Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định mục tiêu xây dựng Đắk Lắk trở thành cực tăng trưởng mới, là trung tâm sản xuất và chế biến nông sản hiện đại của vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Để hiện thực hóa khát vọng này, diễn đàn “Đại biểu Quốc hội đồng hành, kiến tạo phát triển tỉnh Đắk Lắk nhanh, bền vững, văn minh, bản sắc”, với chủ đề “Kiến tạo Đắk Lắk trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao” đã mở ra không gian đối thoại thẳng thắn giữa cơ quan dân cử, chuyên gia và cử tri để cùng tìm kiếm lời giải đồng bộ đưa nông nghiệp công nghệ cao trở thành động lực phát triển.

Gắn mã định danh và hệ thống định vị để truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm sầu riêng ở HTX Dịch vụ Nông nghiệp sạch Krông Pắc (xã Krông Pắc). Ảnh: Minh Thuận

Giải quyết những bài toán từ thực tế

Đắk Lắk từ lâu đã khẳng định vị thế là thủ phủ của những ngành hàng nông sản cà phê, sầu riêng… Dư địa phát triển của địa phương ngày càng rộng mở khi không gian sản xuất kết nối hài hòa giữa rừng và biển, tạo tiền đề nâng tầm chuỗi giá trị nông - lâm - thủy sản đa tầng. Dẫu vậy, sự phát triển nhanh chóng cũng làm bộc lộ không ít rào cản nội tại. Toàn tỉnh hiện mới có 420 mã số vùng trồng với gần 22.000 ha và 72 mã cơ sở đóng gói sầu riêng. Cùng với đó, sức ép thích ứng từ thị trường quốc tế như Quy định về Chuỗi cung ứng không gây mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đòi hỏi quy trình canh tác và quản lý dữ liệu phải được chuẩn hóa quyết liệt.

Tại chương trình truyền hình trực tiếp tọa đàm chuyên đề do Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phối hợp Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk thực hiện mới đây, tiếng nói của các cử tri đã nêu lên những trăn trở từ thực tiễn. Chị Nguyễn Thị Bích, một hộ kinh doanh nông nghiệp tại xã Ea Súp bày tỏ băn khoăn về việc ứng dụng công nghệ cao đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn, trong khi tiềm lực vốn của người nông dân sản xuất quy mô nhỏ lại đang vô cùng hạn chế, rất cần các cơ chế hỗ trợ tiếp cận vốn khả thi.

Quan tâm đến vấn đề thị trường và vị thế của người sản xuất, ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột nêu câu hỏi đầy tâm huyết tới các vị ĐBQH và chuyên gia về tính bền vững của chuỗi ngành hàng: Khi xây dựng tỉnh Đắk Lắk trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, thì các chính sách sẽ đồng hành thế nào trong việc giải phóng đầu ra cho nông sản, tạo thị trường tiêu thụ ổn định, và giải pháp nào để người nông dân vừa thích ứng với chuẩn mực mới, vừa củng cố vị thế của mình trong chuỗi giá trị nông sản?

Các đại biểu tham gia diễn đàn “Đại biểu Quốc hội đồng hành, kiến tạo phát triển tỉnh Đắk Lắk nhanh, bền vững, văn minh, bản sắc”, với chủ đề “Kiến tạo Đắk Lắk trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao”.

Còn ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk kiến nghị tỉnh cần sớm xây dựng trung tâm dữ liệu xuyên suốt từ quản lý dinh dưỡng đất, nước, quản lý dịch hại đến kết nối nhà máy và cửa khẩu thông minh, bởi chỉ khi dữ liệu chuẩn xác, minh bạch cập nhật liên tục từng ngày từng giờ thì nông sản Đắk Lắk mới vượt qua được các hàng rào kỹ thuật khắt khe của các nước nhập khẩu…

Lắng nghe đầy đủ những ý kiến tâm huyết, các chuyên gia và ĐBQH đều đồng thuận rằng, nông nghiệp công nghệ cao không phải là phô diễn những mô hình trình diễn hay áp dụng rập khuôn máy móc hiện đại. Bản chất cốt lõi của công nghệ là công cụ giải quyết đúng và trúng những vướng mắc mà người nông dân đang đối mặt trên mảnh đất của mình.

