(E-Magazine): Hành trình hồi sinh của voi Jun và Gold

Giữa những cánh rừng khộp bạt ngàn của Đắk Lắk, có những câu chuyện lặng lẽ nhưng đủ sức lay động lòng người. Đó là hành trình hồi sinh của những chú voi rừng từng đứng bên lằn ranh sinh tử và phía sau hành trình ấy là những con người ngày ngày âm thầm chăm sóc, kiên trì viết tiếp sự sống cho những “người bạn” giữa đại ngàn.

 

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi Vườn Quốc gia Yok Đôn trải dài với những cánh rừng khộp đặc trưng, câu chuyện về chú voi Jun vẫn được nhắc lại như một hành trình kỳ diệu của sự sống, của lòng kiên trì và tình yêu dành cho động vật hoang dã.

 

 

Đầu năm 2015, Jun được phát hiện trong tình trạng bị thương nghiêm trọng trong lâm phần của Vườn Quốc gia Yok Đôn. Một chiếc bẫy dây siết chặt vào chân khiến phần đế chân gần như bị hoại tử, vết thương nhiễm trùng nặng. Không chỉ vậy, chiếc vòi của Jun cũng bị tổn thương, sứt rách. Thân hình gầy còm, kiệt quệ vì đau đớn và nhiễm trùng khiến chú voi gần như không còn khả năng tự vệ hay di chuyển bình thường.

 

 

Sau nhiều ngày theo dõi, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật hoang dã và quản lý bảo vệ rừng tỉnh Đắk Lắk (Trung tâm) quyết định triển khai phương án cứu hộ khẩn cấp. Đây là nhiệm vụ vô cùng khó khăn bởi Jun là voi hoang dã, đang trong trạng thái hoảng loạn và đau đớn. Để tiếp cận, lực lượng cứu hộ phải huy động voi nhà cùng các nài voi nhiều kinh nghiệm hỗ trợ khống chế và đưa Jun về khu vực điều trị.

 

 

Không chỉ mang thương tích thể xác, Jun còn mang trong mình nỗi sợ hãi của một cá thể hoang dã từng bị con người làm tổn thương. Những ngày đầu điều trị cho Jun lực lượng chăm sóc và cán bộ y tế gặp rất nhiều khó khăn.

 

 

Tại rừng, việc tiếp cận Jun là thử thách rất lớn. Chú voi luôn trong trạng thái cảnh giác, sẵn sàng chống trả bất cứ ai đến gần. Các bác sĩ thú y và nhân viên phải đứng từ xa dùng vòi nước để xịt, rửa vết thương, đồng thời bơm thuốc sát trùng vào vùng nhiễm trùng.

 

 

Hành trình điều trị cho Jun kéo dài và đầy thử thách. Sợi dây bẫy hoen rỉ đã ăn sâu vào xương thịt khiến việc loại bỏ chúng vô cùng phức tạp. Các bác sĩ thú y phải tiến hành nhiều ca phẫu thuật lớn, nhỏ để lấy dị vật ra khỏi chân voi. Có thời điểm, Trung tâm phải nhờ sự hỗ trợ của các chuyên gia và thiết bị chụp X-quang từ nước ngoài để xác định chính xác vị trí dây bẫy nằm sâu trong xương.

 

Có ca phẫu thuật kéo dài hơn hai giờ đồng hồ. Các bác sĩ buộc phải can thiệp sâu vào phần xương chân để lấy dị vật ra ngoài. Đó cũng là những thời khắc căng thẳng nhất, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến tình trạng của Jun trở nên nghiêm trọng hơn.

 

 

Sau mỗi lần phẫu thuật, Jun lại bước vào một giai đoạn hồi phục mới, chậm rãi, đau đớn nhưng đầy hy vọng. Dẫu vậy, do vết thương đã ăn sâu vào tủy xương và phần đế chân không thể phục hồi hoàn toàn nên Jun vẫn mang di chứng đến tận hôm nay. Những lúc trái gió trở trời, vết thương cũ vẫn rỉ máu, bước chân của chú voi vẫn còn tập tễnh.

 

 

Thế nhưng, điều khiến những người chăm sóc xúc động nhất không phải là sự hồi phục về thể chất, mà là việc Jun dần học cách tin tưởng con người trở lại.

 

 

Năm 2016, tại một khu vực nương rẫy của người dân giáp với rừng của huyện Ea Súp cũ, một chú voi con mới hơn 2 tháng tuổi được phát hiện mắc kẹt dưới một chiếc giếng sâu. Khi được đưa lên, sinh linh non nớt ấy gần như kiệt sức. Không mẹ, không đàn, cơ hội sống của chú voi con khi ấy mong manh hơn bao giờ hết.

