Trong dòng chảy lịch sử cách mạng Việt Nam, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ngày 6/1/1946 mãi mãi là mốc son chói lọi.

Nhìn lại chặng đường 80 năm qua, từ những lá phiếu đầu tiên giữa khói lửa chiến tranh đến sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, mỗi kỳ bầu cử đều là một dấu ấn lịch sử, khẳng định bản chất Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Từ mốc son khởi đầu với lá phiếu tự do, dân chủ

Ngay từ khi chính quyền cách mạng còn non trẻ, giữa bộn bề gian khó, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một quyết định mang tính chiến lược lâu dài đối với vận mệnh dân tộc. Tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ, Người khẳng định mạnh mẽ về việc phải có một Hiến pháp dân chủ và tổ chức cuộc Tổng tuyển cử theo chế độ phổ thông đầu phiếu sớm nhất có thể.

Chỉ năm ngày sau đó, Sắc lệnh số 14 được ban hành, đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại khi xác lập quyền tuyển cử và ứng cử cho mọi công dân từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt nam nữ, tôn giáo hay thành phần xã hội. Đó không thuần túy là một quyết định hành chính, mà là quyết định trao quyền lực nhà nước cho nhân dân.

Ông Nguyễn An Vinh, nguyên Bí thư Tỉnh ủy, đại biểu HĐND tỉnh từ khóa I đến khóa V, Trưởng Đoàn ĐBQH  tỉnh Đắk Lắk khóa X xúc động khi xem lại những hình ảnh tư liệu về các nhiệm kỳ Quốc hội.

Lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam từ thân phận nô lệ thành công dân của một nước độc lập, tự do, tự mình quyết định vận mệnh lịch sử của mình, bầu ra Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với 333 đại biểu Quốc hội; đặt nền móng vững chắc cho sự ra đời và phát triển của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nhà nước bắt nguồn từ nhân dân, vì nhân dân và phục vụ nhân dân.

Trong dòng chảy vĩ đại ấy, thực hiện chủ trương của Trung ương, từ tháng 12/1945, cấp ủy Đắk Lắk và Phú Yên lúc đó đã lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt và chuẩn bị chu đáo mọi điều kiện để đồng bào các dân tộc lần đầu tiên được cầm lá phiếu thực hiện quyền công dân thiêng liêng. Cuộc bầu cử diễn ra thành công, tỉnh Đắk Lắk cũ đã bầu ra hai vị đại biểu Quốc hội đầu tiên là đồng chí Y Ngông Niê Kđăm và Y Wang Mlô Duôn Du; tỉnh Phú Yên bầu được bốn đại biểu gồm các đồng chí Huỳnh Lưu, Phạm Ngọc Quế, Trần Quỳnh và Phan Lưu Thanh. Những người con ưu tú này chính là hạt nhân đầu tiên, không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn là minh chứng cho sự gắn bó máu thịt giữa miền xuôi và miền ngược, giữa địa phương với vận mệnh chung của đất nước ngay từ những ngày đầu lập quốc.

Tiếp nối truyền thống, hoạt động của cơ quan dân cử cấp tỉnh không ngừng được củng cố và phát triển qua từng giai đoạn lịch sử. Sau khi đất nước thống nhất, HĐND tỉnh Đắk Lắk bắt đầu nhiệm kỳ đầu tiên từ năm 1976 với kỳ họp lịch sử vào tháng 3/1977. Và HĐND tỉnh Phú Yên đánh dấu mốc quan trọng với nhiệm kỳ đầu tiên (1989 - 1994) ngay sau khi tái lập tỉnh, bắt đầu bằng kỳ họp tháng 7/1989.

Sáng mãi bản lĩnh đại biểu nhân dân

Trải qua nhiều nhiệm kỳ, các thế hệ đại biểu luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, gần dân, trọng dân và lắng nghe dân, trở thành cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với cử tri.

Các đồng chí là đại biểu Quốc hội, HĐND tỉnh các thời kỳ tham quan Triển lãm chuyên đề “Đắk Lắk với Quốc hội - vững niềm tin, chung khát vọng” tại Bảo tàng Đắk Lắk.

Bản lĩnh của các đại biểu dân cử tỉnh nhà được tôi luyện qua thực tiễn và tâm huyết của những người đi trước. Là một trong những người gắn bó với diễn đàn của cử tri địa phương qua nhiều thời kỳ, ông Nguyễn An Vinh, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, từng là đại biểu HĐND tỉnh từ khóa I đến khóa V và là Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk khóa X chia sẻ: “Chúng tôi luôn tâm niệm rằng sức mạnh của chính quyền phải bắt nguồn từ sự đồng thuận của nhân dân. Những ngày đầu kiến thiết tỉnh nhà sau chiến tranh gian khó trăm bề, nếu đại biểu không sâu sát cơ sở, không nghe dân nói và nói dân hiểu thì không thể đưa ra được những quyết sách đúng đắn để khôi phục kinh tế và ổn định đời sống buôn làng”. Với ông, vai trò đại biểu không chỉ là danh dự mà là trách nhiệm nặng nề trước niềm tin của đồng bào, đòi hỏi người đại biểu phải luôn giữ vững bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức.

Cùng chung quan điểm, ông Lê Văn Hữu, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Yên khóa X nhấn mạnh tính kế thừa và phát huy truyền thống dân chủ qua từng nhiệm kỳ lịch sử.

Ông khẳng định, chính sự hội tụ của trí tuệ, bản lĩnh và mối liên hệ mật thiết với nhân dân đã trở thành “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt, giúp cơ quan dân cử hoàn thành xuất sắc sứ mệnh cao cả trong mọi giai đoạn cách mạng. Với ông, mỗi dòng trong nghị quyết hay mỗi con số được đưa ra tại nghị trường đều là kết quả của sự chắt lọc từ tâm huyết và kỳ vọng gửi gắm của cử tri, là đòn bẩy quan trọng để hiện thực hóa ý chí của nhân dân thành những chính sách phát triển bền vững.

Nhìn nhận về sự phát triển vượt bậc của hệ thống dân cử trong suốt 80 năm qua, ông Y Khút Niê, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk khóa XIII, XIV đánh giá cao sự điều hành ngày càng đổi mới, khoa học và hiệu quả của Quốc hội và HĐND các cấp.

Ông cũng cho rằng, trước yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, đòi hỏi người đại biểu phải có tầm nhìn chiến lược hơn để hoạch định chính sách phù hợp với đặc thù của tỉnh sau khi sáp nhập; phải đảm bảo tinh thần khách quan, công bằng trong việc phân bổ nguồn lực giữa các khu vực trong tỉnh, làm sao để sự phát triển kinh tế - xã hội diễn ra đồng đều, không để vùng nào bị tụt hậu và không ai bị để lại phía sau.

Hành trình 80 năm từ mùa Xuân 1946 đến nay là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của tinh thần dân chủ, của ý Đảng hòa quyện cùng lòng dân. Tiếp nối trang sử tự hào, những lá phiếu hôm nay mang theo khát vọng về xây dựng chính quyền liêm chính, kiến tạo, hành động, vì nhân dân phục vụ; vững bước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Lan Anh