Lâu nay, mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp (DN) thường được nhìn nhận dưới lăng kính của một bên đi vay và một bên cho vay với những rào cản hành chính nặng nề. Tuy nhiên, trước những biến động mạnh mẽ của nền kinh tế hiện đại, tư duy này đang dần được thay thế bằng một triết lý mới mẻ và thực chất hơn.

Thực tế hiện nay, một cuộc cách mạng trong tư duy tín dụng đang hiện rõ, đó là nơi sự bình đẳng và năng lực thực tế trở thành thước đo thay vì những tấm bằng khoán hay tài sản thế chấp. Bước chuyển mình quan trọng nhất chính là sự thay đổi trong cách định nghĩa về hoạt động cấp tín dụng. Thay vì coi đây là một đặc quyền mà ngân hàng dành cho DN, ông Nguyễn Kim Cương, Quyền Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực XI từng nhấn mạnh rằng, hoạt động này cần được nhìn nhận như một hành vi bán hàng thuần túy, quan hệ cấp tín dụng là quan hệ đối tác bình đẳng. Trong đó, ngân hàng là người bán sản phẩm dịch vụ và DN là khách hàng mục tiêu.

Mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp cần được nhìn nhận theo hướng ngân hàng - người bán sản phẩm dịch vụ và doanh nghiệp là khách hàng mục tiêu.

Khi tư duy chuyển dịch sang hướng dịch vụ, ngân hàng buộc phải chủ động hơn trong việc tiếp cận, tìm hiểu kỹ DN và chăm sóc khách hàng dựa trên nguyên tắc cùng có lợi. Sự bình đẳng này không chỉ giúp giảm bớt rào cản tâm lý mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi niềm tin được xây dựng dựa trên sự thấu hiểu lẫn nhau thay vì những cam kết một chiều.

Sự thay đổi về tư duy cũng kéo theo sự thay đổi về quy chuẩn thẩm định. Thay vì soi xét vào những tài sản hữu hình mà DN có, ngành ngân hàng đang tập trung vào bốn trụ cột cốt lõi để đánh giá một khoản vay. Đó là năng lực pháp luật của chủ thể, mục đích sử dụng vốn phải hợp pháp, phương án kinh doanh mang tính khả thi và quan trọng nhất là năng lực tài chính đủ để bảo đảm khả năng trả nợ. Cách tiếp cận này cho thấy một bước tiến dài trong việc ưu tiên giá trị thực của trí tuệ và sự sáng tạo. Một DN có thể không có quá nhiều đất đai hay nhà xưởng nhưng nếu có mô hình kinh doanh đột phá và minh chứng được dòng tiền ổn định trong tương lai, họ hoàn toàn có quyền tiếp cận nguồn lực tài chính công bằng như bất kỳ đơn vị nào khác.

Từ lâu, quan niệm "có tài sản mới có tiền" đã bám rễ sâu vào tiềm thức của nhiều thế hệ kinh doanh, vô tình bóp nghẹt cơ hội của những đơn vị khởi nghiệp hoặc DN dịch vụ. Giờ đây, tư duy mới khẳng định tài sản đảm bảo không phải là điều kiện tiên quyết để xét duyệt vay vốn mà chỉ là phương thức trả nợ cuối cùng, một giải pháp phòng ngừa rủi ro cho ngân hàng. Điều này mở ra một chương mới cho sự phát triển, nơi nguồn vốn sẽ "chảy về" những nơi có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao nhất thay vì chỉ tập trung về những nơi có nhiều bất động sản.

Việc thay đổi tư duy trong quan hệ ngân hàng - DN theo hướng thực chất và hiện đại không chỉ là yêu cầu từ phía quản lý mà là xu hướng tất yếu của thị trường. Việc ngân hàng thực sự coi DN là đối tác chiến lược và DN nỗ lực minh bạch hóa năng lực của mình sẽ tạo ra một hệ sinh thái tài chính khỏe mạnh.

Tại một địa phương đang trên đà bứt phá như Đắk Lắk, việc khơi thông tư duy này chính là chìa khóa để "đánh thức" những tiềm năng còn "ngủ yên", đưa các sản phẩm đặc thù của tỉnh tiến xa hơn trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Khả Như