 

Những ngày đầu tại khu cứu hộ, Gold yếu đến mức đứng không vững. Không có sữa mẹ, sự sống của chú voi con phụ thuộc hoàn toàn vào những bình sữa. Thế nhưng, hệ tiêu hóa non nớt liên tục phản ứng khiến Gold đau bụng, bỏ ăn, cơ thể ngày càng suy kiệt.

 

“Có lúc chúng tôi nghĩ tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Nhìn nó nằm im, thở yếu, ai cũng sốt ruột”, anh Cao Xuân Ninh nhớ lại.

 

 

Giữa lúc tưởng chừng bế tắc, sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia, Trung tâm đã bổ sung nước dừa để hỗ trợ tiêu hóa cho voi con. Đồng thời, để giúp hệ vi sinh đường ruột ổn định, các nhân viên còn phải đi nhặt phân tươi của voi trưởng thành mang về cho Gold liếm.

 

Nghe qua có vẻ khó tin, nhưng chính “liều thuốc” đặc biệt ấy lại phát huy tác dụng. Trong lớp phân tưởng chừng vô giá trị ấy là hệ vi sinh tự nhiên giúp đường ruột của Gold dần thích nghi. Từng chút một, chú voi con vượt qua cơn khủng hoảng đầu đời.

 

 

Nhưng nếu chỉ có dinh dưỡng thôi thì chưa đủ. Những đêm đầu tiên ở khu cứu hộ, Gold gần như không ngủ. Thiếu hơi ấm của mẹ và tiếng gọi của đàn, chú voi con liên tục phát ra những âm thanh yếu ớt giữa không gian tĩnh lặng của rừng đêm.

 

“Thời gian đầu gần như thức trắng để canh cho voi uống sữa. Cứ khoảng 2 tiếng lại phải cho uống một lần vì hệ tiêu hóa của voi hấp thụ thức ăn rất kém”, anh Ninh kể.

 

 

Không ai nhớ nổi đã có bao nhiêu bình sữa được pha trong những đêm ấy. Hết ca trực của người này lại đến người khác thay phiên chăm sóc. Có người vừa chợp mắt đã bật dậy vì đến giờ cho voi ăn. Ngoài việc cho ăn, họ còn ở bên cạnh để Gold cảm nhận hơi ấm quen thuộc và dần bình tĩnh hơn.

“Khi ấy, chúng tôi gần như xem Gold như một đứa con chung của cả khu cứu hộ”, ông Nguyễn Công Chung, Phó Giám đốc Trung tâm chia sẻ.

 

 

Rồi điều kỳ diệu cũng xuất hiện. Gold dần khỏe hơn, ăn tốt hơn và đứng vững hơn. Từ một sinh linh yếu ớt, chú voi con lớn lên từng ngày, vượt qua những hoài nghi ban đầu của nhiều người.

 

Nhưng khi sức khỏe ổn định, Gold bắt đầu bộc lộ sự hiếu động đúng chất voi con. Chú tò mò với mọi thứ xung quanh, từ chiếc xô, cái chậu cho đến cả bữa cơm của nhân viên. Không ít lần, Gold thản nhiên tiến đến dùng vòi “kiểm tra” thức ăn, thậm chí hất tung cả mâm cơm.

 

 

Những trò nghịch ngợm ấy không khiến ai phiền lòng. Với những người chăm sóc, đó chính là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy sự sống đã thực sự trở lại.

 

 

Phía sau hành trình hồi sinh của Jun và Gold là những con người lặng lẽ của Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật hoang dã và quản lý bảo vệ rừng tỉnh Đắk Lắk. Với họ, chăm sóc voi không đơn thuần là công việc mà là hành trình đồng hành cùng những sinh mệnh giữa đại ngàn.

 

 

Một buổi sáng cuối tháng 3/2026, tại khu cứu hộ voi của Trung tâm, không khí trở nên rộn ràng hơn thường ngày. Trên bãi đất quen thuộc, những bó mía, nải chuối, dưa hấu cùng nhiều loại trái cây được bày biện như một “bữa tiệc” nhỏ dành cho Gold, Jun. Đây là món quà mà các nhân viên Trung tâm đã tất bật chuẩn bị để kỷ niệm tròn 10 năm cứu hộ Gold và 11 năm cứu hộ Jun. Trước những loại thức ăn yêu thích, cả hai chú voi thi nhau ăn, thỉnh thoảng còn tinh nghịch đưa vòi ghẹo nhau. Nhìn cảnh đó, ai nấy ở đây cũng không dấu được niềm vui, bởi với họ, việc Gold và Jun khỏe mạnh như ngày hôm này là cả một hành trình dài, mà đa phần họ đã dành cả thanh xuân để đồng hành.

 

 

Anh Cao Xuân Ninh, người gắn bó với cả Jun và Gold từ những ngày đầu cứu hộ, lặng lẽ dõi theo từng bước đi của chú voi. Với anh, đó không chỉ là ký ức nghề nghiệp mà còn là một phần thanh xuân của đời làm nghề.

