Tháng Ba về trên cao nguyên Đắk Lắk mang theo nắng vàng và sắc trắng tinh khôi của hoa cà phê. Đây cũng là lúc các buôn làng Êđê bước vào mùa lễ hội lớn nhất trong năm.

Sau những tháng ngày lao động vất vả, khi lúa đã đầy kho, bà con tổ chức các nghi lễ tạ ơn thần linh và cầu mong mưa thuận gió hòa. Trong không gian linh thiêng ấy, cồng chiêng trở thành "linh hồn", sợi dây thiêng liêng kết nối cộng đồng với thần linh.

Buôn làng vang tiếng chiêng ngân

Trải qua bao thăng trầm, bà con buôn Hra Ea Tlă (xã Dray Bhăng) vẫn trân trọng gìn giữ lễ cúng bến nước - một nét đẹp tâm linh đặc sắc được trao truyền vẹn nguyên qua nhiều thế hệ. Trong suốt nghi lễ, nhịp chiêng giữ vai trò dẫn dắt, ngân vang từ nhà văn hóa cộng đồng ra đến bến nước như lời mời gọi thần linh chứng giám lòng thành của dân làng.

Bên dòng nước trong, thầy cúng thực hiện nghi thức dâng lễ, đọc lời khấn gửi đến thần nước (Yang Ea). Khi nghi lễ kết thúc, nước thiêng từ bến nước được mang về hòa vào các ché rượu cần để bà con cùng chung vui trong không khí ấm áp, nơi nhịp chiêng ngân dài như lời chúc phúc cho một năm mới bình an, no đủ.

Các nghệ nhân đánh chiêng trong lễ cúng bến nước của người Êđê tại xã Dray Bhăng. Ảnh: Hồng Chuyên

Không chỉ vang vọng trong các nghi lễ truyền thống, tiếng cồng chiêng hôm nay đã hòa nhịp đầy sức sống vào dòng chảy của đời sống đương đại. Hòa trong không khí tháng Ba lịch sử, âm hưởng đại ngàn lại vang vọng khắp các sự kiện chính trị, văn hóa trọng đại của tỉnh. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Buôn Ma Thuột - Khúc tráng ca tự hào" kỷ niệm 51 năm Chiến thắng Buôn Ma Thuột (10/3/1975 - 10/3/2026).

Ngay từ phút mở màn, nhịp chiêng hòa quyện cùng tiếng trống trận đã tái hiện khí thế hào hùng của mùa xuân năm ấy. Qua những hoạt cảnh dàn dựng công phu, tiếng chiêng dồn dập kết hợp cùng vũ đạo mạnh mẽ đã khắc họa sinh động hình ảnh quân dân Tây Nguyên quật khởi, tạo nên bước ngoặt lịch sử cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nối dài nhịp chiêng

Để những thanh âm cồng chiêng tiếp tục vang lên trong đời sống hôm nay, phía sau mỗi nhịp chiêng là sự gìn giữ bền bỉ của những “người giữ lửa” ở các buôn làng. Điển hình là đội chiêng buôn Tơng Ju (xã Ea Kao) được thành lập từ năm 2021 dưới sự dẫn dắt, quản lý của nghệ nhân H’Yam Bkrông. Với 20 thành viên thuộc thế hệ Gen Z, đội chiêng đã khéo léo kết hợp giữa âm sắc mạnh mẽ, rắn rỏi của nhịp chiêng đồng do các chàng trai đảm nhiệm và điệu múa xoang uyển chuyển của những thiếu nữ.

Nghệ nhân H’Yam Bkrông cho biết: “Buôn làng làm du lịch cộng đồng nên cồng chiêng trở thành một phần không thể thiếu trong việc giới thiệu văn hóa Êđê đến du khách. Tôi đứng ra kết nối, sắp xếp để đội chiêng tham gia biểu diễn khi có đoàn khách đến tham quan. Qua những hoạt động đó, các em vừa có thu nhập, vừa thêm gắn bó và tự hào về văn hóa của dân tộc mình”.

Nhịp chiêng rộn ràng trong nghi thức đón tiếp khách quý tại Ngày thơ Việt Nam được tổ chức tại Di tích lịch sử quốc gia Đình Lạc Giao.

Nhờ sự kết nối đó, đội chiêng buôn Tơng Ju đã mang âm vang đại ngàn đến nhiều vùng miền. Từ chương trình kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Hà Nội (2/9/2025) đến những buổi giao lưu văn hóa bên Tháp Nhạn cổ kính ở phường Tuy Hòa, mỗi lần biểu diễn đều là dịp giới thiệu bản sắc Tây Nguyên đến đông đảo công chúng.

Không chỉ ở buôn Tơng Ju, phong trào thành lập đội chiêng trẻ đang lan rộng ở nhiều buôn làng trong tỉnh.Tại các xã Cư Pơng, Krông Búk, Krông Ana... nhiều đội chiêng vẫn miệt mài tập luyện hằng ngày, góp phần gìn giữ và lan tỏa không gian văn hóa cồng chiêng trong đời sống cộng đồng.

Việc duy trì các đội chiêng trẻ không chỉ dừng lại ở mục đích biểu diễn hay phục vụ lễ hội, mà chính là nhịp cầu nối dài di sản giữa các thế hệ. Dưới sự chỉ dạy tận tâm của những nghệ nhân đi trước, lớp trẻ dần thấu hiểu rằng: mỗi chiếc chiêng không đơn thuần là nhạc cụ, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, gửi gắm tín ngưỡng và chở che cả pho sử sống của cộng đồng

Từ những buôn làng bình dị đến các sự kiện văn hóa lớn, giai điệu cồng chiêng vẫn bền bỉ vang lên. Khi những bàn tay trẻ cất lên những nhịp điệu quen thuộc cũng là lúc mạch nguồn văn hóa được gìn giữ và tiếp nối. Trong dòng chảy đó, bản sắc văn hóa Tây Nguyên vẫn ngân vang qua từng mùa lễ hội, hòa cùng nhịp sống hôm nay của các buôn làng trên cao nguyên.

Như Quỳnh