Khi đất liền rộn ràng sắc xuân, khi những chuyến xe bắt đầu ngược xuôi chở người con xa xứ về lại vòng tay gia đình, thì giữa trùng khơi, những con tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân Đắk Lắk vẫn đang bền bỉ bám biển. Với họ, Tết là thời khắc mở ra mùa biển lớn nhất trong năm - mùa cá tháng Giêng với hy vọng một năm mới bình yên, biển thuận, cá đầy.
Giữa trùng khơi, nơi không có sắc đào, mai, Tết hiện diện qua những mẻ lưới nặng cá, những bữa cơm đầu năm trên boong tàu và những câu chuyện nghề được kể lại trong ánh đèn vàng giữa sóng gió.
Hải trình đầu xuân
Năm nào cũng vậy, kể từ 20 - 25 tháng Chạp, các cảng cá Đông Tác, Phú Lạc, Tiên Châu… luôn rộn rã tiếng cười nói, chuyển hàng. Nhưng không phải ngư dân về bờ đón Tết, mà họ đang tất bật cho chuyến ra khơi đầu năm, mở biển đón vụ cá xuân - một trong những mùa đánh bắt lớn nhất năm.
Chúng tôi gặp ngư dân Kiều Văn Hoàng (43 tuổi, ở phường Tuy Hòa) khi anh cùng nhiều ngư dân khác đang tất bật chuẩn bị tổn cho chuyến mở biển mới. Chuyến biển này, anh và bạn thuyền sẽ đón Tết giữa trùng khơi nên hành lý các anh mang theo “xôm” hơn hẳn với vài giỏ quýt, mấy cặp bánh chưng, gói mứt gừng, hủ thịt rọng mắm, dưa món… của vợ tỉ mẩn gói ghém để đón Tết trên biển xa. “Đây là năm thứ 12 tôi đón Tết trên biển, riết cũng thành quen. Tết ở nhà được ở cạnh người thân, bạn bè sẽ vui hơn nhiều, nhưng đi biển ngày Tết cũng có cái vui của nó. Chúng tôi làm nghề, gặp lứa cá lớn là coi như đã có Tết”, anh Hoàng chia sẻ.
 |
| Ngư dân Đắk Lắk bám biển vươn khơi trong những ngày Tết. Ảnh: Vũ Huyến |
Hàng chục năm qua, những lão ngư kỳ cựu vẫn truyền tai nhau một kinh nghiệm gần như bất biến: Triều tháng Giêng chính là “triều vàng” của năm. Cá chạy nhiều, chạy đậm, đàn lớn, nhất là từ mùng 4 đến mùng 9 Tết. Bởi vậy, nhiều tàu cá đã rời bến từ ngày 20 tháng Chạp, khi trong bờ người người còn đang dọn dẹp, mua sắm Tết.
Những ngày đầu năm, biển lặng, gió êm hơn, cá bắt đầu di chuyển theo đàn. Khi cá chạy đậm, ngư dân làm việc liên tục suốt 4 - 5 ngày. Ông Nguyễn Bé, một ngư dân ở xã Tuy An Đông, cho hay: “Phải đi sớm mới kịp mùa. Chúng tôi xuất bến từ 20 tháng Chạp, đi chừng 3 ngày là tới ngư trường. Anh em sẽ câu mực, canh dòng nước chảy để dò tìm luồng cá. Thi thoảng cũng sẽ đón được cá sớm, nhưng thường bắt đầu rộ từ mùng 4 Tết. Có khi chỉ cần trúng 2 mẻ là đã đầy khoang”.
Với ngư dân, những ngày Tết, nhịp lao động càng khẩn trương. Trên boong tàu, tiếng máy nổ hòa cùng tiếng sóng và ánh đèn câu sáng rực giữa biển đêm. Những người đàn ông da sạm nắng, tay chai sần, thoăn thoắt kéo lưới, phân cá, xếp khoang. Họ làm việc trong im lặng, thỉnh thoảng gọi nhau vài câu ngắn gọn khi lưới nặng dần.
Ông Nguyễn Cu, Chủ tịch Nghiệp đoàn Nghề cá xã Tuy An Đông, cho biết: “Đánh bắt mùa Tết đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về quy luật tự nhiên. Mùa này cá thường lặn sâu dưới rạn, núp phía khuất gió và di chuyển theo dòng nước ấm. Những thuyền trưởng phải nắm chắc hướng gió, con nước trôi thì mới tính toán chính xác vị trí thả lưới”.
Vững vàng giữ biển, giữ nghề
Việc ngư dân kiên trì bám biển những ngày Tết không chỉ là lựa chọn mang tính kinh tế và sinh kế, mà đó còn là trách nhiệm giữ nghề, giữ ngư trường, góp phần khẳng định sự hiện diện bền bỉ của ngư dân Việt Nam trên vùng biển quê hương.
 |
| Tết của các ngư dân là những mẻ cá đầy khoang. |
Với ngư dân Đặng Văn Nhu (phường Phú Yên), mỗi cái tết xa nhà là một trải nghiệm không thể quên. Ông đã nhiều năm đón giao thừa trên biển, chứng kiến đủ những hiểm nguy của nghề, sóng lớn cao như mái nhà, máy tàu trục trặc giữa đêm, tai nạn khi kéo lưới hay đối mặt với sự ngang ngược của các tàu nước ngoài…, nhưng chưa bao giờ ông nghĩ đến việc bỏ biển. “Đi biển cực lắm, nhưng mình đi biển là giữ cái nghề truyền đời cha ông để lại. Mình đánh bắt đúng vùng, đúng quy định là góp phần giữ biển cho con cháu mai sau”, ông Nhu nói.
Theo Chủ tịch Nghiệp đoàn Nghề cá phường Tuy Hòa Phan Thuẩn, giữa mênh mông sóng nước, Tết của ngư dân được đánh dấu bằng những điều giản dị. Đó là lá cờ Tổ quốc mới được treo lên đỉnh cabin tàu trong ngày đầu năm, là âm thanh tiếng máy nổ hòa vào tiếng sóng tạo nên bản nhạc lao động đầu tiên của năm mới… “Tết của những ngư dân dạn dày sương gió chính là những cái Tết giữa trùng khơi, Tết của những người giữ biển”, ông Phan Thuẩn khẳng định.
Thủy Tiên
