Với kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt gần 3 tỷ USD, nông nghiệp Đắk Lắk đang khẳng định vai trò trụ đỡ vững chắc của nền kinh tế.

Không chỉ dừng lại ở quy mô sản lượng, ngành nông nghiệp Đắk Lắk đang thực hiện cuộc cách mạng về chất thông qua hai trụ cột chiến lược là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa nông sản vùng cao nguyên vươn xa trên bản đồ nông sản toàn cầu.

Đòn bẩy từ chuyển đổi kép

Đắk Lắk có 1,6 triệu ha đất sản xuất, trong đó 40% là đất bazan màu mỡ đã tạo ra vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn về cây công nghiệp và cây ăn quả. Năm 2025, mặc dù thị trường thế giới có nhiều biến động nhưng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh vẫn ghi nhận con số ấn tượng trên 2,8 tỷ USD (tăng 26,1% so với năm trước).

Tuy nhiên, trước thách thức của biến đổi khí hậu và các rào cản kỹ thuật phi thuế quan ngày càng khắt khe, nông nghiệp Đắk Lắk buộc phải thay đổi tư duy quản trị theo hướng chuyển đổi số và kinh tế xanh để gia tăng giá trị bền vững, minh bạch hóa chất lượng.

Tiên phong trong xu hướng này, Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 (Simexco Daklak) đã thiết lập bản đồ nông nghiệp số ngành hàng cà phê và hồ tiêu, bao phủ dữ liệu của 50.000 nông hộ; vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc cho từng đơn hàng, cho phép khách hàng cập nhật trực tiếp thông tin minh bạch từ vườn cây…

Người dân Đắk Lắk thu hái cà phê chín để nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Tại các vùng chuyên canh cây ăn quả, mô hình nông nghiệp tuần hoàn cũng đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Điển hình như Công ty Cổ phần Banana Brothers Farm (xã Ea Riêng) với vùng nguyên liệu 700 ha chuối cấy mô đã thành công trong việc biến phụ phẩm thành tài nguyên. Bà Lê Thị Mỹ Hạnh, Tổng Giám đốc Cổ phần Banana Brothers Farm chia sẻ, việc tái sử dụng thân, lá, củ chuối và phụ phẩm buồng chuối để ủ phân vi sinh không chỉ giúp giảm chi phí phân bón, bảo vệ môi trường đất mà còn tạo ra sản phẩm sạch đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.

Đặc biệt, đối với mặt hàng cà phê, từ năm 2008 đến nay, tỉnh đã thực hiện nhiều chương trình, dự án quan trọng để thực hiện các chứng nhận quốc tế. Đặc biệt, vùng trồng của Đắk Lắk đã đạt chứng nhận sản phẩm không gây mất rừng 4C - EUDR (Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu) đầu tiên của thế giới và hiện đã số hóa 35% diện tích cà phê toàn tỉnh.

Ông Hoàng Danh Hữu, nhà sáng lập thương hiệu Miss Ede cho biết, Miss Ede hiện tập trung phát triển các dòng sản phẩm cà phê Robusta được canh tác bền vững, không xâm lấn rừng tự nhiên, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc theo quy định EUDR. Từ tháng 5/2025, Miss Ede chính thức trở thành thương hiệu thứ hai của Đắk Lắk xuất khẩu cà phê thành phẩm đóng gói hoàn chỉnh vào thị trường Hàn Quốc. Những bước tiến của Miss Ede là minh chứng rõ nét cho định hướng chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu sang xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu, có thương hiệu của ngành cà phê Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong năm 2025, ngành nông nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng khá (tăng 4,53% so với năm trước), khẳng định vai trò trụ đỡ nền kinh tế của tỉnh. Tuy có những thuận lợi và thách thức đan xen nhưng đây chính là cơ hội để thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số, không chỉ nâng cao năng lực dự báo, giám sát, quản lý rủi ro mà còn hỗ trợ minh bạch hóa chuỗi sản xuất, đáp ứng yêu cầu thị trường và hội nhập quốc tế.

Kiến tạo không gian phát triển mới

Đắk Lắk có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng an ninh, vừa có điều kiện phát triển một nền kinh tế mở, hội nhập quốc tế, kết nối hài hòa giữa đại ngàn và biển cả.

Phát biểu tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, đồng chí Nguyễn Văn Nên, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, đặt kỳ vọng: Đắk Lắk với nhiều tiềm năng, lợi thế vượt trội về kinh tế - xã hội - văn hóa sẽ trở thành hình mẫu về mô hình hợp nhất thành công, vươn lên thành một cực tăng trưởng mới của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược trên, ngành nông nghiệp Đắk Lắk phải tập trung tái cơ cấu theo hướng bền vững - sinh thái - tuần hoàn. Đồng thời, lưu ý việc hình thành tầng lớp nông dân thế hệ mới - những người năng động, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ để nâng cao hàm lượng tri thức trong từng sản phẩm nông sản; ưu tiên nguồn lực cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số, xem đây là động lực quan trọng hàng đầu trong tất cả các lĩnh vực.

Vùng nguyên liệu cà phê bền vững ở xã Cư M’gar.

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, không gian cộng hưởng giữa kinh tế rừng và kinh tế biển đã tạo ra dư địa phát triển đột phá dựa trên hai trụ cột: Kinh tế rừng gắn với thương hiệu “Cà phê Buôn Ma Thuột” tiếp tục phát triển theo hướng cà phê đặc sản, sinh thái, khẳng định vị thế “điểm đến của cà phê thế giới”; kinh tế biển gắn với thương hiệu “Tôm hùm Phú Yên”, tận dụng lợi thế bờ biển dài gần 189 km với nhiều vũng vịnh, đầm phá để phát triển thủy sản, đưa Đắk Lắk trở thành trung tâm nuôi trồng thủy sản và nghề cá tiên tiến, tiến lên quy mô công nghiệp hiện đại.

Hiện nay, tỉnh đang khẩn trương hoàn thiện quy hoạch tích hợp, đưa Đắk Lắk thành cửa ngõ chiến lược trên tuyến hành lang Đông - Tây với lợi thế vượt trội về cảng biển nước sâu và logistics. Trong không gian phát triển mới đó, nông nghiệp và du lịch sẽ được kết nối chặt chẽ, hình thành các tour du lịch sinh thái trải nghiệm “lên rừng - xuống biển” mang đậm bản sắc.

Ông Nguyễn Minh Huấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành nông nghiệp sẽ hiện thực hóa chỉ đạo của Trung ương bằng việc tái cơ cấu theo hướng nâng cao hiệu quả dựa trên công nghệ cao, chuyển đổi số và hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Tập trung phát triển kinh tế biển và du lịch thành động lực tăng trưởng. Đây là nền tảng để Đắk Lắk không chỉ bảo đảm an ninh lương thực, giảm nghèo mà còn kiến tạo những giá trị mới, đóng góp vào sự thịnh vượng chung của quốc gia trong kỷ nguyên số và xanh.

Thuận Nguyễn