Khi đặt bàn chân lên thớ đá ngàn năm trên quảng trường trung tâm Matxcơva giữa lòng nước Nga, tôi chợt thấy tâm hồn rung lên những xúc cảm khó tả.

Cái cảm giác vừa lạ lẫm lại vừa thân thuộc. Phải chăng, bởi mỗi tháp chuông lớn nhỏ mang biểu tượng củ hành được phết bằng vàng ròng, mỗi thước tường thành Điện Kremlin sơn màu hồng đậm, mỗi viên đá hoa cương bóng loáng trên Quảng trường Đỏ và mỗi nhành cây, ngọn cỏ trên đỉnh đồi Borovitski đều đã trở thành chứng nhân của cuốn sử biên niên của nước Nga vĩ đại. Tôi đã đến và đã cảm nhận và hiểu vì sao nơi tôi từng đến này được ví như “trái tim nước Nga”…

Từ cột mốc số 0 giữa Quảng trường Đỏ, các đường phố chính của thủ đô Matxcơva tỏa ra theo các hướng chính trở thành các quốc lộ lớn vươn khắp nước Nga. Linh điểm này là trung tâm nước Nga theo nhiều nghĩa và là nơi đặt quần thể nhiều công trình huyền thoại, những công trình gắn với hành trình lịch sử của cường quốc Nga.

Trên Quảng trường Đỏ.

Theo sử xưa, vị trí Quảng trường Đỏ ngày nay vốn là một ngôi làng cổ với những ngôi nhà bằng gỗ, nơi đặt hành cung của những người khởi nghiệp đế chế Nga trong tương lai. Sau nhiều biến cố, đến thế kỷ 15, vua Ivan III đã cho xây dựng một ngôi chợ và dần hình thành một quảng trường mang yếu tố thương mại. Quảng trường Đỏ đã có từ sau đó, khi Sa hoàng đầu tiên lên ngôi và trở thành biểu tượng nước Nga cho đến ngày nay. Cái tên Quảng trường Đỏ không phải bởi những sắc đỏ bao quanh quảng trường mà bắt nguồn từ tên gọi tiếng Nga “krasnaya” có nghĩa là “đỏ”, nhưng theo tiếng Slavơ cổ còn có nghĩa là “đẹp”. Xứng với tên gọi, Quảng trường Đỏ là một kiệt tác về kiến trúc, một di sản thế giới. Quảng trường là nơi diễn ra, chứng kiến những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử nước Nga, từ lễ đăng quang của các Sa hoàng, các nghi lễ chính thức của quốc gia Nga và nhà nước Liên Xô thuở trước.

Năm 1941, khi thành phố Matxcơva bị phong tỏa trong vòng vây của phát xít Đức, hồng quân Liên Xô đã tiến hành một lễ duyệt binh lịch sử dưới sự chỉ huy của Nguyên soái Stalin. Từ trái tim nước Nga, những đoàn hùng binh trùng trùng tiến thẳng ra mặt trận, bắt đầu cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Cuộc chiến tranh kéo dài trong suốt 1.418 ngày đêm oanh liệt với biết bao máu và nước mắt, cứu nhân loại khỏi thảm họa phát-xít.

Năm 1945, Quảng trường Đỏ lại chứng kiến lễ duyệt binh mừng chiến thắng với đoàn quân kiêu hãnh từ mặt trận trở về vẫn vương mùi thuốc súng và máu khô trên quân phục. Sự hy sinh lớn lao của những chiến sĩ hồng quân mãi mãi được tôn vinh, vẫn cháy sáng như ngọn lửa vĩnh cửu trước Đài tưởng niệm Chiến sĩ vô danh bên tường thành Kremlin lịch sử…   

Là trung tâm thủ đô Matxcơva, Quảng trường Đỏ nổi tiếng với những quần thể kiến trúc quy mô hoành tráng, đã trở thành biểu tượng nước Nga. Nổi bật nhất, nguy nga, tráng lệ nhất là Điện Kremlin. Được xây dựng từ thế kỷ 14-15, Kremlin là tổ hợp các pháo đài, hệ thống các cung điện, các tòa tháp lớn nhỏ, các tòa thánh đường Chính thống giáo mà hoành tráng nhất là nhà thờ Thánh Basil được Ivan Bạo chúa cho khởi công xây dựng từ năm 1522 sau chiến thắng đội quân viễn chinh Mông Cổ. Lưng dựa dòng sông Matxcơva xinh đẹp, mặt ngửa ra Quảng trường Đỏ, Điện Kremlin không chỉ là nơi làm việc của các cơ quan tối cao trong chính quyền Nga qua các thời kỳ mà còn là một trong những công trình kiến trúc lịch sử - nghệ thuật nổi tiếng thế giới.

Đài tưởng niệm Chiến sĩ Vô danh bên tường thành Điện Kremlin.

Một trong những công trình mang dấu ấn của thời đương đại đặt ở trung tâm Quảng trường Đỏ là lăng V.I.Lênin - vị lãnh tụ của những người vô sản, người lãnh đạo thành công Cách mạng Tháng Mười. Dù lịch sử có những biến động, dù thể chế chính trị đổi thay nhưng nơi quàn thi hài của nhà đại cách mạng vẫn hằng ngày thu hút vạn bước chân tưởng niệm của dòng người đến viếng từ nhiều vùng nước Nga và nhiều quốc gia. Tinh thần cách mạng và tư tưởng vĩ đại của V.I.Lênin vẫn giữ vẹn sức sống trong trái tim những người cần lao trên khắp thế giới.

Bởi chiều sâu của lịch sử, bởi vẻ hoành tráng và uy nghi, bởi sự tuyệt mỹ của kiến trúc, bởi sự linh thiêng và sức sống Nga thể hiện trên từng đường nét, sắc màu, Quảng trường Đỏ mãi là trái tim, là linh hồn của nước Nga vĩ đại. Tôi đã đến đây và nhớ mãi cảm xúc của một lần đặt chân lên những thớ đá in dấu trầm tích ngàn năm của xứ sở Bạch Dương tươi đẹp…

Uông Thái Biểu