Năm 2018, lần đầu tiên đặt chân đến nước Mỹ, nơi đầu tiên tôi muốn đến không phải là ngắm phố xá hay đi dạo những trung tâm sầm uất mà là một nơi thật đặc biệt: nghĩa trang Lake View ở Seattle, nơi có mộ phần của Lý Tiểu Long, huyền thoại võ thuật và điện ảnh khiến tuổi thơ chúng tôi say mê.

Tôi đi để tìm lại chính mình ngày xưa, cái ngày còn cởi trần chạy quanh triền đồi múa tay, múa chân cố bắt chước tiếng thét và dáng đứng của thần tượng.

Học trò đến đến thăm mộ Lý Tiểu Long. Ảnh: Internet

Tám năm trôi qua. Giờ đây tôi lại trở lại Seattle, đưa vợ, con gái và con trai 13 tuổi đi cùng. Công việc mới của tôi chỉ cách nơi Lý Tiểu Long an nghỉ chừng vài phút lái xe. Ngày nào đi ngang tôi cũng nhìn vào hai cây thông cổ thụ sừng sững trên ngọn đồi, thấy những du khách đứng lặng quanh một tấm bia mà tôi thuộc nằm lòng. Huyền thoại ấy dù nằm yên nửa thế kỷ vẫn chưa bao giờ vơi người đến thăm.

Con trai tôi chăm chú nhìn di ảnh trên bia mộ. Nó cũng mê Bruce Lee, dù tình cảm ấy không thể dữ dội như lứa 7X chúng tôi.

Thuở đó, chúng tôi lớn lên thiếu cả cơm no áo ấm chứ nói gì phim ảnh, sách báo. Một buổi đi học một buổi phụ cha mẹ chăn trâu cắt cỏ làm ruộng, giải trí xa xỉ gần như không có. Vậy nên, những buổi chiếu phim màn ảnh rộng hiếm hoi đã trở thành ký ức theo suốt cuộc đời.

Trong số ít diễn viên điện ảnh ngày ấy, hình ảnh Lý Tiểu Long là ngọn lửa không thể thay thế. Ông mang dáng dấp của người Á Đông mạnh mẽ, quyết liệt, dám sống và dám chết cho đam mê. Những cú xoay người sấm sét, ánh mắt gườm gườm, tiếng thét như mèo gào, cái quẹt tay ngang mép..., tất cả đã ngấm vào tâm hồn non nớt của lũ trẻ chúng tôi.

Biết bao người đã hì hục tự làm nhị khúc rồi tập theo từng động tác. Biết bao trai tráng mơ có "thân hình chữ V" như ông. Bruce Lee đã gieo vào một thế hệ niềm tin rằng, nếu kiên trì rèn luyện, bất cứ ai trong chúng ta đều có thể vượt lên chính mình.

***

Lý Tiểu Long tên thật là Lý Chấn Phiên, mất năm 1973, khi mới 32 tuổi. Cái chết đột ngột của ông khiến cả thế giới sững sờ. Bom tấn "Trò chơi tử thần" phải ngưng quay vì diễn viên chính không còn. 20 năm sau, bi kịch lại đến với gia đình Lee khi con trai ông, Lý Quốc Hào ra đi ở tuổi 28 chỉ vì một tai nạn súng đạo cụ. Cha 32, con 28, định mệnh sao mà nghiệt ngã.

Giữa những mất mát dữ dội đó, Seattle lại hiện lên như một điểm tựa yên lành. Dù Bruce Lee sinh ở San Francisco, lớn lên ở Hong Kong nhưng chính Seattle mới là nơi giúp ông trở thành bản thể Bruce Lee mà thế giới kính nể. Một thanh niên gầy gò, bơ vơ bước vào thành phố ẩm mưa rồi từ đó dựng lại cuộc đời mình. Ông học triết học tại Đại học Washington. Tôi đồ rằng những trang sách triết học đã mở cho ông một cách sống và cách thể nghiệm điện ảnh khác. Sau này, khi Bruce nói đến tinh thần lấy "vô chiêu thắng hữu chiêu",  người ta chỉ nghĩ đến võ thuật nhưng thật ra đó là kết tinh của triết lý và đời sống.

Trên con phố University Way, ông mở lớp dạy võ đầu đời. Trong căn phòng nhỏ ẩm mùi mưa ấy ông bắt đầu hình thành hệ thống Jun Fan Gung Fu rồi từ đó nảy nở tinh thần Jeet Kune Do mà cả thế giới biết đến. Cũng nơi này, ông gặp Linda - cô gái Seattle với nụ cười hiền hậu đã đồng hành cùng ông suốt chặng đường gian khó. Khi không đứng trước ống kính hay trên sàn tập, Bruce Lee dành hàng giờ đọc sách giải phẫu sinh học dinh dưỡng rồi tự biến cơ thể mình thành phòng thí nghiệm. Nhiều bài tập mà giới tập gym ngày nay xem là mới, thực ra ông đã làm từ nửa thế kỷ trước.

Khi ông mất, Seattle lại đón ông về. Không phải đưa ông về một cách bắt buộc mà là đưa ông trở lại nơi từng chở che ông. Ở đây, ông có bạn bè, có học trò, có người vợ hiểu rõ từng nhịp trong trái tim ông và cũng chính Linda đã quyết định rằng nơi bình yên nhất với Bruce chính là Seattle. Nơi ông từng chạy bộ mỗi sáng trên những con dốc mờ sương của Capitol Hill, nơi mỗi hơi thở như hòa vào trời lạnh trở thành một phần lò rèn vô hình đã rèn giũa nên bản lĩnh và tâm hồn ông.

Seattle giữ Bruce Lee không phải vì ông là huyền thoại mà vì thành phố này đã từng giữ một chàng trai trẻ ôm giấc mơ lớn hơn chính mình.

Hữu Quý