Tại Trường THPT Trần Quốc Tuấn (xã Phú Hòa 1), hình ảnh thầy giáo thể dục Phạm Phóng Viên với chiếc còi trên sân tập đã quá quen thuộc với nhiều thế hệ học sinh. Thế nhưng, ít ai ngờ rằng, đằng sau bộ đồ thể thao năng động ấy lại là một “kiến trúc sư” thầm lặng, dẫn dắt học trò chinh phục những đỉnh cao công nghệ từ robot đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong suy nghĩ của nhiều người, nghiên cứu khoa học kỹ thuật vốn là “lãnh địa” của những giáo viên dạy Toán, Lý hay Tin học. Thế nhưng, thầy Phạm Phóng Viên đã chứng minh rằng: Sáng tạo không có giới hạn bộ môn, chỉ cần một trái tim đủ nhiệt huyết.

Không có phòng thí nghiệm tiện nghi, “xưởng sáng tạo” của thầy trò đôi khi chỉ là một góc lớp học mượn tạm hoặc khoảng sân trường đầy nắng. Ở đó, những linh kiện điện tử nằm xen lẫn giữa những quả bóng, những bộ giáo án thể chất. Ở đó, những khái niệm khô khan về lập trình, cảm biến hay thuật toán AI được thầy Viên hướng dẫn để học sinh cụ thể hóa bằng những giải pháp thiết thực, hữu ích cho cuộc sống.

Thầy Viên chia sẻ: “Tôi không chỉ muốn các em có một cơ thể khỏe mạnh mà còn phải có một trí tuệ sắc sảo để giải quyết những bài toán khó của cuộc sống ngay tại quê hương mình”.

Thầy giáo Phạm Phóng Viên.

Dưới sự dẫn dắt của thầy Viên, học sinh Trường THPT Trần Quốc Tuấn đã liên tiếp gặt hái nhiều giải thưởng tại các cuộc thi sáng tạo cấp tỉnh và quốc gia. Điển hình như năm học 2023 - 2024, mô hình Robot AI FBM (dành cho người khuyết tật mất khả năng nói, nhìn) đã giúp thầy Viên và học trò lần lượt giành giải Nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật do Sở GD-ĐT Phú Yên tổ chức và giải Ba cuộc thi do Bộ GD-ĐT tổ chức. Đồng thời, mô hình này cũng đoạt giải Ba Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc.

Tiếp đó, năm học 2024 - 2025, mô hình Bàn học tích hợp AI hỗ trợ học sinh đã giúp thầy và trò giành giải Nhất; mô hình Căn phòng thông minh phục vụ người khuyết tật vận động đoạt giải Nhì tại Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Đắk Lắk lần thứ 10 - khu vực phía Đông.

Em Nguyễn Long Nhật (lớp 12A2), trưởng nhóm tác giả mô hình Bàn học tích hợp AI hỗ trợ học sinh, hào hứng kể: “Lúc đầu nghe nói đến làm Robot hay AI, em run lắm, nghĩ mình là học sinh trường làng, điều kiện đâu bằng các bạn ở phố. Nhưng thầy Viên nói một câu làm em nhớ mãi: “Sáng tạo không phân biệt hộ khẩu. Các em cứ thử đi, hỏng thì sửa, sai thì thầy cùng chịu”. Chính sự "máu lửa" của thầy đã truyền cho chúng em sự tự tin, không ngại thất bại khi bước vào những cuộc thi sáng tạo”.

Còn em Lê Hoàng Anh, thành viên nhóm phát triển mô hình Căn phòng thông minh phục vụ người khuyết tật vận động, xúc động: “Có những hôm hai thầy trò tranh luận về một cảm biến đến quên cả ăn trưa. Thầy không dạy theo kiểu áp đặt kiến thức khô khan, thầy khơi gợi để chúng em tự tìm giải pháp. Thầy dạy chúng em cách quan sát người khuyết tật để tạo ra những sản phẩm phục vụ cộng đồng”.

Thầy giáo Phạm Phóng Viên cùng học sinh nghiên cứu chế tạo rô bốt.

Với thầy Viên, thành công và điều quý giá không chỉ là những tấm bằng khen mà chính là khả năng thay đổi nhận thức của học trò. Từ những đứa trẻ vùng quê vốn e dè, nay các em đã biết cách quan sát vấn đề, làm việc nhóm và kiên trì đối mặt với thất bại.

Thầy Lê Văn Nho, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Trần Quốc Tuấn nhận xét : “Vừa là Bí thư Đoàn trường, vừa dạy Thể dục, nhưng thầy Viên đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và sức sáng tạo hiếm có. Những kết quả đạt được đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, khơi dậy niềm say mê khoa học cho toàn thể học sinh trong trường”.

Văn Tài - Hà Thế