Chiều 9/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, tại phiên thảo luận tổ về tình hình kinh tế - xã hội và đầu tư công trung hạn, các đại biểu thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đã có nhiều kiến nghị quan trọng, tập trung vào việc đầu tư hạ tầng giao thông trọng điểm, tháo gỡ vướng mắc về thể chế và nguồn lực để thúc đẩy phát triển vùng Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng.

Tháo gỡ “nút thắt” thể chế và nguồn vốn đầu tư

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk thẳng thắn chỉ ra những bất cập trong công tác thể chế. Dù Chính phủ đã rất quyết liệt, nhưng thực tế vẫn tồn tại tình trạng “nợ” văn bản hướng dẫn thi hành luật, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện tại địa phương. Nhiều quy định đã lỗi thời, thậm chí liên quan đến các bộ ngành đã thay đổi chức năng nhưng chậm được sửa đổi, tạo ra sự thiếu đồng bộ và không phù hợp với thực tiễn.

Đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ trưởng Tổ thảo luận điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân cũng nhấn mạnh mục tiêu nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp cơ sở. Trong bối cảnh nhiệm vụ ngày càng nặng nề và địa bàn rộng lớn hơn, đại biểu kiến nghị Chính phủ cần khẩn trương hoàn thiện vị trí việc làm và có chế độ đãi ngộ tương xứng để đội ngũ cán bộ, công chức yên tâm cống hiến.

Liên quan đến nguồn vốn đầu tư giáo dục, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân cho rằng, việc triển khai Thông báo số 81-TB/TW của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng các trường học biên giới hiện đang đối mặt với những thách thức lớn. Theo thống kê, toàn quốc hiện mới chỉ triển khai khởi công được 121/248 trường. Dù Chính phủ đặt quyết tâm hoàn thành 108 trường trong năm 2026, song nguồn vốn bố trí thực tế vẫn chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra.

Cụ thể, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, tổng nguồn vốn dự kiến bố trí cho giai đoạn 2025 - 2026 hiện mới đạt 37.000 tỷ đồng (trong đó năm 2025 là 20.000 tỷ đồng và năm 2026 là 17.000 tỷ đồng). Đối chiếu với nhu cầu thực tế cần đến 51.000 tỷ đồng theo báo cáo tổng hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nguồn kinh phí hiện tại vẫn còn thiếu hụt khoảng 14.000 tỷ đồng, gây khó khăn trực tiếp cho việc triển khai tại các địa phương.

Riêng tại tỉnh Đắk Lắk, có 4 trường học tại 4 xã biên giới hiện vẫn đang thiếu nguồn kinh phí để hoàn thành các hạng mục công trình. Từ thực tiễn này, đại biểu kiến nghị Chính phủ cần sớm báo cáo cấp có thẩm quyền để bổ sung nguồn lực, đảm bảo hoàn thiện hệ thống các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới trên cả nước, giúp con em đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa có điều kiện học tập tốt hơn.

Đột phá hạ tầng giao thông với trục cao tốc kết nối ra biển

Hạ tầng giao thông được các đại biểu xác định là yếu tố tiên quyết để thay đổi diện mạo kinh tế vùng.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân kiến nghị Trung ương sớm ưu tiên vốn đầu tư cho tuyến cao tốc Tuy Hòa – Buôn Ma Thuột, và đưa tuyến cao tốc phía Tây kết nối Pleiku – Buôn Ma Thuột – Gia Nghĩa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Phân tích sâu hơn về tính cấp thiết của tuyến cao tốc ra biển, đại biểu Lương Minh Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh Đoàn Đắk Lắk nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về sự đột phá hạ tầng, đặc biệt là các trục kết nối chiến lược ra biển.

Theo đại biểu, hiện nay chi phí logistics trong nông nghiệp vẫn ở mức rất cao, chiếm khoảng 20 - 25% giá thành, làm giảm đáng kể sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này là do vùng Tây Nguyên vẫn chưa có hệ thống cao tốc hoàn chỉnh kết nối trực tiếp ra các cảng biển và việc kết nối vùng còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị Trung ương cần ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các trục Đông - Tây, trọng tâm là tuyến cao tốc Tuy Hòa – Buôn Ma Thuột. Việc hình thành tuyến cao tốc này không chỉ rút ngắn khoảng cách, giảm chi phí vận chuyển mà còn hình thành hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối thuận lợi với hệ thống cảng biển (Vũng Rô, Vân Phong), đường sắt nội đô và cảng hàng không. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy du lịch và đảm bảo vững chắc quốc phòng - an ninh…

Quy hoạch vùng mới và định vị trung tâm nông nghiệp giá trị cao

Bên cạnh hạ tầng giao thông, việc tháo gỡ “nút thắt” về nguồn lực đất đai cũng là vấn đề được đại biểu Lê Thị Thanh Xuân đặc biệt quan tâm. Đại biểu cho biết, thực tế hiện nay, những vướng mắc liên quan đến đất đai nông lâm trường đang là rào cản lớn đối với các tỉnh Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng.

Đại biểu Lương Minh Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh Đoàn Đắk Lắk đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Do vậy đại biểu kiến nghị Chính phủ sớm báo cáo Bộ Chính trị để xây dựng một đề án tổng thể nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại liên quan đến đất đai của các nông lâm trường trên địa bàn, từ đó khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế.

Để hiện thực hóa khát vọng bứt phá, đại biểu cũng đề nghị Bộ Chính trị cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù đã được triển khai hiệu quả tại các địa phương khác. Đặc biệt là việc mở rộng liên kết vùng thông qua việc áp dụng các mô hình đặc thù của khu kinh tế, thương mại tự do. Đây được coi là “cú hích” quan trọng để thúc đẩy giao thương và tăng cường tính liên kết, đặc biệt là tạo ra sự kết nối chặt chẽ, mở ra một hành lang phát triển kinh tế xuyên suốt từ cao nguyên ra biển.

Trong bối cảnh Đắk Lắk đã được điều chỉnh thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân đề nghị Bộ Chính trị sớm ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết vùng cũ để tạo cơ sở pháp lý và nguồn lực đầu tư tương xứng.

Về định hướng phát triển lâu dài, đại biểu Lương Minh Tùng kiến nghị định vị Đắk Lắk trở thành trung tâm nông nghiệp giá trị cao của cả nước. Dẫn chứng từ ngành cà phê – dù đạt kim ngạch kỷ lục 8,4 tỷ USD nhưng 85-90% vẫn xuất khẩu thô, tỷ lệ chế biến sâu thấp nên giá trị gia tăng nội địa còn rất hạn chế, từ đó đại biểu kiến nghị Trung ương cần có cơ chế đặc thù phát triển công nghiệp chế biến sâu và xây dựng thương hiệu cà phê quốc gia gắn với tỉnh Đắk Lắk…

Lan Anh