm thuận lợi khi tham gia hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng.

Người uy tín Y Jăk Kbua (bìa trái) chuyện trò cùng người dân buôn làng.

Có những chuyện tưởng như nhỏ nhưng nếu không được tháo gỡ kịp thời có thể trở thành khoảng cách trong gia đình, giữa các hộ dân. Mâu thuẫn vợ chồng, bất đồng trong gia đình, tranh chấp đất đai…, nhiều vụ việc đã được ông tham gia hòa giải.

Mỗi lần như vậy, ông không vội đưa ra phán xét. Ông nghe từng người nói, tìm hiểu nguyên nhân, nắm bắt tâm tư rồi mới phân tích. Khi phù hợp, ông dựa vào những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc để khuyên nhủ; trường hợp liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ pháp lý, ông hướng dẫn bà con giải quyết theo quy định của pháp luật.

“Phải nghe cho hết câu chuyện, tìm hiểu nguyên nhân rồi mới nói. Mình phải công tâm thì bà con mới tin”, ông tâm niệm.

Điều ông hướng đến sau mỗi lần hòa giải không đơn thuần là phân định đúng sai, mà quan trọng hơn là giúp những người trong cuộc hiểu nhau, cùng tháo gỡ khúc mắc và giữ được tình cảm, sự đoàn kết.

Từ cách làm của già làng Y Hơ Êban đến người uy tín Y Jăk Kbua có thể thấy một điểm chung: muốn vận động bà con, trước hết phải có được niềm tin của bà con. Niềm tin ấy không thể có trong ngày một ngày hai, mà được vun đắp từ sự gương mẫu trong cuộc sống, sự chân thành trong cách ứng xử và trách nhiệm với từng việc của cộng đồng.

Giữa đời sống buôn làng đang từng ngày đổi thay, già làng, người uy tín vẫn lặng lẽ làm công việc của mình. Những việc làm ấy có thể không ồn ào, nhưng từng ngày góp phần giữ gìn sự đoàn kết, củng cố niềm tin và tạo nên bình yên từ chính cộng đồng. Ở buôn làng, bình yên nhiều khi được bắt đầu từ những điều giản dị như thế.

Bảo Minh