Sáng 9/4, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu tiến hành phiên thảo luận tổ.

Tại Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh: Đắk Lắk, Tuyên Quang, Cao Bằng), dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương và đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ trưởng Tổ thảo luận, các đại biểu tiến hành thảo luận về 4 dự án luật: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ trưởng Tổ thảo luận điều hành nội dung phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Tham gia đóng góp ý kiến tại phiên làm việc, với tinh thần trách nhiệm và bám sát thực tiễn địa phương, các đại biểu thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm hoàn thiện khung pháp lý đối với các lĩnh vực này.

Mở rộng diện bao phủ cho đối tượng yếu thế trong trợ giúp pháp lý

Góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk thống nhất với tính nhân văn của dự thảo; đồng thời đề nghị cần mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt kiến nghị đưa nhóm lao động tự do có thu nhập bấp bênh như tài xế xe ôm công nghệ, người bán hàng rong vào diện thụ hưởng vì đây là những đối tượng yếu thế dễ gặp rủi ro pháp lý nhưng chưa đủ tiêu chuẩn hộ nghèo.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đóng góp ý kiến thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), đại biểu đề xuất đưa nhóm DTTS rất ít người vào diện trợ giúp mà không cần kèm theo điều kiện tài chính. Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh việc ưu tiên tuyển dụng cộng tác viên là cán bộ tư pháp người DTTS đã nghỉ hưu vì họ am hiểu phong tục và ngôn ngữ địa phương.

Liên quan nội dung này, đại biểu Trần Quang Tâm, Đại tá, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk cho rằng qua thực tiễn thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành đã có một số điều bất cập, vì vậy việc sửa đổi, bổ sung, ban hành dự án luật này là cần thiết.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cần quy định rõ mức độ ưu tiên cho các nhóm đặc biệt khó khăn như trẻ em dưới 15 tuổi, người khuyết tật hay nạn nhân bạo lực gia đình để phân bổ nguồn lực hiệu quả.

Đại biểu Trần Quang Tâm, Đại tá, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Về bộ máy, đại biểu Trần Quang Tâm kiến nghị bổ sung tiêu chí thành lập và cơ chế giám sát đối với các chi nhánh Trung tâm trợ giúp pháp lý để tránh việc thành lập tùy tiện. Đồng thời, đề nghị phải có tiêu chí đánh giá năng lực thực tiễn khi bổ nhiệm trợ giúp viên thay vì chỉ dựa trên các điều kiện hình thức như hiện nay.

Đảm bảo quyền tiếp cận thông tin thực chất cho mọi tầng lớp nhân dân

Đóng góp ý kiến thảo luận về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), với mong muốn thu hẹp khoảng cách thông tin tại vùng biên giới, vùng sâu vùng xa, đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk kiến nghị luật hóa vai trò của người có uy tín, trưởng thôn, buôn trong việc truyền đạt thông tin bằng tiếng DTTS cho những người không thạo tiếng phổ thông.

Đại biểu An Xuân cũng đề xuất UBND cấp xã phải có trách nhiệm phổ biến thông tin quy hoạch, chính sách hỗ trợ nông nghiệp bằng cả tiếng Kinh và tiếng DTTS địa phương qua hệ thống loa phát thanh và nhà văn hóa. Nhằm hỗ trợ tối đa cho người dân, đại biểu đề xuất thiết lập mạng lưới tình nguyện viên và bổ sung kênh cung cấp thông tin bằng giọng nói cho người khiếm thị.

Đại biểu Lê Đào An Xuân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk phát biểu thảo luận về các dự án luật. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Phát biểu thảo luận về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc thiết lập các nguyên tắc an toàn thông tin và trách nhiệm cập nhật dữ liệu trên môi trường số.

Dẫn chứng kinh nghiệm từ Hoa Kỳ, EU và các nước lân cận, đại biểu cho biết các quốc gia này đều quy định rất chặt chẽ về xác thực đa yếu tố và kiểm soát truy cập khi cung cấp thông tin số, đi kèm chế tài rõ ràng để bảo đảm an toàn dữ liệu. Bám sát tinh thần Nghị quyết 52 của Bộ Chính trị về đột phá chuyển đổi số, đại biểu khẳng định an toàn, an ninh thông tin phải là điều kiện tiên quyết. Do đó, dự thảo luật cần quy định rõ hoặc dẫn chiếu các luật chuyên ngành như Luật An ninh mạng để xác lập các nguyên tắc cụ thể trong quá trình cung cấp thông tin.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thanh Nghị đặc biệt lưu ý về trách nhiệm duy trì và cập nhật cơ sở dữ liệu. Đại biểu nêu rõ dự thảo hiện mới chỉ tập trung vào trách nhiệm công khai mà chưa nhấn mạnh đủ nghĩa vụ cập nhật thường xuyên của các cơ quan, đơn vị. Thực tế triển khai luật thời gian qua cho thấy nhiều thông tin được cung cấp nhưng lại lạc hậu, không kịp thời, gây khó khăn cho người dân.

