Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang đến rất gần. Để ôn tập tốt và đạt kết quả cao cho bài thi môn Ngữ văn, các em thí sinh nên lưu ý một số điểm sau:

Thứ nhất, nên tập trung nghiên cứu, bám sát vào cấu trúc, ma trận đề thi đã được Bộ GD-ĐT công bố từ năm trước để ôn tập. Cấu trúc gồm hai phần: Đọc hiểu và viết. Phần đọc hiểu (4 điểm) cho một văn bản ngoài sách giáo khoa với 5 câu hỏi nhỏ. Phần viết (6 điểm) gồm 2 câu: Câu viết đoạn văn 2 điểm và câu viết bài văn 4 điểm (nếu văn bản đọc hiểu là văn bản văn học thì viết đoạn nghị luận văn học, bài nghị luận xã hội; nếu văn bản đọc hiểu là văn bản nghị luận hoặc thông tin thì viết đoạn nghị luận xã hội và bài nghị luận văn học). Việc ôn tập phải đảm bảo vững về kiến thức và nhuần nhuyễn về kỹ năng làm bài đối với từng phần, từng câu. Cụ thể:

Phần đọc hiểu (4 điểm), cần nắm vững những kiến thức nền tảng như: tri thức thể loại (thể thơ, nhân vật trữ tình, cảm hứng chủ đạo, ngôi kể, lời thoại, điểm nhìn trần thuật, đề tài…); tri thức tiếng Việt (biện pháp nghệ thuật, biện pháp tu từ, đặc điểm ngôn ngữ…); phương thức biểu đạt, thao tác lập luận… Các em nhớ phải đọc kỹ từng câu hỏi, đọc kỹ văn bản, bám sát vào văn bản để trả lời. Phần đọc hiểu nên trả lời ngắn gọn, rõ ý, đi thẳng vào câu hỏi, trả lời thẳng vào vấn đề, phần trả lời nên thể hiện thành từng ý cho rõ. 

Phần viết (6 điểm), gồm câu viết đoạn văn (2 điểm) và câu viết bài văn (4 điểm). Với câu viết đoạn văn, các em cần xác định kỹ những yêu cầu của đề: hình thức (đoạn văn), dung lượng (khoảng 200 chữ), nội dung. Nếu là đoạn nghị luận văn học, đề yêu cầu nghị luận khía cạnh nào của văn bản thì tập trung vào khía cạnh đó, chú trọng làm rõ hai phương diện: nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật. Nếu là đoạn nghị luận xã hội, bám sát vào vấn đề được ra, tìm ý và tiến hành triển khai một cách hợp lý. 

Tiết ôn tập của học sinh lớp 12, Trường THPT Việt Đức (xã Ea Ktur). Ảnh: Thanh Hường

Với câu viết bài, các em cần xác định yêu cầu của đề: hình thức (bài văn, bảo đảm bố cục: mở bài, thân bài, kết bài), dung lượng (khoảng 600 chữ), nội dung. Nếu là bài nghị luận văn học thì tùy vào thể loại của tác phẩm mà phân tích theo đặc trưng thể loại. Cần tập trung phân tích trên hai phương diện: Nội dung tư tưởng (đề tài, chủ đề, thông điệp…), nghệ thuật (thể thơ, ngôn ngữ, hình ảnh, nghệ thuật kể chuyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật…). Nếu là bài nghị luận xã hội thì bám sát vào vấn đề để tìm luận điểm và triển khai. Lưu ý một số ý cơ bản cần bảo đảm: Giải thích để tìm ý nghĩa; dùng lý lẽ để bàn luận, thể hiện quan điểm; nêu bằng chứng; nêu ra bài học nhận thức và hành động…

Thứ hai, các em nên đọc câu hỏi trước, sau đó đọc văn bản sau vì như vậy ngay từ lần đọc văn bản đầu tiên, các em đã hình dung được câu trả lời dành cho câu hỏi nằm ở phần nào trong văn bản. Khi đọc câu hỏi các em nên gạch chân những từ khóa quan trọng để tập trung sự chú ý, tránh lan man, xa đề.

Thứ ba, các em nên bám sát vào đề thi, đáp án, hướng dẫn chấm của Bộ GD-ĐT trong năm học trước để ôn tập vì năm nay bộ không ra đề minh họa, mọi vấn đề liên quan đến đề thi đều như năm trước. Bên cạnh đó, các em nên sưu tầm đề và đáp án thi thử của các tỉnh để tham khảo thêm.

Thứ tư, ngữ liệu đề thi sẽ ra ngoài sách giáo khoa. Nghĩa là ngữ liệu chúng ta chưa hề được học, chưa hề được nghe giảng. Trước ngữ liệu lạ như vậy, các em giữ tâm lý bình tĩnh, tuyệt đối không được hoảng hốt, lo sợ. Chỉ cần đọc kỹ đề, đọc kỹ câu hỏi, suy nghĩ kỹ, nắm kỹ phương pháp làm bài theo từng dạng, các em sẽ xử lý tốt tất cả mọi vấn đề dù lạ đến đâu.

Cuối cùng là các em cần phân bố thời gian làm bài một cách hợp lý cho từng phần, từng câu. Dành ra vài phút để đọc kỹ lại bài và sửa lỗi trước khi nộp bài.

ThS. Hồ Tấn Nguyên Minh,

Trường THPT Chuyên Lương Văn Chánh