Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới liên tục biến động, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững đang đặt ra những đòi hỏi mới đối với mỗi quốc gia, mỗi địa phương. Kết luận số 14-KL/TW, Bộ Chính trị đã nhấn mạnh việc “khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng” như một giải pháp quan trọng nhằm ổn định nguồn cung, giảm áp lực giá, đồng thời tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Từ định hướng này, việc thay đổi thói quen tiêu dùng không còn là câu chuyện mang tính cá nhân mà đã trở thành một nhiệm vụ chung, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và mỗi người dân.

Thay đổi thói quen tiêu dùng

Theo tinh thần cốt lõi của Kết luận 14, trong bối cảnh thị trường nguyên, nhiên liệu thế giới liên tục biến động nhanh, khó dự báo, việc khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng trở thành một giải pháp kinh tế có ý nghĩa điều tiết vĩ mô. Ở đó, mỗi hành vi tiêu dùng hợp lý của người dân và doanh nghiệp sẽ góp phần làm dịu áp lực cung - cầu, hạn chế biến động giá. Tuy nhiên, việc giữ ổn định nguồn cung trong nước không chỉ nhờ vào nỗ lực của các cơ quan quản lý nhà nước, mà còn cần có sự tham gia của người dân và doanh nghiệp. Chính vì vậy, việc điều chỉnh hành vi tiêu dùng theo hướng tiết kiệm, hợp lý không chỉ giúp giảm áp lực cho thị trường mà còn góp phần ổn định nền kinh tế vĩ mô.

Theo ông Nguyễn Hải Triều, Phó Giám đốc Sở Công Thương, trước diễn biến phức tạp của thị trường xăng dầu, sở đã yêu cầu các địa phương theo dõi sát tình hình, chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, vi phạm quy định kinh doanh xăng dầu.

Việc điều chỉnh hành vi tiêu dùng theo hướng tiết kiệm, hợp lý không chỉ giúp giảm áp lực cho thị trường mà còn góp phần ổn định nền kinh tế.

“Đồng thời, chúng tôi đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân thay đổi thói quen tiêu dùng, ưu tiên sử dụng nhiên liệu sinh học, các thiết bị tiết kiệm năng lượng; qua đó góp phần giảm áp lực lên thị trường và bảo đảm an ninh năng lượng”, ông Triều nhấn mạnh.

Thực tế tại Đắk Lắk cho thấy, trước tác động của giá xăng dầu, nhiều hộ gia đình đã chủ động điều chỉnh thói quen chi tiêu. Chị Đặng Thị Sen (phường Buôn Ma Thuột) chia sẻ: "Xăng dầu tăng giá đã tác động đến hầu hết các loại hàng hóa trên thị trường. Trước áp lực này, gia đình tôi bắt đầu áp dụng nguyên tắc “mua đủ thay vì mua dư”, ưu tiên hàng hóa địa phương, mùa nào thức nấy. Tôi cũng hạn chế mua sắm theo cảm hứng, tận dụng triệt để hơn các đồ dùng trong nhà và hạn chế đồ nhựa dùng một lần để giúp giảm chi phí phát sinh...".

Xu hướng tiêu dùng xanh còn lan tỏa tại nhiều gia đình bằng việc chuyển đổi phương tiện đi lại để giảm chi phí sinh hoạt và bảo vệ môi trường. Anh Trần Quốc Hoàn (phường Tuy Hòa) cho biết: “Trước đây mỗi tháng tôi tốn không dưới 5 triệu đồng cho việc đổ xăng xe đi lại. Từ khi chuyển sang ô tô điện, chi phí sạc điện mỗi tháng chỉ bằng khoảng 1/10 so với tiền xăng trước đây”.

Có thể thấy, từ những thay đổi nhỏ trong mỗi gia đình, thói quen tiêu dùng xanh đang dần hình thành, tạo nền tảng cho những chuyển biến lớn hơn trong toàn xã hội.

