Chiến thắng Buôn Ma Thuột ngày 10/3/1975 là bước ngoặt chiến lược, mở đầu cho chuỗi thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Không chỉ là thắng lợi của một trận đánh, sự kiện lịch sử này còn là đòn mở cửa chiến lược làm thay đổi cục diện chiến tranh trên toàn chiến trường miền Nam, tạo tiền đề cho chuỗi thắng lợi thần tốc dẫn tới Đại thắng mùa Xuân 1975.

Đòn “điểm huyệt” của Chiến dịch Tây Nguyên

Cuối năm 1974 - đầu năm 1975, so sánh lực lượng trên chiến trường miền Nam đã thay đổi căn bản theo hướng có lợi cho cách mạng. Qua phân tích tình hình, Bộ Chính trị nhận định thời cơ chiến lược để giải phóng miền Nam đã chín muồi. Quyết định lịch sử được đưa ra: mở cuộc tổng tiến công chiến lược, trước hết bằng Chiến dịch Tây Nguyên, với mục tiêu then chốt là Buôn Ma Thuột - trung tâm quân sự và hậu cần quan trọng của địch ở Tây Nguyên.

Mặc dù Buôn Ma Thuột giữ vị trí quan trọng trong hệ thống phòng thủ của địch nhưng do chủ quan, đối phương lại cho rằng quân ta sẽ tiến công Pleiku hoặc Kon Tum. Nắm bắt điểm yếu đó, ta tổ chức nghi binh chiến lược ở Bắc Tây Nguyên, đồng thời bí mật tập trung lực lượng, bao vây và cô lập Buôn Ma Thuột.

Cùng với các đơn vị chủ lực, lực lượng vũ trang địa phương và nhân dân các dân tộc Đắk Lắk đã tích cực phối hợp chiến đấu, đồng loạt nổi dậy phá kìm kẹp, phá ấp chiến lược và giành quyền làm chủ ở nhiều buôn làng. Sức mạnh của thế trận chiến tranh nhân dân trên địa bàn đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của trận đánh Buôn Ma Thuột và sự phát triển của Chiến dịch Tây Nguyên.

Đúng 2 giờ 3 phút ngày 10/3/1975, quân ta đồng loạt nổ súng tiến công vào các mục tiêu then chốt trong thị xã Buôn Ma Thuột như sân bay Hòa Bình, kho Mai Hắc Đế, các căn cứ quân sự và đặc biệt là Sở chỉ huy Sư đoàn 23 của quân đội Sài Gòn. Trong đó, trận đánh vào Sở chỉ huy Sư đoàn 23 được xem là đòn tiến công then chốt, làm tê liệt hệ thống chỉ huy của địch tại Buôn Ma Thuột.

Chỉ sau thời gian ngắn chiến đấu, hệ thống phòng thủ của địch tại Buôn Ma Thuột bị đánh tan. Thị xã Buôn Ma Thuột được giải phóng, gây chấn động lớn đối với chính quyền Sài Gòn. Chỉ trong 5 ngày, từ 14 đến 18/3/1975, lực lượng chủ lực của địch ở Tây Nguyên, trong đó có Sư đoàn 23 và Liên đoàn biệt động quân 21, bị tiêu diệt và làm tan rã.

Chiến thắng Buôn Ma Thuột đã làm sụp đổ hệ thống phòng thủ chiến lược của địch ở Tây Nguyên, mở ra bước ngoặt quyết định của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Sau thất bại này, chính quyền Sài Gòn buộc phải ra quyết định rút quân khỏi Tây Nguyên theo đường số 7. Cuộc rút lui hỗn loạn ấy nhanh chóng biến thành cuộc tháo chạy chiến lược, kéo theo sự tan rã dây chuyền của toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch.

Nhận định về ý nghĩa của bước ngoặt chiến lược này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “Chiến dịch Tây Nguyên mở ra thời cơ chiến lược mới, tạo điều kiện để cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 phát triển nhanh chóng, giành thắng lợi hoàn toàn".

Từ chiến thắng Buôn Ma Thuột, cục diện chiến trường miền Nam nhanh chóng chuyển sang thế tiến công chiến lược của quân và dân ta, mở ra thời cơ chiến lược mới. Chỉ trong 55 ngày đêm, từ ngày 10/3 đến ngày 30/4/1975, quân và dân ta đã thực hiện cuộc tiến công chiến lược với tốc độ thần tốc, táo bạo, bất ngờ, kết thúc bằng thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng Sài Gòn, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trung tâm Buôn Ma Thuột ngày nay đang trên đà phát triển. Ảnh: Nguyễn Quang

Tiếp nối tinh thần chiến thắng trong giai đoạn phát triển mới

Hơn nửa thế kỷ đã qua kể từ mùa Xuân lịch sử năm 1975. Từ chiến trường khốc liệt năm xưa, vùng đất Đắk Lắk hôm nay đã có nhiều đổi thay sâu sắc. Buôn Ma Thuột - nơi từng là điểm quyết chiến chiến lược trong Chiến dịch Tây Nguyên - vẫn là địa danh gắn với ký ức lịch sử và niềm tự hào của quân và dân các dân tộc trong tỉnh.

Những năm qua, diện mạo đô thị và nông thôn của tỉnh không ngừng khởi sắc; kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ; các vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn từng bước hình thành; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao.

Sau khi tỉnh Đắk Lắk hợp nhất với Phú Yên, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng theo trục kết nối chiến lược giữa Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ. Sự gắn kết giữa cao nguyên với vùng ven biển không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương mà còn mở ra động lực mới cho thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và thúc đẩy liên kết vùng.

Trong không gian phát triển mới ấy, vùng đất từng làm nên chiến thắng lịch sử Buôn Ma Thuột đang tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ khát vọng vươn lên, phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết và ý chí bứt phá để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, bản sắc. Tinh thần chiến thắng Buôn Ma Thuột sẽ tiếp tục là nguồn động lực để Đắk Lắk vững bước trên hành trình phát triển mới.

Đinh Duy Linh