Những biến động của thị trường dầu mỏ thế giới trong những năm gần đây cho thấy một thực tế: an ninh năng lượng của mỗi quốc gia đang chịu tác động mạnh từ nhiều yếu tố khó dự đoán, từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng đến các quyết định điều tiết của các nước sản xuất dầu lớn.

Mỗi khi giá dầu thô tăng cao, chi phí vận tải, sản xuất và logistics lập tức leo thang, kéo theo việc tăng giá của nhiều mặt hàng thiết yếu. Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, những biến động này nhanh chóng tạo sức ép lên công tác điều hành kinh tế vĩ mô và ổn định thị trường.

Trong những năm qua, Việt Nam đã có bước tiến quan trọng trong việc chủ động nguồn cung xăng dầu. Sản lượng từ các nhà máy lọc dầu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn đáp ứng phần lớn nhu cầu tiêu thụ, góp phần giảm đáng kể sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Đây là nền tảng quan trọng giúp nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy vậy, nguồn cung trong nước vẫn chưa thể đáp ứng hoàn toàn nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng của nền kinh tế. Nhu cầu năng lượng cho giao thông, sản xuất và dịch vụ tiếp tục gia tăng cùng với tốc độ phát triển kinh tế, đồng nghĩa với việc Việt Nam vẫn phải duy trì lượng nhập khẩu xăng dầu đáng kể. Điều này khiến nền kinh tế vẫn chịu tác động trực tiếp từ những biến động của giá năng lượng thế giới.

Chính vì vậy, bài toán an ninh năng lượng không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng lực lọc hóa dầu trong nước mà còn đòi hỏi những giải pháp dài hạn nhằm từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh đó, phát triển nhiên liệu sinh học đang được xem là một hướng đi quan trọng.

Người dân đổ xăng sinh học tại một cửa hàng xăng dầu ở phường Tuy Hòa.

Xăng sinh học là loại nhiên liệu được pha trộn giữa xăng khoáng và ethanol - một dạng cồn sinh học được sản xuất từ nguyên liệu sinh khối như sắn, mía hoặc bắp. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã triển khai rộng rãi loại nhiên liệu này, vừa phục vụ nhu cầu năng lượng vừa thúc đẩy phát triển nông nghiệp và công nghiệp chế biến.

Tại Việt Nam, việc sử dụng xăng sinh học đã được triển khai từ nhiều năm nay. Từ năm 2018, xăng E5 đã được sử dụng rộng rãi trên toàn quốc thay thế xăng RON 92, từng bước hình thành thói quen sử dụng nhiên liệu sinh học trong xã hội.

Đáng chú ý, khung chính sách cho nhiên liệu sinh học đang tiếp tục được hoàn thiện. Theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật hiện hành sẽ bắt buộc pha trộn thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, việc sản xuất và sử dụng xăng E5 RON92 vẫn được duy trì đến hết ngày 31/12/2030. Lộ trình này cho thấy định hướng rõ ràng trong việc từng bước nâng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học trong cơ cấu tiêu thụ xăng dầu.

Hiện Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển nhiên liệu sinh học. Nguồn nguyên liệu sinh khối như sắn và mía khá dồi dào, có thể trở thành đầu vào quan trọng cho sản xuất ethanol. Khi chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ được tổ chức hiệu quả, không chỉ ngành năng lượng được hưởng lợi mà nông nghiệp và công nghiệp chế biến cũng có thêm động lực phát triển.

Quan trọng hơn, việc nâng tỷ lệ xăng sinh học trong cơ cấu tiêu thụ có thể góp phần giảm nhu cầu xăng khoáng nhập khẩu, qua đó tăng khả năng chủ động trong điều hành thị trường năng lượng. Bên cạnh đó, xăng sinh học cũng giúp giảm phát thải một số khí gây ô nhiễm so với xăng truyền thống, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh và cam kết giảm phát thải của Việt Nam.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động khó lường, việc từng bước nâng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học là bước đi cần thiết nhằm củng cố nền tảng an ninh năng lượng quốc gia. Với lộ trình chính sách rõ ràng và sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, nông dân và hệ thống phân phối, xăng sinh học hoàn toàn có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững của Việt Nam.

Việt An