Giao thông xanh - xu hướng tất yếu

Song hành với tiêu dùng xanh, giao thông xanh cũng đang dần trở thành xu hướng tất yếu. Đây là một trong những nội dung trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Theo Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu đặt ra là phát triển hệ thống giao thông xanh, từng bước chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải.

Người dân đang có xu hướng chuyển sang đi xe điện, xe sử dụng nhiên liệu xanh để tiết kiệm chi phí.

Tại Đắk Lắk, việc hiện thực hóa mục tiêu này đang được triển khai từng bước. Ông Lê Đình Minh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: “Tỉnh đang đẩy mạnh phát triển vận tải hành khách công cộng, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh. Đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm phương tiện cá nhân, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường”.

Theo Sở Xây dựng, hiện toàn tỉnh có 15 tuyến xe buýt đang khai thác trên tổng số 44 tuyến theo quy hoạch. Tỉnh cũng đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư trong hoạt động này. Trong năm 2026, tuyến xe buýt số 31 (Buôn Ma Thuột - M’Đrắk) sẽ được đưa vào hoạt động. Điều đặc biệt là tuyến này sẽ hoàn toàn sử dụng phương tiện chạy bằng điện, đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyển đổi xanh.

Trong bối cảnh xăng, dầu tăng giá, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn cũng đã chủ động chuyển đổi phương tiện theo hướng thân thiện môi trường. Ông Trần Lưu Văn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Let’s Go An Bình cho biết chi phí nhiên liệu của taxi xăng chiếm khoảng 25%, trong khi taxi điện chỉ khoảng 10% chi phí đầu vào. Do đó, khi giá xăng, dầu biến động, xe điện có lợi thế rất lớn.

"Hiện chúng tôi đã phát triển hơn 1.000 xe taxi điện tại Đắk Lắk và một số tỉnh, bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. So với các doanh nghiệp kinh doanh taxi chạy bằng xăng, chúng tôi không bị áp lực, không tăng giá cước mỗi khi có sự điều chỉnh giá xăng, dầu. Nhờ đó, giá cước được ổn định và thống nhất; khách hàng cũng yên tâm hơn", ông Văn nói.

Dù xu hướng đã rõ ràng, song thực tế cho thấy việc thay đổi thói quen tiêu dùng và đi lại của người dân vẫn còn không ít rào cản. Tại Đắk Lắk, phương tiện cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn do tính linh hoạt, phù hợp với điều kiện địa hình và thói quen sinh hoạt. Trong khi hệ thống giao thông công cộng chưa thực sự phát triển, chưa đáp ứng tốt nhu cầu đi lại, khiến người dân chưa mặn mà chuyển đổi. Hạ tầng phục vụ phương tiện điện như trạm sạc, dịch vụ hỗ trợ cũng đang trong quá trình hoàn thiện.

“Chuyển đổi sang giao thông xanh không thể diễn ra trong ngày một ngày hai, đây là quá trình mang tính lâu dài. Điều quan trọng là phải từng bước thay đổi nhận thức, tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tham gia”, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Lê Đình Minh cho biết thêm.

Phương tiện giao thông công cộng là giải pháp được lựa chọn để tiết kiệm chi phí đi lại khi giá xăng, dầu tăng.

Để thúc đẩy quá trình này, ngoài chính sách hỗ trợ, Sở Xây dựng sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích của giao thông xanh, sử dụng nhiên liệu sạch. Đồng thời phát triển đồng bộ hạ tầng, hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư.

Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu về an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường ngày càng cấp thiết, việc hình thành lối sống xanh, tiêu dùng xanh và giao thông xanh chính là “chìa khóa” để Đắk Lắk nói riêng, cả nước nói chung phát triển bền vững. Mục tiêu đến năm 2050, 100% phương tiện giao thông cơ giới đường bộ chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh là thách thức lớn, nhưng hoàn toàn khả thi nếu có sự chung tay của toàn xã hội. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt mà Kết luận số 14-KL/TW đã đặt ra.

(Còn nữa)

Kỳ 3: Doanh nghiệp vượt khó, giữ nhịp tăng trưởng

 Tuyết Hương - Khang Anh- Ngô Xuân