Đại biểu Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Với chỉ số dữ liệu mở của Việt Nam năm 2024 hiện xếp hạng 108/197, đại biểu cho rằng chất lượng và mức độ sẵn sàng của dữ liệu công khai còn khoảng cách lớn so với các nước như Hàn Quốc hay Singapore – nơi vốn có cơ chế bắt buộc cập nhật và chấm điểm minh bạch rất khắt khe.

Trong bối cảnh hạ tầng số như cơ sở dữ liệu dân cư và nền tảng VNeID đang phát triển nhanh, đại biểu đề nghị dự thảo luật phải rà soát, bổ sung quy định rõ trách nhiệm duy trì dữ liệu để phát huy tối đa hiệu quả tiếp cận thông tin.

Đại biểu Nguyễn Thái Học, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương thảo luận tại phiên làm việc. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Thảo luận các nội dung liên quan, đại biểu Nguyễn Thái Học, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương cho rằng, thực tiễn triển khai đang gặp vướng mắc lớn do đội ngũ cán bộ chưa được tập huấn kỹ năng, hạ tầng vật chất còn thiếu thốn và nhiều địa phương vẫn chưa xây dựng được danh mục thông tin cần cung cấp.

Đại biểu nhấn mạnh, việc sửa đổi luật lần này phải bám sát tinh thần “dân làm chủ”, quyền con người phải được tôn trọng và chính quyền phải thực sự phục vụ nhân dân; đồng thời đề nghị để luật mang tính bắt buộc thay vì chỉ mang tính chất “khuyến khích”, dự thảo cần quy định các hình thức xử lý thật cụ thể đối với những trường hợp từ chối cung cấp thông tin sai quy định.

Các nghĩa vụ cung cấp thông tin trên nền tảng số và tại công sở cũng cần được ràng buộc trách nhiệm rõ ràng để tránh tình trạng cán bộ từ chối chia sẻ thông tin một cách tùy tiện…

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động công chứng

Góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, đại biểu Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương đánh giá cao hồ sơ dự án luật đã được rà soát kỹ lưỡng trên các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Để hoàn thiện hơn dự thảo, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát, làm rõ thêm một số nội dung trọng tâm nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Theo đó, trong bối cảnh cơ sở dữ liệu quốc gia và các ngành đang dần hoàn thiện, kết nối liên thông, Luật Công chứng phải quy định rõ cơ chế khai thác các nguồn dữ liệu này để giảm tối đa các loại thông tin, văn bản giấy, giúp phát huy tối đa hiệu quả của dữ liệu số.

Đại biểu Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương phát biểu thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Đại biểu Nguyễn Thanh Nghị đề nghị nghiên cứu kỹ các quy định liên quan đến giao dịch bất động sản để đảm bảo sự tương thích với Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Đất đai. Mục tiêu là khi cơ sở dữ liệu đã đủ điều kiện liên thông tốt, các quy định pháp luật phải tạo được điều kiện thuận lợi nhất cho người dân khi tham gia giao dịch.

Song song với đó, cần rà soát quy định về địa điểm công chứng và xem xét cơ chế phù hợp để các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ công chứng tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Điều này nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng, giúp mọi người dân ở mọi khu vực đều có thể tiếp cận dịch vụ công chứng một cách thuận lợi và công bằng.

Các ĐBQH tỉnh Đắk Lắk tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp

Tán đồng với nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk kiến nghị cần cắt giảm các thủ tục mang tính hình thức nhằm giảm bớt chi phí và thời gian cho công dân.

Liên quan đến hồ sơ yêu cầu công chứng tại Điều 42, đại biểu cho rằng việc yêu cầu người dân phải nộp đầy đủ các bản sao giấy tờ tùy thân, đặc biệt là bản sao có chứng thực, là không còn phù hợp trong bối cảnh Nhà nước đang đẩy mạnh khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và định danh điện tử.

Để đơn giản hóa thủ tục, đại biểu đề xuất nghiên cứu bỏ quy định bắt buộc nộp bản sao giấy, thay vào đó là cho phép công chứng viên khai thác, đối chiếu thông tin trực tiếp từ cơ sở dữ liệu số hoặc linh hoạt sử dụng bản sao điện tử thay thế.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt cũng kiến nghị bãi bỏ quy định bắt buộc chụp ảnh cùng công chứng viên tại Điều 50. Đại biểu nhấn mạnh, trong xu thế minh bạch hiện nay, nên thay thế hình thức chụp ảnh bằng các giải pháp công nghệ hiện đại và an toàn hơn như định danh điện tử, chữ ký số hoặc xác thực sinh trắc học. Việc duy trì các thủ tục thủ công cũ kỹ không chỉ gây tốn kém thời gian mà còn không còn phù hợp với mục tiêu cải cách hành chính hiện nay…

Lan Anh