(E-Magazine) Giữ biển để phát triển - Phát triển để giữ biển - Kỳ 2: Đánh thức những động lực lớn từ biển

Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của biển đối với sự phát triển đất nước. Tư duy về biển không chỉ dừng ở khai thác tài nguyên hay phát triển các ngành kinh tế ven biển, mà được đặt trong mối liên kết với đô thị, logistics, khoa học - công nghệ, giao thương quốc tế, quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân.

Đối với Đắk Lắk, tư duy này càng có ý nghĩa khi tỉnh bước vào một không gian phát triển mới sau hợp nhất. Đắk Lắk nay có 189 km bờ biển, cùng hệ thống cảng biển Vũng Rô, Bãi Gốc, Khu kinh tế Nam Phú Yên và nhiều không gian phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ, du lịch ven biển. Biển vì thế không chỉ bổ sung một lợi thế địa lý, mà còn mở ra một cấu trúc phát triển mới cho toàn tỉnh.

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lương Nguyễn Minh Triết, điều quan trọng là Đắk Lắk không nên nhìn biển như một không gian phát triển tách biệt, mà cần đặt biển trong mối quan hệ với vùng cao nguyên. Khi đó, lợi thế về sản xuất, vùng nguyên liệu và công nghiệp chế biến ở phía Tây có thể kết nối với cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ ở phía Đông, hình thành chuỗi giá trị rộng hơn.

Hướng tiếp cận này cũng được thể hiện trong quá trình điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đắk Lắk được định hướng trở thành trung tâm kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ, trong đó kinh tế biển và logistics là những động lực quan trọng.

Định hướng đó mở ra dư địa lớn cho việc hình thành các hành lang kinh tế mới. Vùng phía Tây có thế mạnh về cà phê, hồ tiêu, cao su, sầu riêng và các sản phẩm nông nghiệp hàng hóa; phía Đông có lợi thế về cảng biển, logistics, công nghiệp, du lịch và dịch vụ. Nếu được kết nối bằng hệ thống giao thông và logistics đồng bộ, hàng hóa từ cao nguyên có thể tiếp cận các cảng biển thuận lợi hơn, rút ngắn chuỗi vận chuyển và mở rộng thị trường.

Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Huỳnh Vĩnh Huy cho rằng, việc mở rộng không gian biển và hình thành hệ thống logistics đồng bộ sẽ có ý nghĩa lớn đối với sức cạnh tranh của hàng hóa Đắk Lắk. Khi các vùng sản xuất, cơ sở chế biến được kết nối thuận lợi với cảng biển và có hệ thống logistics gần vùng nguyên liệu, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí, chủ động hơn trong xuất khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

“Có biển” đó chỉ mới là điểm xuất phát. Điều quan trọng hơn là biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh, biến cảng biển thành cửa ngõ giao thương và biến sự kết nối cao nguyên - ven biển thành những động lực phát triển mới. Khi đó, biển không chỉ mở thêm một hướng đi cho Đắk Lắk, mà có thể trở thành một phần quan trọng trong cấu trúc phát triển của toàn tỉnh.

Trong danh mục dự án thu hút đầu tư, tỉnh cũng đưa vào dự án Trung tâm Logistics tại Đông Hòa gắn với cảng cạn (ICD), phục vụ hoạt động của cảng Vũng Rô, Bãi Gốc và các khu công nghiệp trong khu vực. Nếu được đầu tư đồng bộ, đây không chỉ là hạ tầng phục vụ vận chuyển hàng hóa, mà còn có thể trở thành mắt xích kết nối sản xuất của cao nguyên với hệ thống cảng biển và thị trường quốc tế.

Tầm nhìn về biển chỉ có thể trở thành hiện thực khi được cụ thể hóa bằng những công trình, dự án có khả năng tạo sức lan tỏa và kết nối các không gian phát triển.

Tại khu vực phía Đông, Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Tâm (giai đoạn 1) và Dự án Đầu tư xây dựng Bến cảng Bãi Gốc đang được triển khai, kỳ vọng hình thành một cực phát triển mới về công nghiệp, cảng biển và logistics. Tỉnh tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng cho hai dự án trọng điểm này bằng những chiến dịch nối tiếp nhau như 60 ngày đêm cao điểm, 45 ngày đêm cao điểm. Đây không chỉ là những công trình hạ tầng đơn thuần, mà được kỳ vọng tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và thúc đẩy kinh tế biển.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên Huỳnh Lữ Tân, hiệu quả của các dự án này không chỉ được nhìn ở quy mô đầu tư, mà quan trọng hơn là khả năng tạo liên kết với khu vực phía Tây. Khi cảng biển, khu công nghiệp và logistics được kết nối với vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất và các đô thị, giá trị của từng công trình sẽ được nhân lên thông qua cả chuỗi kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc hình thành Hiệp hội Logistics và Cảng biển tỉnh Đắk Lắk trong năm 2026 cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến dư địa phát triển từ không gian biển. Đây có thể trở thành đầu mối kết nối các doanh nghiệp cảng biển, vận tải, kho bãi, giao nhận và xuất nhập khẩu, từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ logistics phục vụ sản xuất và giao thương.

Những năm gần đây, hạ tầng giao thông liên tục được đầu tư xây dựng, góp phần quyết định trong việc đưa lợi thế địa lý trở thành lợi thế kinh tế. Tại khu vực ven biển, các dự án tuyến đường bộ ven biển, Tuyến đường giao thông từ cảng Bãi Gốc kết nối Quốc lộ 1 đi Khu kinh tế Vân Phong cũng đang được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành. Các tuyến giao thông kết nối Buôn Ma Thuột với khu vực ven biển cũng tiếp tục được nghiên cứu, đầu tư.

Ông Trần Ngọc Anh, Công ty Cổ phần Capella Quảng Nam, một doanh nghiệp đang tham gia đầu tư tại Khu kinh tế Nam Phú Yên, cho biết, quá trình phát triển công nghiệp, cảng biển và logistics không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng giao thông mà còn cần được triển khai đồng bộ với hệ thống nhà ở, dịch vụ và các thiết chế xã hội. Khi các dự án đi vào hoạt động, nhu cầu về lao động, lưu trú, y tế, giáo dục và các dịch vụ thiết yếu sẽ gia tăng. Vì vậy, việc chuẩn bị hạ tầng ngay từ đầu sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi để thu hút lao động, ổn định đời sống người dân và bảo đảm sự phát triển lâu dài của khu vực.

“Đánh thức” biển không có nghĩa là khai thác tối đa mọi lợi thế có thể khai thác. Đó là quá trình lựa chọn, tổ chức và quản trị không gian phát triển một cách khoa học, để kinh tế biển phát triển nhưng không đánh đổi môi trường, sinh kế và những giá trị lâu dài.

Khi quy hoạch, hạ tầng, logistics, công nghiệp và dịch vụ được kết nối đồng bộ, lợi thế biển sẽ không chỉ tạo thêm một động lực tăng trưởng, mà còn góp phần định hình một cấu trúc kinh tế mới cho toàn tỉnh. Điều quan trọng là biến tầm nhìn thành những bước đi cụ thể, biến kết nối thành giá trị và biến lợi thế hôm nay thành nền tảng phát triển bền vững cho Đắk Lắk trong tương lai.

Nội dung: Huỳnh Hà Hồ

Trình bày: Mạnh Hùng