Từ những triền đồi từng chỉ trồng sắn, bắp, keo cho hiệu quả thấp, nhiều nông dân xã Ea Riêng đã mạnh dạn chuyển sang trồng chanh dây. Những giàn cây trĩu quả đang mở ra hướng nâng cao thu nhập khi sản xuất gắn với ứng dụng kỹ thuật và liên kết tiêu thụ.

Những ngày này, vườn chanh dây rộng 3 ha của gia đình anh Nguyễn Văn Công ở thôn 7 luôn nhộn nhịp người chăm sóc, thu hái. Dưới những giàn cây xanh kín, từng chùm quả căng tròn nối nhau dọc lối đi. Ít ai nghĩ rằng, khu đất triền đồi, cát pha bạc màu này trước đây chủ yếu trồng sắn và keo, công chăm sóc nhiều nhưng thu nhập không đáng kể.

Bước ngoặt đến khi anh Công tham gia Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và Dịch vụ Bảo An. Được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ kết nối đầu ra, anh quyết định chuyển diện tích canh tác kém hiệu quả sang trồng chanh dây. Gần 2.500 gốc cây được xuống giống cùng hệ thống trụ bê tông, giàn leo và đường ống tưới.

Anh Trần Bá Dân, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Bảo An (bên trái) trao đổi về hiệu quả kinh tế của mô hình trồng chanh dây.

“Ban đầu gia đình lo vì vốn đầu tư khá lớn, trong khi đây là cây trồng mới. Được HTX hướng dẫn từ chọn giống, làm giàn đến chăm sóc, sau khoảng 7 - 8 tháng, vườn bắt đầu cho thu hoạch. Có thời điểm, mỗi ngày gia đình thu khoảng 2 tạ quả, hiệu quả cao hơn nhiều so với trồng sắn, keo trước đây”, anh Công chia sẻ.

Theo kinh nghiệm của anh Công, chanh dây không quá kén đất nhưng cần đất tơi xốp, thoát nước tốt và có nguồn nước bảo đảm. Khâu chọn giống, làm giàn và tạo tán quyết định lớn đến năng suất. Khi cây leo tới mặt giàn, người trồng phải bấm ngọn, lựa chọn từ 3 - 5 cành khỏe để phân bố đều; đồng thời thường xuyên cắt bỏ cành yếu, cành nhiễm bệnh. Đặc biệt, trong mùa mưa, vườn phải được kiểm tra liên tục nhằm phát hiện sớm nấm bệnh và xử lý kịp thời.

Cũng là một trong những hộ tiên phong chuyển đổi đất đồi kém hiệu quả sang trồng chanh dây, gia đình ông Nguyễn Khắc Tiến ở thôn 4 đã đầu tư hệ thống giàn leo, tưới tiết kiệm và chăm sóc theo quy trình an toàn.

Theo ông Tiến, lợi thế lớn nhất khi tham gia HTX là nông dân không còn phải tự xoay xở từ kỹ thuật đến đầu ra như trước. HTX liên kết với doanh nghiệp thu mua, xe đến tận vườn vận chuyển sản phẩm. Đổi lại, các hộ phải tuân thủ quy trình sản xuất, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng hướng dẫn để bảo đảm chất lượng quả.

Người góp phần đưa cây chanh dây bén rễ và từng bước mở rộng tại Ea Riêng là anh Trần Bá Dân, Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Bảo An. Từ năm 2020, với mong muốn thay đổi phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, anh Dân cùng các thành viên HTX khảo sát điều kiện đất đai, khí hậu và lựa chọn chanh dây làm cây trồng chuyển đổi. Đến nay, HTX quản lý khoảng 14 ha chanh dây; toàn xã có hơn 20 hộ trồng với tổng diện tích trên 30 ha. Sản phẩm sau thu hoạch được HTX liên kết đưa về nhà máy tại tỉnh Gia Lai chế biến, phục vụ xuất khẩu sang một số thị trường nước ngoài.

Theo tính toán của HTX, chi phí đầu tư ban đầu cho 1 ha chanh dây khoảng 200 - 250 triệu đồng, chủ yếu là tiền giống, trụ, dây giàn và hệ thống tưới. Giá bán dao động từ 10.000 - 20.000 đồng/kg tùy thời điểm và chất lượng. Với những vườn chăm sóc đúng kỹ thuật, năng suất ổn định, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với các loại cây trồng trước đây. Vì vậy, HTX đang vận động các hộ tham gia liên kết, tuân thủ quy trình sản xuất thống nhất, kiểm soát chất lượng và phát triển diện tích phù hợp với nhu cầu thị trường.

Phó Chủ tịch UBND xã Ea Riêng Tô Minh Mại cho biết, định hướng lâu dài của địa phương là từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng chuỗi liên kết để bảo đảm đầu ra ổn định.

Lê Thành