Từ năm 2024 đến nay, tỉnh Đắk Lắk có 5 sản phẩm của 5 hợp tác xã (HTX) được vinh danh Giải thưởng Mai An Tiêm (Coop Gold Product Awards) của Liên minh HTX Việt Nam. Nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm là cách các HTX góp phần định vị nông sản của tỉnh trên bản đồ cả nước.

Đưa nông sản địa phương đi xa

5 sản phẩm của các HTX tỉnh Đắk Lắk đạt Giải thưởng Mai An Tiêm gồm: cà phê Ea Tu của HTX Nông nghiệp Dịch vụ Công bằng Ea Tu (phường Tân An), hạt mắc ca của HTX Sản xuất thương mại dịch vụ nông nghiệp Macca Ea H’leo (xã Ea Hiao), socola đen của HTX Nông nghiệp sản xuất, thu mua, chế biến và tiêu thụ ca cao huyện Ea Kar (xã Ea Knốp), rượu tằm Hòa Phong của HTX Nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Hòa Phong (xã Tây Hòa), bột hạt sen Hòa Đồng của HTX Nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Hòa Đồng (xã Hòa Thịnh).

Mỗi sản phẩm là một câu chuyện riêng về hành trình đưa nông sản địa phương đi xa. Với HTX Nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Hòa Phong, sản phẩm rượu tằm được hình thành từ làng nghề trồng dâu nuôi tằm có hơn 40 năm lịch sử. Từ lần đầu xuất hiện tại hội chợ thương mại của tỉnh vào năm 2013, sản phẩm từng bước được chuẩn hóa, hoàn thiện mẫu mã và nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ông Nguyễn Văn Đông, Giám đốc HTX Nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Hòa Phong cho biết sau khi xây dựng thương hiệu thành công, năm 2022, sản phẩm rượu tằm của HTX đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Nếu trước đây rượu chỉ được đựng trong chai nút chuối, tiêu thụ nhỏ lẻ trong làng xã thì nay là chai thủy tinh có nhãn mác, nút dập cùng các thông số kỹ thuật và chứng nhận an toàn thực phẩm, đủ điều kiện có mặt trong các cửa hàng, nhà hàng và siêu thị.

Một dấu mốc đáng chú ý khác là cuối năm 2024, HTX Sản xuất thương mại dịch vụ nông nghiệp Macca Ea H’leo ký hợp đồng xuất khẩu chính ngạch 35 tấn hạt mắc ca sang Hàn Quốc. Từ những vườn cây ở xã Ea Hiao, sản phẩm mắc ca địa phương đã có mặt tại thị trường quốc tế, mở ra cơ hội tiêu thụ mới cho nông sản Đắk Lắk.

Tương tự, cà phê Ea Tu cũng đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Ông Trần Đình Trọng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Dịch vụ Công bằng Ea Tu, cho biết HTX liên kết với doanh nghiệp xây dựng chuỗi sản xuất cà phê chất lượng cao đạt tiêu chuẩn xuất khẩu vào thị trường Mỹ, đồng thời triển khai sản xuất theo chứng chỉ FLO để nâng cao giá trị sản phẩm.

Đại diện HTX Nông nghiệp Dịch vụ Công bằng Ea Tu giới thiệu sản phẩm cà phê Ea Tu.

Cùng cộng đồng phát triển

Điểm đặc biệt của HTX Nông nghiệp Dịch vụ Công bằng Ea Tu đó là 90% thành viên là người đồng bào dân tộc Êđê. Từ sản xuất nhỏ lẻ, HTX từng bước hướng dẫn người dân canh tác theo quy trình tập trung, ứng dụng cơ giới hóa và kỹ thuật hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo ông Trần Đình Trọng, chính sự gắn bó và tinh thần cộng đồng đã giúp hạt cà phê Ea Tu từng bước vươn xa.

Từ Hòa Đồng xưa đến Hòa Thịnh hôm nay, cây sen từ cây trồng chuyển đổi trên đất lúa kém hiệu quả đã trở thành biểu tượng hồi sinh của vùng rốn lũ. Ông Nguyễn Thanh Minh, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Hòa Đồng, cho biết: “Năm 2018, HTX phối hợp với Hội Nông dân, Hội LHPN xã thí điểm trồng sen ở vùng Bầu Ao trên diện tích 2,4 ha. Để nâng cao giá trị cây sen, HTX tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh và được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2021”.

Hiện sản phẩm của HTX đã có mặt tại các siêu thị và sàn thương mại điện tử. Để nâng cao năng lực sản xuất, HTX đầu tư máy móc, thiết bị hoàn thiện dây chuyền sản xuất khép kín từ máy sấy, máy xay đến máy nghiền, đóng bao. Không dừng lại ở một sản phẩm, HTX còn phát triển thêm nhiều sản phẩm từ sen nguyên liệu như sen sấy khô, trà tim sen, sen tươi tách vỏ. Cây sen cho thu nhập gấp 3 lần trồng lúa nên diện tích trồng sen ở địa phương cũng tăng lên khoảng 40 ha.

Theo Liên minh HTX Việt Nam, năm 2026 là lần thứ hai đơn vị tổ chức Giải thưởng Mai An Tiêm (lần thứ nhất vào năm 2024) nhằm ghi nhận ý chí vượt khó và sự sáng tạo trong khởi nghiệp gắn với cộng đồng. Liên minh HTX Việt Nam mong muốn tinh thần Mai An Tiêm sẽ tiếp tục lan tỏa để ngày càng nhiều HTX quản trị thành công sản phẩm nông sản địa phương, từ đó góp phần nâng cao đời sống thành viên, thay đổi diện mạo nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại.

Minh Duyên