 

“Hồi đó mới vào nghề, kinh nghiệm chưa nhiều nên việc chăm sóc, cứu hộ voi còn rất lúng túng. Nhìn những gì Jun và Gold phải chịu đựng, anh em trong đơn vị chỉ có một suy nghĩ là phải cố gắng bằng mọi cách để cứu sống chúng”, anh Ninh nhớ lại.

 

 

Không chỉ học cách kiếm ăn, Gold còn được dạy "cách vui chơi”. Những vật dụng đơn giản được tạo ra để voi con giải tỏa năng lượng, tập vận động và phát triển bản năng tự nhiên. Đặc biệt, Trung tâm còn bố trí một con voi nhà hiền lành làm “bảo mẫu”, đồng hành cùng Gold trong quá trình thích nghi với môi trường sống, học cách giao tiếp và tìm kiếm thức ăn.

 

Nhờ sự kiên trì ấy, Gold hôm nay đã trở thành một cá thể voi trưởng thành khỏe mạnh, sở hữu đầy đủ những kỹ năng sinh tồn – điều không phải cá thể voi cứu hộ nào cũng có được.

 

 

 

Nếu hành trình của Gold là câu chuyện nuôi dưỡng, thì với Jun lại là hành trình của niềm tin.

 

Những ngày đầu được cứu hộ, dù đau đớn và suy kiệt, Jun vẫn giữ nguyên bản năng hoang dã. Ánh mắt cảnh giác cùng cặp ngà luôn trong tư thế phòng vệ khiến việc tiếp cận vô cùng khó khăn. Để rút ngắn khoảng cách, các nhân viên Trung tâm đã chọn cách sống cùng voi.

 

 

Họ mắc võng giữa rừng, ngủ cạnh Jun suốt nhiều tháng trời. Không ép buộc, không vội vàng, chỉ lặng lẽ hiện diện đủ lâu để con voi hiểu rằng con người không còn là mối đe dọa.

 

Thời điểm ấy đúng vào mùa khô, khi cỏ trong rừng gần như cạn kiệt. Để có thức ăn cho Jun, các nhân viên phải men theo những khe suối sâu trong rừng để tìm từng bụi cỏ non còn sót lại.

 

 

Khi Jun dần chấp nhận sự hiện diện của con người, một chặng đường mới lại bắt đầu: huấn luyện để voi có thể phối hợp trong quá trình điều trị và chăm sóc sức khỏe. Trung tâm đã kết nối với các tổ chức quốc tế, mời chuyên gia về hành vi voi hỗ trợ kỹ thuật và chuyển giao kinh nghiệm cho đội ngũ chăm sóc tại chỗ. Với một cá thể voi hoang dã trưởng thành như Jun, đây là thử thách không nhỏ. Nhưng bằng sự phối hợp giữa chuyên gia và những người trực tiếp chăm sóc, Jun dần bình tĩnh hơn, biết lắng nghe và làm theo hiệu lệnh.

 

 

Giờ đây, Jun và Gold đang cùng sống trong khu rừng khộp rộng lớn của Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và quản lý bảo vệ rừng tỉnh Đắk Lắk. Ban ngày, chúng được thả tự do đi lại, kiếm ăn và vui chơi như những cá thể hoang dã thực thụ. Khi trở về, luôn có những con người âm thầm chờ đợi để chăm sóc, theo dõi sức khỏe và hỗ trợ khi cần thiết.

 

 

Theo ông Nguyễn Công Chung, Phó Giám đốc Trung tâm, Jun và Gold giờ đây đã trở thành những “thành viên đặc biệt” của đơn vị.

 

“Anh em vẫn hay nói với nhau rằng chúng ta đã mang lại sự sống cho Jun và Gold. Nhưng chính hành trình cứu hộ, chăm sóc hai cá thể voi này cũng giúp những người làm nghề tích lũy thêm kiến thức, kinh nghiệm và trưởng thành hơn trong công việc”, ông Chung cho biết.

 

Chiều muộn, dưới tán rừng khộp mùa thay lá, Jun chậm rãi bước đi với cái chân vẫn còn tập tễnh, còn Gold vô tư quấn vòi nghịch những cọng dây leo trong rừng. Phía xa, những người chăm sóc vẫn lặng lẽ dõi theo từng bước chân của chúng.

 

 

 

Hơn một thập kỷ kể từ ngày được cứu hộ, Jun và Gold giờ đã khỏe mạnh, trưởng thành giữa đại ngàn Tây Nguyên. Để có được cuộc sống bình yên ấy là cả một hành trình đầy gian nan, được đánh đổi bằng sự tận tụy, kiên trì và tình yêu nghề của những con người làm công tác cứu hộ, bảo tồn voi.

 

Nội dung: Vạn Tiếp

Trình bày: Công Định