Liên thông chính sách, tạo môi trường phát triển bền vững

Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế giữ vai trò then chốt để kiến tạo môi trường cho nông nghiệp công nghệ cao phát triển. Đánh giá về khung pháp lý hiện hành, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thị Thu Nguyệt cho rằng, Quốc hội và Chính phủ thời gian qua đã rất kịp thời ban hành, sửa đổi, bổ sung nhiều đạo luật và nghị định quan trọng nhằm tập trung nguồn lực phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Phân tích sâu về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bà Nguyễn Thị Thu Nguyệt chỉ rõ: Luật Công nghệ cao đã thiết lập một khung chính sách ưu đãi cao cho các nhà đầu tư về đất đai, nguồn lực và thủ tục hành chính, được cụ thể hóa bằng các nghị định của Chính phủ. Bên cạnh đó, những sửa đổi bổ sung của Luật Trồng trọt liên quan trực tiếp đến việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, kết hợp với các chính sách ưu đãi trong Luật Đầu tư, đã hình thành một khung pháp lý tương đối đồng bộ từ khâu chọn tạo giống, truy xuất nguồn gốc đến quy trình bảo quản, chế biến nông sản. Đối với Đắk Lắk, địa phương có thế mạnh vượt trội về cây công nghiệp và cây ăn quả giá trị cao, các thể chế này đã tiếp thêm điểm tựa để tỉnh tháo gỡ những bất cập thực tiễn, tổ chức lại phương thức sản xuất, quy hoạch các vùng chuyên canh tập trung, thu hút các dự án đầu tư, tạo tiền đề vững chắc trên hành trình kiến tạo trung tâm nông nghiệp công nghệ cao.

Chế biến sầu riêng cấp đông tại Nhà máy chế biến trái cây xuất khẩu Chánh Thu Đắk Lắk. Ảnh: Minh Thuận

Trước yêu cầu phát triển mới, ông Bế Trung Anh, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cũng lưu ý điểm nghẽn lớn nhất trong hệ thống pháp luật hiện nay đôi khi không nằm ở từng quy định riêng lẻ, mà nằm ở khoảng cách thiếu liên thông giữa chính sách đất đai, tín dụng, khoa học công nghệ và thông tin thị trường. Do đó, Nhà nước cần chuyển mạnh từ chính sách ưu đãi từng dự án sang kiến tạo một hệ sinh thái đầu tư toàn diện với hạ tầng và cơ sở dữ liệu số dùng chung, tạo ra một môi trường phát triển công bằng, minh bạch để doanh nghiệp và người dân cùng yên tâm đồng hành dài hạn.

Để những ý kiến, nguyện vọng xuất phát từ thực tiễn của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp không dừng lại ở các cuộc tọa đàm, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Thị Thu Nguyệt khẳng định, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk ý thức sâu sắc trọng trách làm cầu nối tin cậy giữa cử tri địa phương với cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Trong thời gian tới, Đoàn tiếp tục tăng cường bám sát cơ sở, tổ chức nhiều đợt khảo sát thực tế và các buổi tiếp xúc cử tri chuyên đề để lắng nghe đến cùng những khó khăn của người sản xuất.

Trên cơ sở đó, Đoàn ĐBQH tỉnh sẽ phối hợp cùng các chuyên gia, nhà khoa học phân loại những nội dung thuộc thẩm quyền của tỉnh kịp thời kiến nghị các sở, ngành chức năng tháo gỡ ngay; những vấn đề mang tầm vĩ mô sẽ được tổng hợp, nghiên cứu để chuyển hóa thành những kiến nghị chính sách cụ thể, có cơ sở khoa học và tính khả thi cao nhằm đưa lên nghị trường Quốc hội thông qua các phiên thảo luận xây dựng luật, các diễn đàn chất vấn và chương trình giám sát tối cao.

Lan Anh