Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa tiếp các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu toàn quốc nhân Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4). Đây không chỉ là hoạt động mang ý nghĩa tôn vinh, mà còn gửi thông điệp chính trị sâu sắc về vai trò của lực lượng đặc biệt này trong sự nghiệp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ cơ sở.

Ý Đảng thấm sâu vào lòng dân

Theo quan niệm của đồng bào dân tộc thiểu số, buôn làng không có già làng như rừng không có cây cổ thụ. Trong đời sống cộng đồng của các dân tộc Êđê, M’nông, J’rai... già làng không đơn thuần là người lớn tuổi nhất. Đó là người được cả cộng đồng tin tưởng gửi gắm; người có uy tín được tích lũy từ hàng chục năm sống cùng dân, ăn cùng buôn, chia sẻ vui buồn với từng hộ gia đình; người có trí tuệ để phân xử mâu thuẫn; có đức độ để làm gương cho lớp trẻ và có uy quyền để điều phối mọi sinh hoạt quan trọng của buôn làng.

Thiết chế này được hình thành từ hàng trăm năm lịch sử và tồn tại bền vững đến ngày nay không phải vì quán tính, mà vì đáp ứng đúng nhu cầu thật sự của cộng đồng. Trong xã hội hiện đại, vai trò đó được tiếp nối và mở rộng hơn: già làng, trưởng buôn không chỉ giữ gìn luật tục mà còn là người giải thích chính sách của Đảng, Nhà nước bằng ngôn ngữ gần gũi nhất với đồng bào; không chỉ hòa giải mâu thuẫn trong buôn mà còn phát hiện và ngăn chặn kịp thời những âm mưu chia rẽ, kích động từ bên ngoài.

Người có uy tín tuyên truyền vận động người dân phát triển kinh tế.

Câu chuyện của ông Y Dhul Bkrông, người có uy tín ở buôn Ea Naih (xã Ea Knuếc) là một minh chứng. Là người gắn bó với mọi thăng trầm của buôn Ea Naih, từ những ngày chính quyền Mỹ ngụy thực hiện chính sách dồn dân, lập ấp chiến lược những năm 1960, đến thời kỳ xây dựng đời sống mới sau giải phóng. Là người vừa am hiểu chính sách của Đảng và Nhà nước, vừa gần gũi với bà con trong buôn nên ông Y Dhul Bkrông có nhiều đóng góp nổi bật trong công tác hòa giải những tranh chấp, bất đồng trong cộng đồng và vận động bà con trong buôn tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới; trở thành cầu nối quan trọng giữa người dân và chính quyền địa phương.

Tại buôn Kram (xã Ea Ktur), nữ già làng người Êđê H'Bliắk Niê là một tên tuổi được nhắc đến với sự kính trọng đặc biệt. Già làng có khả năng hòa giải mâu thuẫn gia đình, hàng xóm, tranh chấp đất đai bằng cách ngồi lại với các bên, phân tích thiệt hơn theo cả luật tục lẫn pháp luật, tìm ra giải pháp thỏa đáng ngay tại chỗ. Những năm 2004, 2008, khi những biến động do FULRO gây ra, bà H'Bliắk vận động, ổn định tình hình, hóa giải trước khi kẻ xấu kịp lợi dụng... Có thể thấy, sự sâu sát, nhạy bén ấy là kết quả từ hàng chục năm gắn bó với cộng đồng - là điều mà không một camera an ninh hay phần mềm giám sát nào có thể thay thế. Điều này khẳng định, những khoảnh khắc bình dị, len lỏi trong đời sống mới là nơi mà cuộc chiến bảo vệ nền tảng tư tưởng được quyết định ngay từ gốc.

Đây là những câu chuyện và cách làm của già làng, người có uy tín có thể dễ dàng bắt gặp trên khắp các địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Với tỉnh Đắk Lắk có hơn 40 dân tộc cùng sinh sống, vai trò này càng trở nên đặc biệt quan trọng. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.060 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, trải rộng từ các xã vùng sâu đến các địa bàn biên giới. Đây là một “mạng lưới” bảo vệ tư tưởng rộng khắp, bền bỉ và hiệu quả mà ít có cơ chế hành chính nào có thể thay thế.

Để những “cột mốc sống” mãi vững vàng

Trong công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng trên cả mặt trận thực địa lẫn không gian mạng, những già làng, trưởng buôn, người có uy tín vẫn đang ngày đêm gánh vác sứ mệnh giữ cho thôn buôn bình yên, giữ cho lòng dân trong sáng, giữ cho nền tảng tư tưởng của Đảng vững vàng từ gốc rễ.

Tuy nhiên, thực tiễn hôm nay đặt ra thách thức mới. Một người trẻ ở vùng sâu có thể tiếp cận bất kỳ nội dung nào qua điện thoại thông minh, trên Internet, mạng xã hội trước khi già làng kịp biết điều đó tồn tại. Đây là thực tế mới mà đội ngũ người có uy tín - vốn quen với không gian vật lý của thôn buôn - chưa hoàn toàn thích ứng được.

Đây cũng chính là khoảng trống cần lấp đầy bởi một thế hệ người có uy tín mới - những người trẻ, am hiểu văn hóa truyền thống, thông thạo luật tục, có khả năng phản bác thông tin trên không gian mạng. Điều quan trọng là xây dựng đội ngũ “già làng thời đại số” - không phải thay thế già làng truyền thống - mà là tiếp nối sứ mệnh của họ trong bối cảnh mới.

Thiết nghĩ, bên cạnh việc thường xuyên cung cấp thông tin chính thống cho người có uy tín để họ là nguồn tin đáng tin cậy tại cơ sở, có đủ tư liệu để bác bỏ tin giả, tin xấu độc khi cần, cần chú trọng tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc trên không gian mạng cho lực lượng này. Đặc biệt cần có cơ chế phát hiện, bồi dưỡng thế hệ người có uy tín kế cận đủ năng lực và uy tín. Như vậy sẽ loại bỏ ngay kẻ xấu luôn rắp tâm lấp khoảng trống bằng những “người đại diện” giả mạo của chúng.

Minh Khuê