Vụ thu hoạch tiêu trên địa bàn tỉnh đang bước vào giai đoạn cao điểm. Tranh thủ thời tiết khô ráo, bà con tập trung hái quả, phơi sấy để kịp cung ứng ra thị trường.

Tuy nhiên, tình trạng khan hiếm nhân công đang là nỗi lo lớn bởi nếu không thu hoạch kịp thời, tiêu sẽ chín rụng làm giảm năng suất, chưa kể việc kéo dài thời gian nuôi quả trong điều kiện nắng nóng còn khiến cây dễ suy kiệt, ảnh hưởng đến năng suất vụ sau.

Mờ sáng tại ngã ba Cây Gòn (Quốc lộ 27, xã Ea Ktur) - nơi được xem là điểm tập kết của lao động địa phương, nhiều chủ vườn đã túc trực sẵn để "săn" nhân công hái tiêu. Cứ thấy bóng ai khoác bộ đồ lao động, họ lại vội vã tiếp cận, săn đón. Thế nhưng, đáp lại sự sốt sắng ấy, hầu hết là những cái lắc đầu.

Nhiều lao động cho biết họ đã có mối đặt trước, chỉ nán lại ngã ba để chờ bạn làm cùng hoặc chủ vườn ra đón vào rẫy. Đợi đến mòn mỏi mà vẫn không tìm được ai, không ít chủ vườn đành ngậm ngùi xin số điện thoại, dặn dò vội vã: "Khi nào rảnh nhớ gọi cô, chú nhé!", rồi thất vọng quay xe ra về.

Người lao động tập trung tại ngã ba Cây Gòn (xã Ea Ktur) để đi hái tiêu thuê.

Gia đình bà Lê Thị Loan (xã Dray Bhăng) có 5 sào hồ tiêu đang chín rộ, nhiều trụ đã bắt đầu rụng trái. Những ngày qua, bà đều dậy sớm, tất tả ra ngã ba Cây Gòn tìm người hái nhưng vẫn chưa thuê được ai. Vẻ mặt đầy âu lo, bà chia sẻ: "Nhân công năm nay khan hiếm quá, tôi chực chờ ở đây hai ngày vẫn không tìm được người. Nếu không thu hoạch kịp, tiêu sẽ rụng hoặc khô hạt ngay trên cành, coi như công sức cả năm đổ sông đổ biển".

Gia đình anh Lê Văn Giang (xã Cư M’gar) cũng đang đứng ngồi không yên với hơn 400 trụ tiêu đã đến độ chín rộ. Theo tính toán, anh cần ít nhất 5 đến 7 nhân công thu hái liên tục trong khoảng 10 - 15 ngày. Tuy nhiên, do không thể thuê được người, những ngày qua, mọi công việc trong vườn đều đổ dồn lên vai các thành viên trong gia đình.

Anh Giang than thở: "Năm ngoái, tiền công hái tiêu dao động từ 200 - 300 nghìn đồng/ngày. Năm nay, dù chấp nhận trả từ 350 - 500 nghìn đồng/người/ngày nhưng vẫn không tìm ra người để thuê. Trước mắt, tôi đành ráng hái tỉa những cây chín rộ để hạn chế rụng. Đợi vài ngày tới, khi các vườn khác vãn việc, tôi mới hy vọng chạy kiếm được người hái".

May mắn hơn, sau nhiều ngày "đỏ mắt" tìm kiếm, gia đình bà Đặng Thị Ngân (ở xã Dray Bhăng) đã thuê được 6 nhân công đến từ xã Liên Sơn Lắk, phần nào giải tỏa được áp lực thu hoạch cho gia đình.

“Do khan hiếm nhân công nên chúng tôi phải thuê những người lớn tuổi thu hoạch hồ tiêu. Năm nay, giá thuê nhân công tăng hơn năm ngoái nhưng tìm mãi mới có người nhận hái, đành chấp nhận trả công cao để nhanh chóng thu hoạch”, bà Ngân chia sẻ.

Nghề hái tiêu phải leo trèo trên cao, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy rình rập nên kén người thu hái.

Ông Y Ngơn Niê, Chủ tịch UBND xã Ea Ktur cho biết, địa phương có 1.283 ha hồ tiêu đang cho thu hoạch với năng suất bình quân khoảng 3 tấn/ha. Do đặc thù hồ tiêu thường chín đồng loạt nên tình trạng khan hiếm nhân công là khó tránh khỏi. Dù chính quyền xã đã chủ động lập danh sách, thông báo địa chỉ các chủ vườn cần người để bà con kết nối nhưng "cung vẫn không đủ cầu".

Từ thực tế cho thấy, nguyên nhân cốt lõi khiến nhân công hái tiêu trở nên khan hiếm là do sự chuyển dịch cơ cấu lao động. Lực lượng lao động trẻ tại địa phương phần lớn đã chuyển sang làm việc tại các nhà máy, khu công nghiệp nhằm tìm kiếm thu nhập ổn định hơn.

Bên cạnh đó, tính chất nặng nhọc và rủi ro cao cũng là rào cản khiến nhân công "quay lưng" với việc thu hái hồ tiêu. Nghề thu hái hồ tiêu tiềm ẩn nhiều nguy hiểm khi người lao động phải thường xuyên làm việc trên cao, đối mặt với tiết trời nắng gắt và những luồng gió lốc bất ngờ, chỉ một chút thiếu cẩn thận là có thể dẫn đến những tai nạn đáng tiếc.

Thực tế những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận không ít trường hợp bị ngã, té thang dẫn đến chấn thương nặng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Thế Hùng