Giữa vùng biên giới Ea Bung khắc nghiệt về thời tiết, lúa nước đã trở thành cây trồng chủ lực, giúp nhiều nông dân có cuộc sống ấm no. 

Hơn 30 năm trước, vợ chồng ông Hà Văn Tân (ở thôn 10) từ Thanh Hóa vào xã Ea Bung lập nghiệp bằng nghề làm thuê. Nhận thấy quỹ đất bỏ hoang còn nhiều, ông mạnh dạn thuê lại để trồng lúa, sắn. Lấy công làm lời, từ những mảnh ruộng thuê ban đầu, ông lấy lãi gộp vốn, sau mỗi vụ gặt lại mua thêm đất sản xuất. Đến nay, gia đình ông có 15 ha lúa nước, mỗi năm thu nhập tiền tỷ. Cây lúa giúp gia đình ông khá giả, có cơ ngơi khang trang; có điều kiện giúp đỡ nhiều hộ dân trong vùng phát triển kinh tế.

Cánh đồng lúa ở xã Ea Bung mùa gặt vụ Đông Xuân 2025 - 2026. Ảnh: Minh Vạn

Tương tự, ông Khúc Văn Trung (thôn 6), quê gốc Thái Bình, vào Ea Bung lập nghiệp từ năm 2001. Ban đầu, gia đình ông được cấp 4 sào ruộng, nhưng vì thiếu nước tưới nên việc trồng lúa không hiệu quả. Đến năm 2010, hệ thống kênh mương thủy lợi được đầu tư xây dựng đưa nước từ hồ Ea Súp Thượng, Ea Súp Hạ về tưới cho từng chân ruộng. Nhờ đó, năng suất lúa tăng lên; mỗi năm gia đình ông Trung sản xuất được hai vụ. Từ đó, kinh tế được cải thiện, ông bắt đầu mua thêm đất trồng lúa. Đặc biệt, những năm gần đây, gia đình ông Trung đưa vào trồng giống lúa ST24, ST25 có giá bán cao hơn nên lợi nhuận từ cây lúa tăng lên. “Nhà tôi có 2 ha lúa, vụ Đông Xuân đạt năng suất 8 tấn/ha, vụ Hè Thu 6 tấn/ha, với giá bán khoảng 12.000 đồng/kg, chưa giàu nhưng cũng chẳng phải lo lắng gì. Ở đây, hầu như nhà nào cũng sống nhờ lúa, nhà ít thì  trồng 1 - 2 ha, hộ nhiều nhất đến 30 ha”, ông Trung chia sẻ.

Theo ông Trần Doãn Sáng, Phó Chủ tịch UBND xã, trên cánh đồng lúa nước hai vụ khoảng 4.500 ha ở xã biên giới Ea Bung, câu chuyện sản xuất nay đã khác. Không còn cảnh "trông trời, trông đất, trông mây", người nông dân nay làm chủ đồng ruộng nhờ hệ thống thủy lợi chủ động và mạng lưới cảnh báo sớm sâu bệnh kịp thời. Bên cạnh đó, trình độ thâm canh ngày càng nâng lên; những giống lúa chất lượng cao cùng tư duy sản xuất mới đã không ngừng đẩy hiệu quả kinh tế đi lên. Đặc biệt, trên địa bàn xã đã có hợp tác xã sản xuất lúa theo quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị sản phẩm, khẳng định hướng đi bền vững cho nông nghiệp vùng biên.

Vụ Đông Xuân 2025 - 2026 vừa qua, toàn xã Ea Bung gieo trồng 4.475 ha lúa, đạt 120,8% kế hoạch, sản lượng 35.353 tấn (đạt 122,4% kế hoạch). Vụ mùa này, bà con nông dân xuống giống 4.551 ha. Đáng chú ý, chính quyền địa phương và người dân vùng biên đã xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể, quy hoạch rõ ràng theo từng chân ruộng. Cụ thể, tại những chân ruộng có thế mạnh thâm canh và nước tưới đảm bảo, xã định hướng bà con mạnh dạn đưa các giống lúa chất lượng cao như ST24, ST25 vào canh tác. Các chân ruộng còn lại tập trung cho các giống lúa thương phẩm, lúa địa phương có khả năng thích ứng tốt như Đài Thơm 8, OM5451, OM18..., đảm bảo đạt hiệu quả kinh tế cao trên từng đơn vị canh tác. 

Để nâng cao năng suất, hiệu quả canh tác, địa phương tích cực hướng dẫn nông dân giảm lượng giống gieo sạ, xuống giống đồng loạt để chủ động áp dụng các biện pháp thâm canh và phòng trừ dịch hại. Song song đó, xã khuyến khích bà con thay các giống lúa đã thoái hóa, lẫn tạp, năng suất thấp; chủ động luân phiên các giống lúa trên cùng một chân ruộng và đẩy mạnh tỷ lệ sử dụng giống xác nhận. Đồng thời ứng dụng cơ giới hóa, tiến bộ khoa học kỹ thuật vào đồng ruộng, nổi bật là sử dụng máy cấy, máy phun thuốc bảo vệ thực vật, giúp giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí sản xuất.

Minh Chi - Vạn Tiếp