Phát triển công nghiệp không còn là câu chuyện mở rộng quy mô sản xuất, mà là nâng cao năng lực cạnh tranh bằng công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Trong bối cảnh này, Đắk Lắk đang đứng trước cơ hội lựa chọn xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh, bền vững.

Phát huy lợi thế 
Tại Hội thảo “Phát triển khu, cụm công nghiệp gắn với công nghiệp chế biến sâu và logistics liên vùng” mới đây, các chuyên gia, nhà đầu tư đã phân tích: Nếu như trước đây quỹ đất, lao động và ưu đãi đầu tư được xem là lợi thế cạnh tranh, thì nay điều nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn là chất lượng hạ tầng, tiêu chuẩn môi trường và khả năng phát triển bền vững của hệ sinh thái sản xuất. Chính sự thay đổi ấy buộc các địa phương phải thay đổi tư duy phát triển công nghiệp.

Nhà máy truyền tải của 4 nhà máy điện gió tại Đắk Lắk (bao gồm Krông Búk 1, Krông Búk 2, Cư Né 1 và Cư Né 2). Ảnh: Thế Hùng

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho rằng lợi thế cạnh tranh của một địa phương trong giai đoạn tới không còn nằm ở quỹ đất hay chi phí thấp, mà ở khả năng xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp xanh, thông minh và phát triển bền vững. Theo ông, sau hợp nhất, Đắk Lắk đang đứng trước một cơ hội đặc biệ0t để hiện thực hóa mục tiêu này.

Cơ hội ấy được hình thành từ chính không gian phát triển mới của tỉnh. Theo đó, hiện Đắk Lắk đang sở hữu hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp và cụm công nghiệp có quy mô lớn, trải dài từ vùng cao nguyên đến duyên hải. Trong đó, Khu kinh tế Nam Phú Yên cùng hệ thống cảng biển và logistics tạo ra cửa ngõ kết nối hàng hóa với thị trường quốc tế; còn cao nguyên là trung tâm nguyên liệu lớn với cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, mắc ca, trái cây nhiệt đới, lâm sản và tiềm năng năng lượng tái tạo.

Đáng chú ý, phần lớn các khu công nghiệp, cụm công nghiệp của tỉnh vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư hoặc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng. Điều đó đồng nghĩa với việc Đắk Lắk có điều kiện để tích hợp ngay các tiêu chuẩn phát triển xanh vào quy hoạch. Đây được xem là một lợi thế hiếm có trong quá trình xây dựng nền công nghiệp hiện đại.

Động lực tăng trưởng bền vững
Theo các chuyên gia, khu công nghiệp xanh không chỉ có thêm cây xanh hay hệ thống xử lý nước thải, mà là một hệ sinh thái sản xuất, nơi doanh nghiệp chia sẻ hạ tầng, sử dụng hiệu quả năng lượng, tái sử dụng tài nguyên và giảm phát thải để nâng cao sức cạnh tranh.

Ông Vũ Bá Phú cho biết, tại nhiều khu công nghiệp sinh thái trên thế giới, chi phí năng lượng có thể giảm từ 15 - 30%, tỷ lệ tái sử dụng nước đạt trên 50%, đồng thời lượng phát thải khí nhà kính được cắt giảm đáng kể. Đây không chỉ là lợi ích về môi trường mà còn là lợi ích kinh tế trực tiếp đối với doanh nghiệp.

Tỉnh Đắk Lắk có hệ thống khu, cụm công nghiệp còn dư địa phát triển rất lớn. Ảnh: Vạn Tiếp

Đối với Đắk Lắk, mô hình này đặc biệt phù hợp với các ngành có lợi thế như chế biến sâu nông sản, công nghiệp thực phẩm, logistics lạnh, năng lượng tái tạo và sản xuất vật liệu xây dựng xanh. Đây cũng là những lĩnh vực được tỉnh định hướng ưu tiên thu hút đầu tư trong giai đoạn tới. Khi vùng nguyên liệu được kết nối với các trung tâm chế biến hiện đại, logistics và cảng biển sẽ giảm tình trạng xuất khẩu thô và gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Trong bối cảnh nhiều thị trường lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, phát triển công nghiệp xanh cũng đồng nghĩa với việc mở rộng cánh cửa cho hàng hóa Đắk Lắk tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Lợi thế lớn nhất mà quy hoạch mới mang lại chính là cơ hội để Đắk Lắk lựa chọn một mô hình phát triển khác biệt. 

Thanh Xuân