Việc Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ chính thức có hiệu lực không chỉ tạo ra một khuôn khổ pháp lý mới, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về tổ chức trong thực tiễn.

Với các địa phương, đây vừa là cơ hội để tạo đột phá tăng trưởng, vừa là phép thử về năng lực biến chính sách thành hành động cụ thể.

Không thể tăng trưởng theo cách cũ

Trong bối cảnh các dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp, mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao, đặc biệt là tăng trưởng hai con số, không thể tiếp tục dựa vào những động lực cũ. Chuyển giao công nghệ vì thế không còn là một lựa chọn mang tính bổ trợ, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết.

Nếu không ứng dụng công nghệ, năng suất lao động khó có thể cải thiện, chất lượng sản phẩm khó nâng cao và năng lực cạnh tranh sẽ tiếp tục bị hạn chế. Đây chính là điểm nghẽn mà không ít địa phương đang phải đối mặt trong quá trình phát triển.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn còn khá lớn. Không ít nơi đã nhìn nhận rõ vai trò của khoa học - công nghệ, nhưng việc cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và giải pháp triển khai vẫn còn chậm, thiếu tính đột phá.

Công nghệ sản xuất mới được đưa vào áp dụng tại Công ty Cổ phần Thành Trung.

Theo ông Trần Lưu Văn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Let's Go An Bình, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ có nhiều điểm mới phù hợp với xu hướng nhưng triển khai như thế nào để tạo hiệu quả thực chất mới là vấn đề. Nếu chỉ dừng ở tuyên truyền mà không có giải pháp cụ thể, rất khó tạo ra chuyển biến rõ nét.

Điều này cho thấy, việc đưa luật vào cuộc sống không thể chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ. Trong hệ sinh thái chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp luôn giữ vai trò trung tâm. Nhưng để doanh nghiệp thực sự tham gia, môi trường triển khai cần đủ thuận lợi và mức độ rủi ro phải được kiểm soát.

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp vẫn còn tâm lý e ngại khi đầu tư đổi mới công nghệ. Nguyên nhân không chỉ đến từ hạn chế về vốn, mà còn từ việc thiếu thông tin, thiếu tư vấn và thiếu những cơ chế hỗ trợ cụ thể.

Ông Lê Văn Vương, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Vương Thành Công chia sẻ, hiện nay đổi mới công nghệ là xu hướng tất yếu nhưng đa số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đều là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nguồn vốn còn hạn chế. Vì vậy, nếu không có sự hỗ trợ từ các ngành chức năng, doanh nghiệp rất khó tự mình triển khai. Điều cần nhất là được kết nối, hướng dẫn và có thêm nguồn lực tài chính.

Từ chính sách đến hành động cụ thể

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, để Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ thực sự trở thành vận hội cho cộng đồng doanh nghiệp, cần chủ động thực hiện các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm xóa bỏ khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn sản xuất.

Trước hết, hiệp hội sẽ đóng vai trò "bộ lọc" và cầu nối để phổ biến ngắn gọn các chính sách ưu đãi thuế, đất đai, tín dụng cho công nghệ xanh, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn lực hỗ trợ. Đơn vị sẽ chủ động thiết lập các liên minh doanh nghiệp để dùng chung hạ tầng, chia sẻ chi phí và rủi ro khi chuyển giao các công nghệ cao có vốn đầu tư lớn. Song song đó, hiệp hội sẽ tăng cường kết nối trực tiếp với các viện, trường để đặt hàng những nghiên cứu có tính ứng dụng cao, đồng thời hỗ trợ hội viên kỹ năng định giá và thẩm định công nghệ để bảo đảm tính an toàn, hiệu quả trong giao dịch.

“Hiệp hội cam kết sẽ là tiếng nói đại diện, kịp thời phản ánh các rào cản thực tế lên cơ quan quản lý nhằm bảo đảm lộ trình đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp luôn thông thoáng và đúng tiến độ”, ông Phạm Đông Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh nhấn mạnh.

Máy móc hiện đại được một doanh nghiệp sản xuất cà phê ở Khu công nghiệp Hòa Phú áp dụng.

Để luật thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng không nằm ở việc ban hành thêm các văn bản, mà ở khả năng cụ thể hóa các quy định thành những chương trình hành động phù hợp với thực tiễn từng địa phương. Việc lựa chọn đúng lĩnh vực ưu tiên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không thể triển khai dàn trải, mà cần tập trung vào những ngành, lĩnh vực có tiềm năng tạo giá trị gia tăng cao, có khả năng lan tỏa và dẫn dắt tăng trưởng.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, trước hết, các cấp, ngành cần đẩy mạnh công tác truyền thông và tập huấn chuyên sâu để các quy định mới, đặc biệt là các ưu đãi về công nghệ xanh và công nghệ chiến lược, thực sự thấm sâu vào tư duy của cộng đồng doanh nghiệp và các nhà khoa học. Tỉnh cần áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, từ đó tạo ra môi trường an toàn và hấp dẫn để các doanh nghiệp mạnh dạn nghiên cứu, phát triển, tiếp nhận và làm chủ các công nghệ tiên tiến, công nghệ mới. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học - công nghệ.

Song song đó cần hình thành hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ một cách thực chất hơn. Sự hỗ trợ này không chỉ dừng ở chính sách, mà phải thể hiện qua các hoạt động cụ thể như tư vấn công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khoa học - công nghệ. Một yếu tố không thể tách rời là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Khi quy trình được minh bạch, thông tin được công khai và thủ tục được đơn giản hóa, môi trường đầu tư sẽ trở nên thuận lợi hơn, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới.

Trong toàn bộ quá trình này, vai trò của chính quyền địa phương mang tính quyết định. Không chỉ dừng ở việc ban hành cơ chế, chính quyền cần chủ động dẫn dắt, đồng hành và tạo niềm tin cho doanh nghiệp. Khi chính quyền thực sự đóng vai trò “bà đỡ”, quá trình chuyển giao và ứng dụng công nghệ sẽ diễn ra nhanh hơn và hiệu quả hơn. Điều đó đòi hỏi không chỉ sự quyết tâm, mà còn là tư duy đổi mới và cách làm linh hoạt. Nếu vẫn triển khai theo lối cũ, thiếu tính chủ động và sáng tạo, rất khó để tạo ra sự chuyển biến rõ rệt.

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, việc triển khai hiệu quả luật không chỉ góp phần nâng cao năng suất, mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Khi được thực hiện đúng hướng và đủ quyết liệt, chuyển giao công nghệ sẽ không chỉ là một giải pháp, mà sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng, giúp các địa phương bứt phá trong giai đoạn tới.

Như Lê