Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội học tập, việc làm, tiếp cận dịch vụ và kết nối xã hội cho người khuyết tật. Tuy nhiên, công nghệ có thể tạo ra một dạng khoảng cách mới nếu thiếu điều kiện hỗ trợ đi kèm.

Tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tỉnh Đắk Lắk, phòng máy vi tính luôn là nơi học sinh hứng thú nhất. Trong giờ Tin học, thầy cô giáo dạy kỹ năng số cho học sinh. Ở đó, các em lần đầu biết cách gửi email, tham gia một cuộc họp trực tuyến, hay đơn giản là tự mình tìm kiếm thông tin. Những thao tác tưởng chừng rất bình thường, nhưng lại mở ra một cảm giác tự chủ mà trước đây nhiều em chưa từng có.

Tiết học ứng dụng công nghệ thông tin tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Thanh Hường

Bà Phạm Thị Tuyết, Giám đốc Trung tâm cho biết, nhờ được tiếp cận công nghệ, một thế giới mới đã mở ra trước mắt các em. “Công nghệ khi được thiết kế đúng và được trao đúng cách không chỉ là công cụ mà trở thành một phương tiện để con người giành lại quyền tham gia vào đời sống xã hội”, bà Tuyết khẳng định.

Đã từng có chuyện học sinh khuyết tật vận động phải nghỉ học trong thời gian dài khi lớp chuyển sang học trực tuyến. Khó khăn vì gia đình chỉ có một chiếc điện thoại cũ, sử dụng nhờ wifi hàng xóm nên chập chờn và người nhà không ai đủ kỹ năng để giúp em theo kịp những bài giảng qua màn hình. Những buổi học online vốn được kỳ vọng là giải pháp, lại trở thành một khoảng cách mới.

Công nghệ mở ra cơ hội nhưng là những cơ hội có điều kiện. Với một số người, đó là cánh cửa. Với những người khác, đó là cánh cửa… không có tay nắm. Khoảng cách số vì thế không chỉ nằm ở việc có hay không có thiết bị mà ở khả năng tiếp cận, kỹ năng sử dụng, và cả cách mà các nền tảng được thiết kế. Một ứng dụng không có phụ đề sẽ loại trừ người khiếm thính. Một website không tương thích với phần mềm đọc màn hình sẽ vô hình “đóng cửa” với người khiếm thị. Đó là một dạng rào cản mới.

Đắk Lắk đặt mục tiêu vào top 15 địa phương dẫn đầu cả nước về đổi mới sáng tạo vào năm 2030, với dự án hạ tầng chuyển đổi số có mức đầu tư 330 tỷ đồng, đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số cho người dân bằng các tổ công nghệ số cộng đồng… Và trong hành trình chuyển đổi số, điều quan trọng không chỉ là tốc độ kết nối, mà là không ai bị bỏ lại phía sau.

Khải An