Trong Chỉ thị 09 về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện vừa ban hành, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học (E10) và rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học trong tháng 4/2026 nhằm góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Quyết định đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 từ mốc dự kiến tháng 6/2026 lên ngay trong tháng 4/2026 không đơn thuần là sự điều chỉnh về thời gian thực hiện một chính sách. Đây là phản ứng kịp thời trước những biến động ngày càng khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời thể hiện rõ yêu cầu cấp thiết trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh mới.

Hiện nay, an ninh năng lượng không còn là câu chuyện dài hạn mà đã trở thành áp lực hiện hữu. Những biến động địa chính trị, xung đột khu vực, cùng với sự phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu khiến nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đứng trước nguy cơ bị động về nguồn cung. Thực tế thời gian qua cho thấy, chỉ cần giá dầu thế giới biến động mạnh, thị trường trong nước lập tức chịu tác động, buộc cơ quan điều hành phải liên tục can thiệp bằng các công cụ như Quỹ bình ổn để giảm “sốc” cho người tiêu dùng. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc dư địa điều hành ngày càng thu hẹp.

Việc đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng sinh học góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Trong bối cảnh ấy, việc đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng E10 là một lựa chọn hợp lý. Với thành phần 10% ethanol - loại nhiên liệu có thể sản xuất trong nước từ các nguyên liệu nông nghiệp như sắn, mía, việc sử dụng xăng E10 giúp giảm phụ thuộc vào xăng khoáng nhập khẩu. Nếu đạt được mục tiêu giảm khoảng 10% lượng tiêu thụ xăng truyền thống, đây sẽ là một bước tiến đáng kể trong việc tăng tính tự chủ của nền kinh tế, đặc biệt trong những thời điểm thị trường thế giới biến động bất lợi.

Không chỉ dừng ở câu chuyện nguồn cung, E10 còn mở ra một hướng đi mang tính “kép”: vừa bảo đảm năng lượng, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế trong nước. Khi nhu cầu ethanol tăng lên, chuỗi giá trị nông nghiệp từ trồng trọt đến chế biến sẽ được kích hoạt, tạo thêm đầu ra ổn định cho nông sản và góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Đây là lợi ích mà xăng khoáng nhập khẩu không thể mang lại.

Từ góc độ điều hành, việc “đi sớm” hơn hai tháng so với lộ trình cũng cho thấy sự chủ động của Chính phủ trong việc ứng phó với rủi ro. Trong điều kiện bình thường, một lộ trình kéo dài có thể phù hợp để các bên chuẩn bị. Nhưng khi bối cảnh thay đổi nhanh, sự chậm trễ đôi khi lại trở thành rủi ro. Đẩy nhanh lộ trình, vì thế, không phải là nóng vội, mà là cách để giảm thiểu những cú sốc có thể xảy ra với thị trường năng lượng trong tương lai gần.

Tuy nhiên, đẩy nhanh lộ trình không có nghĩa là bỏ qua các điều kiện thực thi. Chính sách chỉ hiệu quả khi được chuẩn bị đồng bộ từ nguồn cung, hệ thống phân phối đến tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm chất lượng và an toàn. Cùng với đó, việc củng cố niềm tin người tiêu dùng là yếu tố then chốt để xóa bỏ tâm lý e ngại khi sử dụng. Đồng thời cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, tham gia vào quá trình chuyển đổi.

Đặt trong tổng thể chiến lược năng lượng quốc gia, E10 không phải là giải pháp duy nhất, nhưng là một bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn và bền vững hơn. Việc triển khai sớm không chỉ mang ý nghĩa trước mắt về giảm áp lực nguồn cung, mà còn tạo nền tảng cho những bước chuyển lớn hơn trong tương lai.

Có thể nói, trong bối cảnh hiện nay, đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng E10 là quyết định cần thiết và có cơ sở. Nhưng để quyết định ấy phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là “nhanh”, mà còn phải “chắc”. Khi sự chuẩn bị được thực hiện đầy đủ, khi thị trường và người tiêu dùng được đồng hành, E10 sẽ không chỉ là một giải pháp tình thế, mà có thể trở thành một trụ cột trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia - mục tiêu đang ngày càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Việt An